تاخت‌وتاز همسایگان روی نقشه‌های ترانزیتی / بازی در زمین رقبا با پاس گل وزارت راه

فرزانه صادق در حالی وعده اتصال ریلی چابهار تا اسفندماه را می‌دهد که اعتراف او به افتتاح‌های نمادین، تردید‌های جدی را درباره واقعیت پیشرفت ۹۰ درصدی پروژه برانگیخته است و به نظر می‌رسد وزارت راه به جای حل گلوگاه‌های فنی و تأمین تجهیزات به دنبال قیچی کردن روبان‌های توخالی است.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، فرزانه صادق مالواجرد وزیر راه و شهرسازی با اشاره به افتتاح و آغاز عملیات اجرایی ۱۴ پروژه در حوزه‌های زیرساختی، تجهیزاتی و ایمنی دریانوردی گفت: پروژه‌هایی در حوزه بانکرینگ و فرآورده‌های سنگین نفتی به بهره‌برداری رسید که برخی از آنها به‌صورت نمادین افتتاح شدند.

او با تأکید بر جایگاه راهبردی بندر چابهار در کریدور شمال - جنوب افزود: در بخش جاده‌ای و ریلی این کریدور، نقطه پایانی مسیر به بندر چابهار منتهی می‌شود و این ظرفیت، امکان دسترسی کشور‌های همسایه و کشور‌های محصور در خشکی به آب‌های آزاد را فراهم می‌کند؛ ضمن اینکه مسیر چابهار- زاهدان با اتصال به کریدور‌های شرقی–غربی و شمالی- جنوبی، زمان انتقال کالا از شرق به غرب و حتی اروپا را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد و مورد انتظار بسیاری از کشورهاست.

وزیر راه و شهرسازی مدعی شد: ۹۰ درصد عملیات زیرسازی مسیر ریلی در بندر شهید بهشتی چابهار انجام شده است و ریل‌گذاری با سرعت بیشتری در حال تکمیل است و هدف‌گذاری شده است تا اتصال ریل به چابهار تا پایان سال محقق شود.

بازی خطرناک با شاه‌رگ ایران

وعده‌های وزیر راه و شهرسازی درحالی مطرح می‌شود که به نظر می‌رسد عدم توازن میان توسعه بندر و ریل در چابهار، ایران را در آستانه حذف از معادلات ترانزیتی منطقه قرار داده است؛ در حالی که کشور‌های همسایه با سرعت در حال ایجاد مسیر‌های جایگزین هستند، اما وزارت راه با رویکرد «پروژه‌محور» و افتتاح‌های نمایشی، عملاً بندر چابهار را به یک ظرفیت بلااستفاده و معطل ریل تبدیل کرده است. 

گذشته از آنکه بخشی از بودجه این پروژه، از طریق صندوق توسعه ملی تأمین شده است، اما تورم جاری و افزایش هزینه‌های تجهیزات باعث شده که برآورد‌های قبلی کافی نباشد، ضمن اینکه از آنجایی که مسیر چابهار به زاهدان از مناطق کوهستانی و صعب‌العظمی عبور می‌کند  که نیازمند حفر تونل‌های طویل و احداث پل‌های بزرگ است؛ این درحالی است که ۹۰ درصد زیرسازی انجام شده و ۱۰ درصد باقی‌مانده که سخت‌ترین گلوگاه‌های فنی است تکمیل آن زمان‌برتر از بخش‌های مسطح است. 

وقتی «نمادها» جایگزین «بهره‌برداری» می‌شوند!

البته با نگاهی به سوابق پروژه‌های عمرانی و حجم کار‌های باقی‌مانده به نظرمی رسد که اتصال کامل و بهره‌برداری تجاری تا پایان سال جاری خیلی خوش‌بینانه به نظر می‌رسد و این احتمال وجود دارد که یک «افتتاح نمایشی» یا اتصال اولیه ریل بدون آماده‌سازی کامل ایستگاه‌ها و سیستم‌های ایمنی انجام شود. 

تجربه نشان داده که بین «اتصال ریل» و «بهره‌برداری کامل باربری و مسافری» فاصله زمانی قابل توجهی وجود دارد و با توجه به اینکه اکنون در ماه‌های پایانی سال قرار داریم، بعید است که تمام تشریفات ایمنی و تست‌های خط تا اسفندماه به پایان برسد.

وزیر افتتاح‌های خیالی ...

البته اعتراف خانم وزیر به افتتاح «نمادین» برخی پروژه‌ها، هم چراغ سبز دیگری به این شائبه‌ها می‌دهد؛ البته باید گفت که بدقولی این وزارتخانه باعث کاهش اعتماد عمومی و آمار‌های کاذب در کارنامه مدیریتی خواهد شد و پروژه‌ای که هنوز آماده خدمت‌رسانی به اقتصاد نیست، نباید در لیست افتتاحات قرار گیرد.

از سویی دیگر، بندر چابهار بدون اتصال ریلی، عملاً یک ظرفیت بلا استفاده است و وزارت راه در دولت‌های مختلف نتوانسته است سرعت توسعه بندر را با سرعت توسعه ریل هماهنگ کند ؛ بنابراین این عدم توازن باعث شده هند و سایر کشور‌های ذینفع در کریدور شمال-جنوب، نسبت به جدیت ایران در تکمیل این مسیر دچار تردید شوند و به دنبال مسیر‌های جایگزین بروند.

وزیر راه از صخره‌های سخت ۱۰ درصد پایانی خبر دارد؟

وزارت راه و شهرسازی درحالی اعلام پیشرفت ۹۰ درصدی زیرسازی می‌کند که هنوز گلوگاه‌های اصلی این طرح باقی مانده‌است و این وزارتخانه به جای ارائه برنامه زمان‌بندی دقیق برای «بهره‌برداری تجاری»، بر روی «اتصال فیزیکی ریل» تمرکز کرده است که برای تجار و بازرگانان ارزش اقتصادی فوری ندارد.

 بنابراین تنها کشیدن ریل کافی نیست و توسعه چابهار که پس‌کرانه‌ها و جاده‌های دسترسی که وزیر به آنها اشاره کرده است همپای ریل پیش نرفته است و گویا نگاه وزارتخانه صرفاً «پروژه‌محور» بوده است تا «شبکه‌محور» ؛ بنابراین به جای حل کل زنجیره لجستیک، صرفا به دنبال تمام کردن قطعات جداگانه ریل است به همین جهت شاید حرکت به سمت تکمیل این پروژه امری مثبت باشد، اما وعده پایان آن تا انتهای سال بیشتر رنگ و بوی سیاسی و تبلیغاتی دارد تا واقعیت فنی و اجرایی.

به گزارش تابناک، مروری بر پروژه‌های عمرانی نشان می‌دهد که فاصله «اتصال ریل» تا «عبور اولین بار تجاری» زیاد است و وزارت راه در حالی از پیشرفت ۹۰ درصدی سخن می‌گوید که بحران نقدینگی و تورم تجهیزات، اتمام ۱۰ درصد باقی‌مانده را به رویایی دوردست بدل کرده است حال باید دید که وزیر راه حاضر است تبعات یک افتتاح ناقص و فاقد ایمنی را بپذیرد؟