نشست شورای امنیت درباره ایران/ آمریکا: کمیته تحریم‌ها فعال شده است/ ایران: تحریم‌های سازمان ملل لغو شده است

واسیلی نبنزیا نماینده روسیه در شورای امنیت سازمان ملل گفت: موضوع هسته‌ای ایران در دستور کار شورای امنیت قرار ندارد و مهلت قطعنامه ۲۲۳۱ تمام شده است. هرگونه تلاش برای تحت شعاع قرار دادن فعالیت‌های این شورا از سوی اروپا و آمریکا را نمی‌پذیرد و آن را سیاسی کاری می‌داند.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، با وجود مخالفت کشور‌های مختلف، نشست شورای امنیت سازمان ملل امروز دوشنبه درباره برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ برگزار شد.

اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد امروز درباره انقضای برجام و مکانیسم ماشه گفت‌و‌گو کردند.

«واسیلی نبنزیا» نماینده روسیه در این نشست نماینده اسلوونی و رئیس دوره‌ای این نهاد را نکوهش کرد و گفت که اقدام وی در خصوص تشکیل نشستی که زمان قطعنامه مرتبط با آن (قطعنامه ۲۲۳۱) تمام شده و وجود ندارد، به نوعی تقلیل جایگاه این شورا است.

نماینده روسیه در این نشست گفت: اقدامات نظامی نمی‌تواند برنامه هسته‌ای ایران را پایان دهد. ۵ دور رایزنی (غیرمستقیم) میان ایران و آمریکا انجام شد؛ اما پیش از نشست ششم، ایران مورد حمله قرار گرفت. تمامی مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ از ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ یعنی در دهمین سالگرد تصویب برجام از درجه اعتبار ساقط شده‌اند. همکاران ما تلاش می‌کنند تا نشست امروز را به‌عنوان نشستی عادی درباره عدم اشاعه، بررسی اجرای تحریم‌های قطعنامه ۲۲۳۱ و گزارش دبیرکل سازمان ملل جلوه بدهند. ما با چنین رویکردی کاملاً مخالف هستیم.

واسیلی نبنزیا گفت: موضوع هسته‌ای ایران در دستور کار شورای امنیت قرار ندارد و مهلت قطعنامه ۲۲۳۱ تمام شده است. هرگونه تلاش برای تحت شعاع قرار دادن فعالیت‌های این شورا از سوی اروپا و آمریکا را نمی‌پذیرد و آن را سیاسی کاری می‌داند. ایران بار‌ها آمادگی خود را برای رایزنی‌های منصفانه اعلام کرده است. از همه می‌خواهیم تا از اتخاذ رویکر‌های تنش آفرین دست بردارند.

نماینده آمریکا در این نشست مدعی شد: قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل می‌کوشند تا برنامه‌های هسته‌ای ایران را به (قوانین) آژانس بین‌المللی انرژی پایبند کند!

وی گفت که بعد از فعالسازی مکانیسم بازگشت تحریم‌ها علیه ایران، کمیته ۱۷۳۷ سازمان ملل فعال شده است. 

او گفت که ایالات متحده تلاش خواهد کرد که این کمیته موثر باشد. وی همچینن مدعی شد که واشنگتن راه حل مبتنی بر مذاکره را ترجیح می‌دهد.

به گزارش تابناک، کمیتهٔ ۱۷۳۷ که نام رسمی‌اش «کمیته‌ای از شورای امنیت سازمان ملل متحد تشکیل‌شده طبق قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)» است، وظایف زیر را بر عهده داشته است:

-نظارت بر اجرای تحریم‌های مندرج در قطعنامه ۱۷۳۷ و قطعنامه‌های تکمیلی مربوط به ایران.

-بررسی گزارش‌های کشورها دربارهٔ رعایت تحریم‌ها و رسیدگی به موارد نقض احتمالی.

-تعیین و اضافه کردن افراد و نهادهای جدید به فهرست تحریم‌شدگان، در صورتی که شواهد کافی وجود داشته باشد.

-در صورت نیاز، ارائه پیشنهاد برای تقویت یا اصلاح تحریم‌ها و پاسخ به کشورهای عضو.

-دریافت اطلاعات و همکاری با «پنل کارشناسان» برای جمع‌آوری داده‌ها و تهیه گزارش‌های فنی دربارهٔ اجرای تحریم‌ها

نماینده پاکستان در این نشست گفت: اسلام آباد معتقد است که باید از گفت‌و‌گو برای حل و فصل مشکلات کنونی استفاده شود. 

وی افزود: موضع ما بدون تغییر است، باید از دیپلماسی و گفت‌و‌گو در خصوص برنامه هسته‌ای ایران استفاده شود. معتقدیم که تمهیدات تهدید آمیز روند کنونی را پیچیده می‌کند و تحریم‌ها به مردم آسیب می‌زند. پاکستان به خودداری از تقابل و اتخاذ رویه دیپلماتیک توصیه می‌کند. 

نماینده پاکستان یادآور شد: باید روح برجام را دوباره زنده کرد و رویه آشتی جویانه را برای حل مسئله مورد استفاده قرار داد. نقش آژانس بین المللی انرژی اتمی در این مسیر بسیار مهم است. این نهاد باید وظیفه خود را به صورت عینی و بی طرفانه‌ای انجام دهد. هیچ جایگزینی برای دیپلماسی و گفت‌و‌گو در این موضوع وجود ندارد.

در حالی که کشور‌های غربی بدون توجه به خروج آمریکا، مکانیسم ماشه را فعال کردند، آمریکا، دانمارک و انگلیس بار دیگر خواستار بازگشت ایران به میز مذاکره شدند.

نماینده انگلیس در نشست شورای امنیت با اشاره به موضوع «عدم اشاعه» برای اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ درباره برجام، خواستار همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شد. 

وی گفت رفع تحریم‌ها علیه ایران در صورت همکاری این کشور بر سر برنامه هسته‌ای امکان‌پذیر است.

نماینده کره جنوبی نیز در این جلسه تأکید کرد که این کشور به دنبال تعامل دیپلماتیک با ایران «در داخل و خارج از شورا» برای شکستن بن‌بست فعلی در مذاکرات هسته‌ای است.

نماینده سیرالئون در این جلسه بر تعهدات «تقویت‌کننده متقابل» برای بازگرداندن نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحت توافقنامه پادمان تاکید کرد و گفت که اکنون همه سطوح دیپلماسی باید برای تنش‌زدایی درگیر شوند.

نماینده چین با اشاره به برگزاری مذاکرات بین‌المللی و توافق برجام، خاطرنشان کرد که خروج آمریکا از برجام و حملات اسرائیل و همچنین بازگشت تحریم‌های توسط کشور‌های اروپایی به طور چشمگیری تنش‌ها را تشدید کرده است.

وی خواستار ورود صادقانه آمریکا به مذاکرات شد و تأکید کرد که حقوق ایران در چارچوب ان‌پی‌تی باید رعایت شود. 

وی از تجدید مذاکرات ایران حمایت کرد و گفت که برخی کشور‌ها و اعضای شورا نگران آغاز چنین مذاکراتی هستند.

ایران: قطعنامه 2231 شورای امنیت به‌طور قطعی منقضی شده است

امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد، در نشست شورای امنیت که با موضوع برنامه هسته‌ای ایران برگزار شد، با مخالفت صریح تهران با برگزاری این جلسه، تأکید کرد که قطعنامه 2231 شورای امنیت به‌طور قطعی منقضی شده و شورا از تاریخ 18 اکتبر 2025 هیچ صلاحیت حقوقی برای رسیدگی به موضوع هسته‌ای ایران ندارد.

ایروانی در ابتدای سخنان خود با هم‌سویی با مواضع روسیه و چین، اعلام کرد برگزاری این نشست فاقد هرگونه مبنای حقوقی است و تصریح کرد قطعنامه 2231 دارای بند خاتمه شفاف، خوداجرا و آگاهانه بوده و با انقضای آن، تمامی آثار حقوقی، اجرایی و نظارتی شورا پایان یافته است. وی گفت نه دبیرکل مأموریتی برای ارائه گزارش دارد و نه شورای امنیت مجاز به برگزاری نشست یا بحثی در چارچوب دستورکار «عدم اشاعه» درباره ایران است و هرگونه تلاش در این مسیر، نقض آشکار آیین‌نامه داخلی شورا محسوب می‌شود.

متن کامل سخنرانی نماینده کشورمان در شورای امنیت سازمان ملل متحد بدین شرح است:

آقای رئیس،

در آغاز، مایلم موضع جمهوری اسلامی ایران را در خصوص برگزاری این نشست به‌صراحت بیان کنم. خود را با مواضع همکاران روس و چینی خود همسو می‌دانیم و قاطعانه با برگزاری این نشست مخالفت می‌کنیم.

قطعنامه 2231 شورای امنیت دارای یک بند خاتمه صریح، آگاهانه و خوداجراست. این قطعنامه در تاریخ 18 اکتبر 2025 منقضی شد. از آن تاریخ، هرگونه اثر حقوقی یا مأموریت اجرایی خود را از دست داده است. بر این اساس، نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه 2231 به‌طور قطعی خاتمه یافته است. بنابراین، هیچ مأموریتی برای دبیرکل جهت ارائه هیچ‌گونه گزارشی وجود ندارد، هیچ مأموریتی برای شورا جهت برگزاری بحث درباره آن متصور نیست و هیچ مبنای حقوقی برای برگزاری نشستی ذیل دستورکار «عدم اشاعه» در این چارچوب وجود ندارد.

هرگونه تلاش برای برگزاری چنین نشستی، نقض آشکار آیین‌نامه داخلی شورا محسوب می‌شود. به‌همین ترتیب، هر ادعایی مبنی بر «تداوم اجرا» یا «ادامه اعمال» قطعنامه 2231، خواه از طریق استناد به یادداشت شماره 44 رئیس شورا (S/2016/44) یا از طریق ارجاعات مبهم به آنچه موسوم به «رویه مستقر» خوانده می‌شود، فاقد هرگونه مبنای حقوقی و گمراه‌کننده است و مصداق سوءاستفاده آشکار از اختیارات و فرآیندهای این شورا به‌شمار می‌رود.

آقای رئیس،

مایلم مراتب قدردانی جمهوری اسلامی ایران را از چین و فدراسیون روسیه به‌خاطر موضع اصولی و پایبندی صادقانه آنان به برنامه جامع اقدام مشترک در طول اجرای آن ابراز نمایم. همچنین از الجزایر، پاکستان و دیگر اعضای شورا که مواضع اصولی و مستقل اتخاذ کرده‌اند، تشکر می‌کنیم.

آنچه امروز شاهد آن هستیم، اختلاف نظر مشروع بر سر تفسیر نیست، بلکه تحریف حساب‌شده قطعنامه 2231، اشاعه عامدانه اطلاعات نادرست درباره برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، و تلاشی بدبینانه برای سوءاستفاده از این شورا در راستای منافع محدود سیاسی است.

در این چارچوب، مایلم نکات ذیل را مطرح کنم:

نخست، ریشه‌های وضعیت کنونی روشن است و نه به‌طور ناگهانی پدید آمده و نه در خلأ شکل گرفته است. این وضعیت ناشی از خروج یک‌جانبه ایالات متحده از برجام در سال 2018، عدم پایبندی مستمر و عامدانه تروئیکای اروپایی به تعهدات خود و متعاقب آن، تجاوز نظامی ایالات متحده و رژیم اسرائیل علیه تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و تحت پادمان ایران است. جنگ تجاوزکارانه‌ای که از سوی ایالات متحده و اسرائیل آغاز شد، از جمله حملات عامدانه به تأسیساتی که تحت پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داشت، نقض فاحش بند 4 ماده 2 منشور ملل متحد و قاعده آمره منع توسل به زور محسوب می‌شود و حمله‌ای مستقیم به رژیم بین‌المللی عدم اشاعه به‌شمار می‌رود.

این وضعیت با اذعان صریح و علنی رئیس‌جمهور ایالات متحده به‌عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت و یکی از امینان پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای بیش از پیش تشدید شده است؛ اذعانی که بر اساس آن، واشنگتن رهبری، هدایت و هماهنگی این جنگ تجاوزکارانه را بر عهده داشته است. هرگونه تلاش برای توجیه این اقدامات غیرقانونی از طریق تفسیر تحریف‌شده ماده 51 منشور یا با استناد به ادعای ساختگی «تهدید قریب‌الوقوع»، از منظر حقوقی بی‌اساس و گمراه‌کننده است و یکی از خطرناک‌ترین سوءاستفاده‌ها از حقوق بین‌الملل در تاریخ معاصر به‌شمار می‌رود. ماده 51 منشور، دفاع مشروع را صرفاً در پاسخ به یک حمله مسلحانه بالفعل مجاز می‌داند، نه تهدیدات فرضی یا احتمالی.

به همان اندازه نگران‌کننده، سکوت و در برخی موارد، تأیید ضمنی تروئیکای اروپایی در قبال این اقدامات تجاوزکارانه است. آنان مطلقاً هیچ‌گونه اعتبار و وجاهتی برای استناد به هنجارهای عدم اشاعه یا ادعای نگرانی نسبت به تمامیت رژیم عدم اشاعه ندارند.

دوم، جمهوری اسلامی ایران از سال 1970 همواره عضوی متعهد و مسئول در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای بوده است. ایران به دلایل حقوقی، اخلاقی و دکترینال، همواره سلاح‌های کشتار جمعی را مردود دانسته است؛ موضعی که به‌طور مستمر در عالی‌ترین سطوح مورد تأکید مجدد قرار گرفته است. با وجود تحریم‌های غیرقانونی، خرابکاری‌ها، ترور دانشمندان هسته‌ای و حملات مسلحانه، ایران هرگز برنامه هسته‌ای خود را به مقاصد نظامی منحرف نکرده است. برنامه ایران منحصراً صلح‌آمیز باقی مانده و تحت گسترده‌ترین رژیم راستی‌آزمایی اعمال‌شده بر هر دولت غیرهسته‌ای قرار دارد. با این حال، نقش‌ها عمداً معکوس شده‌اند: قربانی به‌عنوان مرتکب معرفی می‌شود، ایران مجازات می‌گردد و کسانی که به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حمله می‌کنند، از مصونیت کامل برخوردار می‌شوند. این استاندارد دوگانه آشکار، به‌طور جدی تمامیت، اعتبار و اقتدار رژیم جهانی عدم اشاعه را تضعیف می‌کند.

با وجود این شرایط و نقض‌های فاحش، ایران با حسن نیت عمل کرده و به همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ادامه داده است. در 9 سپتامبر در قاهره، وزیر امور خارجه ایران یادداشت تفاهمی را با مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی امضا کرد؛ ابتکاری که از سوی آژانس و بسیاری از کشورها به‌عنوان گامی نخست و سازنده مورد استقبال قرار گرفت. متعاقباً، پیشنهادهای تکمیلی دیگری نیز از سوی وزیر امور خارجه ایران در اینجا، در نیویورک، ارائه شد. همه این موارد نادیده گرفته شد. فرانسه و بریتانیا به‌جای دیپلماسی، مسیر تشدید تنش را برگزیدند و در هماهنگی با دستورالعمل‌های واشنگتن عمل کردند، در حالی که تلاش‌های واقعی دیپلماتیک، از جمله ابتکار مسئولانه ارائه‌شده از سوی چین و روسیه، را مسدود ساختند. افزون بر این، آنان با نادیده گرفتن همکاری سازنده ایران با آژانس، حذف عامدانه واقعیت‌های کلیدی و ارائه قطعنامه‌ای دیگر با انگیزه‌های سیاسی در شورای حکام آژانس در نوامبر 2025، همراه با اعمال فشار بر اعضا برای

حمایت از آن، با سوءنیت رفتار کردند. این اقدامات نه برای حل بحران، بلکه برای ساختن یک بحران صورت گرفت و عملاً هم دیپلماسی و هم توافق قاهره را خاتمه داد.

سوم، در خصوص ادعاهای مربوط به فعال‌سازی سازوکار موسوم به «اسنپ‌بک» یا «بازاعمال» قطعنامه‌های تحریمی خاتمه‌یافته، موضع جمهوری اسلامی ایران روشن، منسجم و به‌طور رسمی از جمله در مکاتبات رسمی آن با دبیرکل و رئیس شورا، ثبت شده است. این موضع همچنین به‌صراحت از سوی دیگر اعضا، از جمله چین و روسیه، نیز مطرح شده است.

تروئیکای اروپایی از سال 2018 تاکنون در وضعیت عدم ایفای تعهدات اساسی، مستمر و علناً مورد اذعان قرار گرفته بوده‌اند و بنابراین فاقد هرگونه وجاهت حقوقی برای توسل به چنین سازوکاری هستند. افزون بر این، عدم اقدام رویه‌ای شورای امنیت در ماه سپتامبر نه این نقص بنیادین را تأیید می‌کند و نه آن را جبران می‌سازد. شورا هیچ‌گونه تشخیصی مبنی بر تحقق شرایط حقوقی لازم برای سازوکار موسوم به «اسنپ‌بک» به‌عمل نیاورد. بر اساس حقوق بین‌الملل، رویه‌های معیوب یا فاقد اعتبار نمی‌توانند حقوق یا تعهدات حقوقی ایجاد کنند.

اجازه دهید بار دیگر موضع جمهوری اسلامی ایران را با صریح‌ترین عبارات ممکن بیان کنم: قطعنامه 2231 در تاریخ 18 اکتبر 2025 به‌طور قطعی خاتمه یافت. از آن تاریخ، کلیه مقررات، تدابیر و محدودیت‌های مرتبط با موضوع هسته‌ای به‌صورت دائمی خاتمه یافته، شورای امنیت رسیدگی خود به موضوع هسته‌ای ایران را به پایان رسانده و دستورکار «عدم اشاعه» حذف شده است. هرگونه تلاش از سوی هر دولت یا هر نهاد برای احیا، بازتفسیر یا اجرای این مقررات خاتمه‌یافته، باطل و بلااثر بوده و مصداق سوءاستفاده آشکار از اختیارات و فرآیندهای این شورا محسوب می‌شود.

چهارم، جمهوری اسلامی ایران همچنان به دیپلماسی اصولی و مذاکرات واقعی کاملاً متعهد است. ایران هرگز در برابر اجبار، ارعاب یا فشار سیاسی تسلیم نخواهد شد. اکنون این مسئولیت بر عهده فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده است که مسیر خود را اصلاح کرده و گام‌های عملی و معتبری برای بازسازی اعتماد و اطمینان بردارند. اصول بنیادین برنامه جامع اقدام مشترک غیرقابل تردید و معتبر

باقی مانده‌اند: ارائه تضمین‌های قابل راستی‌آزمایی مبنی بر منحصراً صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران، در ازای به‌رسمیت‌شناختن کامل حقوق ایران ذیل معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای از جمله حق غنی‌سازی اورانیوم، لغو کلیه تحریم‌ها و عادی‌سازی اقتصاد ایران و ادغام آن در نظام تجارت بین‌المللی. این اصول همچنان به‌طور کامل قابل اعمال بوده و می‌توانند مبنایی مستحکم برای یک توافق جدید فراهم آورند. هدف اساسی بدون تغییر باقی مانده است: برنامه هسته‌ای ایران باید منحصراً صلح‌آمیز باقی بماند و ایران آمادگی دارد چنین تضمین‌هایی را ارائه کند. اگر فرانسه و بریتانیا در تعهد اعلامی خود به دیپلماسی صادق هستند، باید ایالات متحده را به پیروی از این مسیر ترغیب کنند. اگر در عوض، به اتخاذ سیاست شکست‌خورده «غنی‌سازی صفر» واشنگتن ادامه دهند و حقوق مسلم و غیرقابل سلب ایران ذیل معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را انکار کنند، دیپلماسی عملاً نابود خواهد شد. استناد گزینشی به منشور ملل متحد و پیگیری رویکرد موسوم به «صلح از طریق قدرت» تنها حاکمیت قانون را تضعیف کرده و آن را با قانون جنگل جایگزین می‌کند.

در پایان، آقای رئیس، مایلم از اعضای غیردائم شورا از جمله الجزایر، گویان، جمهوری کره، سیرالئون و اسلوونی تشکر کرده و اتمام موفق دوره دو ساله عضویت آنان را تبریک بگویم. همچنین مایلم به‌طور خاص از الجزایر و گویان به‌خاطر رفتار اصولی و مستقل آنان در طول دوره عضویتشان تقدیر کنم.