عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گفتگو با تابناک/ بخش اول
چهار بانک خصوصی دیگر هم در آینده منحل میشوند/ ماجرای لابی‌های دهه ۸۰ و ضرر و زیان پنج بانک خصوصی به مردم
چهار بانک خصوصی در آستانه انحلال؟
پایان کار بانک آینده در پاییز ۱۴۰۴، تصمیم مهمی که بود سرانجام گرفته شد. در این باره یک استاد دانشگاه معتقد است در یک سال و نیم گذشته، بانک مرکزی مدیران بانک آینده را مشخص می‌کرد، اما روند منفی این بانک همچنان ادامه داشت.
بانک آینده سرانجام پس از حدود دوازده سال فعالیت پرحاشیه در نظام بانکی، به ایستگاه لغو مجوز و ادغام در بانک ملی ایران رسید.
دکتر محمدجواد محقق نیا، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گفتگویی تفصیلی با خبرنگار سرویس اقتصادی تابناک به تحلیل تصمیم اخیر در خصوص انحلال بانک آینده پرداخته است. محقق نیا دارای دکترای اقتصاد است و یک دهه است که در بانکهای مختلف به عنوان مدیر و عضو هیات مدیره فعالیت بانکی داشته و دارد.
تابناک: بانک آینده با انبوهی از زیان و بدهی، در نهایت با اعلام بانک مرکزی، با انحلال رو‌به‌رو شد و در اولین روز آبان، در بانک ملی ایران ادغام شد. این تصمیم را چگونه ارزیابی میکنید؟
محقق نیا: در مورد بانک آینده، این اقدام کاملاً قابل پیش‌بینی بود و این اتفاق قابل پیش‌بینی بود. خودِ بنده یک مقاله علمی‌پژوهشی منتج از یک رساله دکتری را در نشریه بانک مرکزی یک سال و نیم پیش چاپ کردم و گفتم این اتفاق خواهد افتاد؛ و حالا در افکار عمومی و تخصصی بانکها هم این اتفاق قابل پیش‌بینی بود. البته اقدام دیر انجام شد؛ خیلی زودتر از این باید اقدام می‌شد. اما جلوی ضرر را از هرجا بگیرید فایده است. واقعاً باید تشکر کرد از کسانی که این جسارت را خرج دادند و می‌توان گفت، جلوی فساد در سیستم بانکی را گرفتند یا شاید بتوان گفت ریشه فساد را خشکاندند. باید از رئیس قوه قضاییه، رئیس بانک مرکزی و هیئت عالی بانک مرکزی بابت این تصمیم و این جرأت تقدیر کرد؛ این تصمیم را گرفتند و اجازه ندادند این زخم عمیق‌تر شود. واقعاً روز به روز این زخم عمیق‌تر می‌شد. میزان زیان انباشته این بانک هر روز داشت افزایش پیدا می‌کرد و این قابل تحمل نبود. این اقدامی دیرهنگام، اما به هر حال قابل قبول و قابل تقدیر است و ان‌شاءالله این اقدام باعث شود که بانکها همه در چارچوب و مدار درست حرکت کنند.
تابناک: به نظر شما، مشکل اصلی یا بهترین بگوییم مقصران در روند شکل گیری و تداوم فعالیت بانک زیان ده آینده چیست یا چه کسانی بودند؟
محقق نیا: من مشکل اصلی را نه افراد می‌دانم و نه در واقع اشخاص و نهادها؛ بیشتر ساختار را مشکل اصلی می‌دانم. عدم استفاده از سازوکار‌های مناسب، از ابزار‌های مناسب، حتی ابزار‌های آی تی. ما ساختار مناسبی شاید تا الان نداشتیم که بتوانیم مقابله کنیم یا اینکه گذاشته‌ایم اتفاقات بیفتد. مسئله اصلی این است که چرا این اتفاق رخ داد؟ چرا ما به این فاجعه رسیدیم؟ به این نقطه غیرقابل برگشت که این تصمیم را گرفتند و باید درباره علل از الان فکر کنیم تا مقابله کنیم و دیگر این اتفاقات نیفتد. به هر حال یک بار این اتفاق افتاده و این اقدام اشتباه صورت گرفته و پیامدهایش را هم دیده‌ایم. اگر اضافه برداشت بانکها روی پایه پولی کشور اثر بگذارد، شما این را ضرب در ضریب تکاثری کنید، این میشود حجم نقدینگی که تأثیر خود را در کل اقتصاد ما می‌گذارد. اگر این بانک مثلاً اضافه برداشت ۴۰۰ یا ۵۰۰ همت داشته، حالا ضریب تکاثری هفت باشد، چون یک دور چرخیده، یا ضریب تکاثری شش یا پنج هم حساب کنید، ۲۵۰۰ همت نقدینگی اضافه ایجاد کرده است. این یعنی یک چهارم نقدینگی کل کشور. یعنی هر اتفاقی که در اقتصاد رخ داده، هر فشاری که به مردم آمده، هر سختی‌ای که تورم به سفره مردم تحمیل کرده، یک چهارم آن از همینجا بوده است. این ابعاد خیلی مهمی دارد در صحنه عدالت اقتصادی، در سفره‌های مردم؛ به هر حال یکی از ذینفعان مهم عرصه بانکداری، مردم هستند.
ما در یک رساله دکترا ۲۹ ذینفع را برای بانکها شناسایی کردیم و از تئوری بازی‌ها تعادل بین اینها را مشخص کردیم که نقطه تعادل کجاست. اتفاقاً روی بانک آینده هم کار کردیم؛ با استفاده از همان نظریه بازی‌ها رسیدیم به اینکه این صحنه‌ای که ایجاد شده، قابل دوام نیست و قطعاً بانک مرکزی ورود خواهد کرد. یک سال و نیم پیش، مقاله‌اش در نشریه بانک مرکزی چاپ شد. این مقاله منتج از یک رساله دکترا بود که بنده راهنمای آن در دانشگاه علامه بودم.
تابناک: فعالیت بانک آینده چه تبعاتی برای مردم داشت؟
محقق نیا: معتقدم ذینفع اصلی نظام بانکی، مردم جامعه هستند. به هر حال هر تصمیمی که اینها بگیرند، مردم زندگی‌شان متأثر میشود و باید منافع آنها نیز در نظر گرفته شود. مهم‌ترین یا اصلی‌ترین متضرر فضای موجود در این اتفاقی که رخ داد، مردم هستند. البته باید تقدیر کرد که این شجاعت به خرج داده شد و اجازه ندادند این بحران ادامه پیدا کند. اما تا همینجا هم مردم از این عرصه بانکداری خیلی نفع نبرده‌اند و شاید متضرر شده‌اند.
تابناک: اساسا بانکداری خصوصی طی این سالها، در مسیر درستی حرکت کرده است؟
محقق نیا: پیش از پاسخ باید بگویم که در این فضا، ما باید تصمیم بگیریم که دیگر چنین اتفاقاتی رخ ندهد و این یک درس باشد برای آینده ما در عرصه بانکداری ایران. اما به هر حال از سال ۸۲ و ۸۳ که تصمیم گرفتند بانکهای خصوصی را وارد عرصه اقتصاد کنند، این بانکهای خصوصی شاید به نفع اقتصاد کلان ما کار نکردند. من به واسطه دوستی با یکی از روسای بانک مرکزی از ایشان سؤال کردم که آیا عملکرد بانکهای خصوصی را مطالعه کرده‌اند که به نفع اقتصاد ایران و مردم بوده یا نه؟ پاسخ داد: پنج بانک خصوصی را در بانک مرکزی بررسی کردند و هر پنج بانک به ضرر مردم و اقتصاد ایران کار کرده بودند. این واقعیت است.
تابناک: علت چیست؟
محقق نیا: مسلما باید علت را شناسایی کنیم و نگذاریم این اتفاقات رخ دهد. به هر حال با لابی‌هایی که در سال ۸۲ و ۸۳ شد، این بانکها مجوز بانک مرکزی را از شورای نگهبان و مجلس گرفتند. اما باید به تناسب آن، اختیارات بانک مرکزی افزایش پیدا می‌کرد، بدنه کارشناسی بانک مرکزی تقویت می‌شد. باید به موقع مقابله می‌شد، به موقع تذکر داده می‌شد، به موقع عزل می‌شد و جلوی انحراف گرفته می‌شد. ولی بعد از یک نقطه، دیگر تیر از کمان خارج شد.
در یک سال و نیم گذشته، بانک مرکزی مدیران بانک آینده را مشخص می‌کرد، اما روند همچنان ادامه داشت، چون دیگر تیر از کمان خارج شده بود و دیگر نمی‌شد کاری انجام داد. باید علل را شناسایی کنیم و بانک‌هایمان را بی‌نظارت رها نکنیم. باید نظارت انجام داد و حتی از نهاد‌های بیرون بانک مرکزی استفاده کرد.
در همه دنیا، یک سری نهاد هستند که نظارت می‌کنند بر اجرای قوانین بانکی و به بانک مرکزی خدمات مشاوره‌ای و اطلاعاتی ارائه میدهند و بانک مرکزی را یاری می‌رسانند. ما در ایران، در بیست سال گذشته، مسئولیت بانک مرکزی را بالا بردیم، اما نه اختیاراتش را بالا بردیم و نه امکاناتش را. متأسفانه بعضی قسمت‌های بانک مرکزی هم وارد فرآیند درآمدزایی شدند، شاید در سیستم‌های پرداخت و دریافت ورود کردند که به نظر من اصلاً ضرورتی نداشت وارد این حوزه شوند. بانک مرکزی از عرصه بانکداری کشور مقداری غافل شد. بهتر بود که طی این بیست سال مدیریت بهتری اعمال می‌شد تا به این نقطه نرسیم.
تابناک: هنوز بانک‌هایی داریم در مسیر انحلال یا ادغام قرار بگیرند؟
محقق نیا: شنیده‌ام که چهار موسسه و بانک خصوصی یا نیمه خصوصی که مشکلاتی دارند، قرار است در مسیر انحلال یا ادغام حرکت کنند و در بانکهای بزرگ، تقسیم شوند. در حقیقت اسم این فرآیند را ادغام یا انحلال یا لغو مجوز باید گذاشت و شاهد انتقال دارایی‌ها و بدهی‌های این چهار بانک به یک بانک دیگر خواهیم بود.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
در کشور جهان سوم مثل ایران همه بانکهای خصوصی باید جمع شوند چون منافع اون به جیب معدود اجتماعی میره که ایجاد فساد میشه
به چه دلیل برای مفسدان بانکی و اقتصادی اعدام درنظرنمیگیرند؟مشکل کجاست
تازمانی که از افراد با مسئولیت وبا وجدان و کار بلد استفاده نشه وضع همینه
اگر ناکارآمدی وجود دارد چرا معطل می کنید ؟ دریک دستور قاطعانه تکلیف ان بانک ها و مردم سپردگدار را تعیین کنید تا زودتر متخلفان شناسایی و از فرار ان ها به خارج( مانند بانک اینده) جلوگیری شود
مگر، کیفر خواست و مجازات، با قوه قضائیه نیست؟ ضرر به کلی ایرانی، به دلیل لابی افراد خاص، قانون همه که برای همه یکسانه،درست میگم؟
آقای دکتر اقتصاد آقای استاد دانشگاه اینکه مسایل و مشکلات اینجوری ماسمالی کنی هیچکدوم از این مدارکت به درد ما مردم نمیخوره استاد فرمودند باید تازه تشکر کنیم!!!!!؟؟؟
چرا اطلاعات درستی به مردم داده نمی شود این بانکهای خصوصی ورشکست شده به شکم صاحبان اصلی یعنی بانک مادر برمی گردند بانکهای دولتی بمنظور دادن وام با بهره بیشتر این بانکها را بوجود آوردند تا وام‌ها را با بهره بیشتر به مردم بدهند آنهایی که مرز آنفجار رسیدن جذب بانک مادر می شوند
اینا همشون باهم میخورن سفره بازه. بانک خصوصی هستش ولی از جیب بیت المال خساراتش رو میدن
از انحلال صندوق تعاون روستایی ایران چه خبر؟
سیاست تشکیل بانک بنظرم فراتر از درخواست روسای جمهور بوده که اینقدر راحت تشکیل دادند، اینقدر راحت انحلال کردند، کسی نظارتی نکرد، کسی توبیخ نشد... اینهمه پول هم خیلی راحت خورده شد
سلام چر با فکر واندیشه قبل از صدور تایید جهت بانکهای خوصوصی اقدم کننده خوب استفاده‌نکردن چرا ؟ مگر‌اینکه خودشان دست یه کاسه اند
فقط منتظر یوم الحساب هستیم
اصن همه رو منحل کنید راحت مردم پولاشون میذارم خونشون
بانک های خصوصی و خسارات آنها طی چندین دهه به مردم از یادگاری‌های خاتمی است
اینهمه بانک و نزول خواری چه معنی دارد. جلوی ضرر هروقت بگیرید منفعته
شما یه چیزی هم راجع به اقتصاد ایران بنویس
لطفا
در ابران حداکثر باید ۵ الی ۶ بانک وجود داشته باشد البته برای جلوگیری از بیکاری کارمندان بابد جمعیت کم شود
بانکها با پول مردم برای خود کاخ می‌سازند.ساخت ساز میکنن.برای کارمندان خودشان همه نو رفاهی رو برقرار میکنن.بدبخت کارگران وآدمهای ندار.خدا امام زمان را برساند.
وقتی میگن تورم وگرانی ۲ برابر سود سپرده است آنهایی که هیچ کاری بلد نیستن به بانک اعتماد میکنن پس بانک نیاز هست
بانک های خصوصی در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد مانند قارچ از دل خاک بیرون می آمدن با لابی گری وحمایت بی حد مرز از دولت محمود خان به دور از نظارت بانک مرکزی بر آنها، حالا هم تاوان آن روزها را مردم بیچاره می دهند!
۸۲ و ۸۳ ؟ عجب!!! خب بد نیست سال تأسیس رو گوگل کنید ببینید چی میگه
بحای اینکه پول بذاری بانک پولتو تبدیل به دلار کن بذار تو خونه قاب صندوق تمام سودشم بیشتر از بانک است
من به عنوان کارمند بنیاد شهید و جانبازان و خانواده شهدا را وادار کرده اند برای سرپا نگه داشتن بانک دی حتما حساب بانک دی داشته باشیم ولی برا وام دویست میلیونی ضامن حقوقی می خواهند و ضمانت خود جانباز حقوق بگیر را قبول ندارند اما میلیاردها تومان وام بدون ضامن به نور چشمی ها می دهند
باسلام، این یعنی اینکه اگه بانکها رو بدن به امثال آقای محقق نیا که درس طلبگی خونده و از سازو کار بنگاههای اقتصادی سردرمیاره بانکها سود ده میشوند.
چرا اسم نمی برین که مردم اگه سپرده ای دان به یه باک خوش نام منتقل کنن ومثل آینده وموسسه آرمان و......بیچاره نشن
اگ مجلس بخواهد کار برای مردم انجام ده چند کار اساسی انجام‌دادن کل مدارس خوصلتی را تا مقطع پایان تا دیپلم دولتی رایگان ۲ بانکای خصوصی را دولتی کند ۳ دس دلالان را آز اقتصاد کشور کوتا کند آن موقع بیشتر مشکلات حل میشود
نه فقط بانکها بلکه داستان نهادها ستادها ادارات وخیلی ازبودجه خورها سرنوشتی مانند بانک اینده هستندبایدجمع جورشوند
چرا باید بانکها وادار نکنینیم سرمايه خرد مردم را با سود هم‌تراز تورم انجام دهند آنموقع هم مردم دنبال دلار طلا نمی رون هم پول جزع مردم وار بانک میشه دولت میتونه پول را وار چرخه تولید کند به شرط اینکه دالال وخوصلتی نباشد
در کدام کشور دنیا این همه بانک وجود داره؟ سی چهل بانک ،اکثرشان هم زیان ده! همه اینها را باید در یک بانک ادغام کرد و آن هم مثل کشورهای موفق، به صورت معقول و یه اصطلاح خودمان قرض الحسنه اداره کرد.
اول از همه باید فرزین رئیس کل بانک مرکزی بازخواست بشه به خاطر سالها تعلل و وقت‌کشی
هر چی می کشیم از دست افتصاددان های دانشگاه امام صادق است.
چه کسانی بانکهای خصوصی اتسکیلا دل ت همینها لابی ها آنها هستند . بانکهای خصوصی در زمان خاتمی ساخته شدن. پس لطفاً دروغ به ما مردم نگو . و گرمه با شما هم برخورد خواهد شد.
اول یک لیوان اب بخور تا اعصابت اروم شه بتونی درست تایپ کنی بعد هم تهمت نزن همه این بانک ها زمان احمدذی تزاد شما تاسبس شدند.
الزایمر گرفتی مهندس به پزشک مراجعه البته اینترنت هم سر بزنی تاریخ تاسبس بانک ها توش هست.
کاملاً درسته
به زودی بانک دی، سرمایه ، ایران زمین و ملل منحل و ادغام میشن
کافیه این همه دروغ در مورد آقای احمدی نژاد . نه طرف آرش و نه هیچ.فقط حقیقت گفتم .و مثل شما برای. دفاع از اصلاح طلبها و همدستانش آن . که بانی این وضع هستند به دروغ گردن دیگران تمیندازم. ایجاد بانک خصوصی در کشور در زمان خاتمی شروع شده و غارت بیت المال . تو چی فکر. کردی ، فکر کردی ما نمی دونیم پشت این هم تو رو عزت چه کسانی هستند همین اصلاح طلبها هستند که. تورم ساختگی در کشور ایجاد کردن وبیت المال. ا فارن کردن. بعد به خاطر کینه و تنفر و حسادت که به ظخصدیگه. ارید مبتدازید گردن اون شخص. .
بله درسته کاملا یادم هست شروع مجوز دهی به بانکهای خصوصی از دروان خاتمی بود
خداوند شما را شفای عاجل عطا فرماید.
دکتر؟!
بله
آقا جمع کنید دفتر دستک زیان ده رو بهتره برن تو بخش تولید کار کنند
مجوزهای بانکها در دولت احپدی نژاد داده شد. چقدر کشور بابت سیاستهای این شخص الان دارد هزینه می دهد
مجوز بانکهای خصوصی از دوران خاتمی شروع شد که البته با افتتاح مؤسسات و تعاونی‌های مال و اعتباری آغاز شد که در دهه ۷۰ بود.اول مطالعه کن بعد نظر بده.
بهترین رئیس جمهور و قوی و اقتصاددان احمد نژاد بود هنوز کسی نتوانسته کارهای که تو برای مردم انجام داده را بدهد
خدا ما را از شر احمدی نژادها نجات دهد. بدتر از او نیامده و نخواهد آمد
خدا شفات بده یه پولی هم به ما بده
خدا خودش شفا میده
هربانک یک بمب ساعتی شده . همه را منحل کنید. همه شعبه ها را مزایده بگذارید بفروشید.یک بانک کافی است با یک شعبه. هر گوشی خودش کار صد تا شعبه بانک را انجام می دهد. کارمند بانک هم به تاریخ پیوست.
یک شعبه هم سر چهارراه هست.
بدهید به من تا رستوران بزنم
این بنده خدا هنوز با شک و تردید میگوید شاید مردم هم متضرر شده باشند ! !
به عوارض وخسارات بعد از ادغام بانک آینده اشاراتی شده است به فلسفه وچرایی تشکیل این بانکها نپرداخته است .چه کسانی برای تشکیل این بانکها وموسسات لابی کرده اند.چه تدابیری اندیشیده شده است تا این تجارب تلخ تکرار نشود. تادرسیستم بانکداری بازنگری واصلاح به نفع مردم واقتصاد تولید انجام نگیرد این داستان به اشکال بدتر در کشور ما تکرار خواهد شد
با اوضاع اقتصادی موجود یعنی بی ارزش شدن پول ملی تورم گرانی بالا رکود شدید همه بانکها ناتراز ورشکسته خواهند شد و کسی پول سپرده گذاری نمی کند چون تورم گرانی بیش از دو برابر سود سپرده بانکی است آینده مبهم خطرناکی در انتظار اقتصاد است مدیران بی مسئولیت هم عین خیالشان نیست گویا اوضاع گل بلبلل است هیچ مشکلی وجود ندارد
بیچاره مردم
اگر به سایر کشورها توجه کنید در کمال تعجب خواهید دید اکثر بانکهای موفق جهانی بصورت قرض الحسنه اداره میشوند و به هیچ حسابی نه سود میدهند نه سود میگیرند و راز موفقیت انها در همین است بانک از سرمایه رایگان در بورس و خرید طلا استفاده میکند و مردم هم از وام قرض الحسنه و الباقی ماجرا...
اول سایر کشورها بانک مرکزی یه نهاد مستقل نه مثل اینجا تو دست دولت که هر کاری خواست انجام بده
دوم نرخ بهره که هر سه ماه اعلام میشه که برای عمه شون نیست
اینجا ایرانه ...
خدا از احمدی نژاد و دوستانش نگذره چه بلایی به سر ایران آوردن از اقتصاد و سیاست گرفته تا امنیت آخه این آقا چرا باید 8 سال ریس جمهور ایران می بود وقتی که چنین خسارتی رو به بار آورد اون دوستایی که از جلیلی حمایت میکردن بیان جواب بدن جلیلی خصوصیات احمدی نژاد و ریسی رو با هم داره
داداش دوس داری به احمدی‌نژاد لگد بزنی بزن،ولی به خودت توهين نکن، استارت این بانکها از زمان خاتمی خورده.
یکم اطلاعاتت رو ببر بالا بعد نظر بده
دولت احمدی نژاد از سال ۸۴شروع بکار کرد و پاکترین دولت و حامی مردم بود ظاهراً اظهار نظر های امثال شما هم پیرو افکار مخالفین مغرض ایشون است که از روی حسادت و... قضاوت میکنید؟!
اول نمیدونی یه جستجوکن بعداحرف بی ربط بز احمدی نژاد ازسال ۸۴ اومده ریاست جمهوری این بانک هم سال ۸۲ایجاد شده چه ربطی به احمدی نژاد داره
الان می فهمیم که با بصیرتهای واقعی در آن دوران چه کسانی بودند.
بانکهای خصوصی پیش از احمدی نژاد و با پیش زمینه مؤسسات و تعاونی‌های مالی و اعتباری بود که از دهه ۷۰ شروع شد.
این بانک که در زمان روحانی تأسیس شد
آقای محترم میگن سال 82. مگه احمدی نژاد بود3
فاجعه به معنای واقعی
دوستی گفته تعدادکارمندان بانک در سنگاپور 1500 نفر است که معلوم نیست این آمار را از کجا آورده ؟ با یک جستجوی ساده در اینترنت ، این رقم با احتساب کلیه بانک های فعال در سنگاپور 63000 نفر است که با توجه به جمعیت سنگاپور که کمی بیشتر از 6000000 است تعداد حدودا یک درصد جمعیت در بانک ها کار می کنند ، در ایران کل بانک های کشور جمعا حدود 170000 کارمند دارن با جمعیت ایران که حدودا 85000000 نفر است حدود 0.2 درصد جمعیت در بانک ها شاغل هستند لطفا آمار الکی ندهید
به کشورهای پیشرفته نگاه کنید. در کل سنگاپور 1500 کارمند بانک وجود دارد که 500 نفر از آنها در شعبه های خارج از سنگاپور کار می کنند. دیگه اصلا وجود بانک لازم نیست.
تبعات منفی دوران احمدی نژاد تمامی ندارد!
بانک مرکزیم جزوشونه؟
انشاله خدا از سر تقصیرات آقای فرزین نگذره که مردم رو بیچاره کرده. اگر یک برگه چک برگرده و مثلا نیم ساعت تاخیر بیفته تا حسابت پر بشه تمام حساب ها رو مسدود می کنن اما یک بانک اینهمه ضرر و زیان به 80 میلیون نفر زدههمه خواب بودن
بانک اصلا دیگه معنا نداره.این مال دوره قاجار بود.
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.