دولت باوجود مخالفت مجلس می‌تواند قیمت بنزین را افزایش دهد/CNG را باید برای مردم مقرون‌به‌صرفه‌تر کنیم

مصطفی نخعی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار انرژی تابناک با اشاره به راهکارهای مدیریت مصرف سوخت، بر ضرورت تمرکز بر سیاست‌های غیرقیمتی برای کاهش ناترازی بنزین تأکید کرد.

وی توسعه حمل‌ونقل عمومی، گسترش استفاده از CNG، حمایت از خودروهای برقی و دوگانه‌سوز و تقویت زیرساخت‌های مرتبط را از مهم‌ترین راهکارهای کاهش مصرف سوخت در کشور دانست.

سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی همچنین با تشریح دیدگاه مجلس درباره قیمت بنزین، به ارزیابی وضعیت امنیت و تاب‌آوری سبد سوخت کشور در شرایط فعلی و برنامه‌های بلندمدت برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی پرداخت.

 گفتگوی پایگاه خبری تحلیلی تابناک با نماینده مردم نهبندان و سربیشه در مجلس دوازدهم را در ادامه بخوانید:

تابناک: با توجه به مطرح شدن ایده انتقال سهمیه سوخت از کارت‌های سوخت به کارت‌های بانکی شهروندان و همچنین اجرای برخی سیاست‌های غیرقیمتی برای مدیریت مصرف، ارزیابی شما از امکان اجرایی شدن این طرح‌ها و میزان اثربخشی آن‌ها در کاهش مصرف سوخت و ناترازی بنزین چیست؟

درخصوص طرح‌های غیرقیمتی، از جمله انتقال سهمیه سوخت از کارت سوخت به کارت‌های بانکی افراد و موارد مشابه، ابتدا باید تأکید کرد که این تصمیمات نیازمند بررسی‌های کارشناسی دقیق‌تر و پخته‌تری هستند. همچنین نمی‌توان همه این موارد را در دسته سیاست‌های غیرقیمتی مؤثر در مدیریت مصرف سوخت دسته‌بندی کرد. برخی از این سیاست‌ها ارتباط مستقیمی با کاهش مصرف سوخت ندارند.

گاهی استدلال‌هایی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه انتقال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی می‌تواند موجب کاهش قاچاق بنزین یا کاهش مصرف شود؛ اما به نظر من چنین استدلال‌هایی از پشتوانه منطقی کافی برخوردار نیست.

در مقابل، سیاست‌های غیرقیمتی مؤثر شامل توسعه حمل‌ونقل عمومی، گسترش خودروهای دوگانه‌سوز، توسعه جایگاه‌های CNG، فراهم‌سازی زمینه واردات خودروهای تمام‌برقی و توسعه ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی در سراسر کشور، اعم از مسیرهای درون‌شهری و بین‌شهری است. این اقدامات قطعاً می‌تواند به کاهش مصرف بنزین در کشور کمک کند، بدون آنکه فشار مضاعفی به مردم وارد شود یا مشکلات جدیدی در شرایط اقتصادی موجود ایجاد کند.

از سوی دیگر، این سیاست‌ها می‌تواند به دولت نیز کمک کند تا با فشارهای بیشتری مواجه نشود. تأمین بنزین مورد نیاز کشور، به‌ویژه در شرایطی که بخشی از کسری باید از طریق واردات جبران شود، نیازمند منابع ارزی قابل توجهی است و تأمین مستمر این منابع در شرایط فعلی کار آسانی نیست. بنابراین چاره‌ای جز مدیریت مصرف وجود ندارد، اما این مدیریت باید بر پایه سیاست‌های غیرقیمتی و اقدامات ساختاری استوار باشد.

تابناک: توسعه CNG تا چه میزان می‌تواند در کوتاه‌مدت به کاهش ناترازی بنزین کمک کند؟

در حال حاضر کشور از نظر تعداد جایگاه‌های CNG با کمبود جدی مواجه نیست و حداقل برای نیاز فعلی، ظرفیت مناسبی در این بخش وجود دارد. مشکل اصلی نه تعداد جایگاه‌ها، بلکه تعداد خودروهای دوگانه‌سوز و همچنین فرهنگ‌سازی برای استفاده بیشتر از CNG است.

اگر بنا بر عدم افزایش قیمت بنزین باشد که مجلس نیز با آن مخالف است، می‌توان با اتخاذ سیاست‌های تشویقی، CNG را مقرون‌به‌صرفه‌تر کرد تا مردم به استفاده بیشتر از آن ترغیب شوند. در حال حاضر ظرفیت نصب‌شده CNG در کشور معادل حداقل ۴۰ میلیون لیتر بنزین در روز است، اما میزان بهره‌برداری از این ظرفیت کمتر از ۲۰ میلیون لیتر معادل بنزین در روز برآورد می‌شود. کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت موجود CNG در کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد. با همین زیرساخت‌های فعلی و در صورت اتخاذ سیاست‌گذاری دقیق و مناسب، می‌توان بیش از ۲۰ میلیون لیتر از نیاز روزانه بنزین کشور را از طریق CNG تأمین کرد که رقم قابل توجهی است.

تابناک: کمیسیون انرژی الزامی به خودروسازان برای تولید خودروهای کم‌مصرف و برقی دارد؟

در برنامه هفتم توسعه اهداف مشخصی در این زمینه تعیین شده است. کمیسیون انرژی در حوزه قانون‌گذاری، ریل‌گذاری و تعیین اهداف کمی وظایف خود را دنبال کرده، اما در ادامه لازم است مجلس از بعد نظارتی تمرکز بیشتری بر اجرای این اهداف داشته باشد و فعالیت‌های نظارتی خود را تقویت کند. دولت، خودروسازان، بخش خصوصی و سایر نهادهای مرتبط نیز باید اراده جدی‌تری از خود نشان دهند و برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند. این موضوع ابعاد مختلفی دارد؛ از تأمین مالی گرفته تا تسهیل آیین‌نامه‌ها، فرآیندهای اجرایی و سایر موضوعات مرتبط که به یکدیگر گره خورده‌اند و نیازمند اصلاح و تسهیل هستند.

با توجه به بروکراسی موجود در سیستم‌های دولتی و از طرفی، اراده جدی و منسجمی در میان سازمان‌های مرتبط در این خصوص نمی‌بینم. در چنین شرایطی بعید می‌دانم بتوانیم در وضعیت فعلی تنوع قابل توجهی در سبد سوخت خودروهای کشور ایجاد کنیم و با همین روند، همچنان تمرکز اصلی بر بنزین باقی خواهد ماند.

تابناک: با توجه به حملات مکرر دشمن به پتروشیمی‌ها و وابستگی بالای سبد سوخت کشور به بنزین، ارزیابی شما از تاب‌آوری و امنیت سبد سوخت کشور چیست؟ آیا برنامه بلندمدتی برای تنوع‌بخشی واقعی به آن وجود دارد؟
ما حدود ۱۰ پالایشگاه بزرگ در کشور داریم که مقدار مشخصی بنزین تولید می‌کنند. بخشی از کسری نیاز نیز از طریق ریفورمیت پتروشیمی‌ها تأمین می‌شد که با توجه به شرایط و اتفاقاتی که رخ داده، این بخش تا حدی تحت تأثیر قرار گرفته است؛ هر چند از نظر من جای نگرانی جدی وجود ندارد. اگر با مردم گفت‌وگو شود و شرایط به‌صورت شفاف و صادقانه برای آن‌ها توضیح داده شود، حتماً همراهی خواهند کرد.

مردم باید شاهد تلاش واقعی مسئولان در هر سطحی، چه در دولت و چه در مجلس، برای مدیریت این شرایط و بحران‌های موجود باشند. در این صورت، همراهی عمومی بیشتر خواهد شد. با همراهی مردم و با اراده‌ای که باید در بخش‌های مختلف دولت شکل بگیرد، همچنین با افزایش نظارت‌ها از سوی مجلس و دستگاه‌های نظارتی، جای نگرانی جدی وجود ندارد و می‌توان از این شرایط به‌خوبی عبور کرد. هر چند باید پذیرفت که شرایط سخت است، اما آن‌قدر بحرانی نیست که امکان عبور از آن وجود نداشته باشد.

با این مردم و با این ظرفیت اجتماعی، قطعاً امکان مدیریت این وضعیت وجود دارد. البته نباید تمام بار این موضوع بر دوش مردم گذاشته شود. در کنار آن باید سیاست‌گذاری دقیق، تلاش هدفمند و هوشمندانه برای تنوع‌بخشی به سبد سوخت کشور در بخش‌های مختلف صورت گیرد و مردم نیز باید شاهد این اقدامات باشند. در کنار این موضوع، باید با مردم صادقانه صحبت شود و شرایط به‌درستی برای آن‌ها توضیح داده شود. در این صورت، تاب‌آوری جامعه بسیار بیشتر از آن چیزی خواهد بود که برخی جریان‌های معاند مطرح می‌کنند.

تابناک: آیا شاهد افزایش قیمت بنزین خواهیم بود؟

مخالفت مجلس به معنای وجود منع قانونی برای دولت نیست. گاهی ما صرفاً نظر خود را اعلام می‌کنیم و این به معنای جلوگیری قانونی از اقدام دولت نیست. دولت اختیار قیمت‌گذاری حامل‌های انرژی را بر اساس قوانین گذشته، از جمله قانون هدفمندی یارانه‌ها و اصلاح الگوی مصرف در اختیار دارد. این اختیار در دوره‌های گذشته توسط مجالس به دولت داده شده و تاکنون نیز سلب نشده، بنابراین اگر ما مخالفت می‌کنیم، این صرفاً بیان نظر است، نه ایجاد مانع قانونی. دولت همچنان می‌تواند تصمیم بگیرد و حتی در صورت مخالفت مجلس، اقدام به افزایش قیمت بنزین کند. تا امروز نیز مصوبه‌ای که این اختیار را از دولت سلب کرده باشد وجود نداشته است.