رفع کامل ناترازی انرژی در کوتاه‌مدت واقع‌بینانه نیست/هزینه ناترازی‌ها را صنایع پرداخت می‌کنند

ناترازی انرژی، توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای و تجدیدپذیر، وضعیت شبکه انتقال برق و برنامه‌های دولت برای کاهش خاموشی‌ها، از مهم‌ترین موضوعاتی است که این روزها در کانون توجه قرار دارد.

فرهاد شهرکی نایب‌رئیس کمیسیون انرژی و نماینده مردم سیستان در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار انرژی پایگاه خبری تحلیلی تابناک به بررسی مهم‌ترین چالش‌های صنعت برق، راهکارهای برون‌رفت از ناترازی، برنامه‌های توسعه انرژی هسته‌ای و تجدیدپذیر و همچنین حمایت‌های پیش‌بینی‌شده برای نصب پنل‌های خورشیدی پرداخت که مشروح گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:

تابناک: با توجه به تداوم شرایط ناترازی انرژی، آیا امکان تأمین برق کشور وجود دارد؟

ناترازی برق، حاصل روندی چند ساله است که به‌تدریج انباشته شده که رفع آن در مدت‌زمان کوتاه امکان‌پذیر نیست.

تابناک: جنگ هم شرایط را پیچیده‌تر کرد...

این موضوع به‌ویژه در شرایط جنگی دشوارتر نیز شد زیرا آسیب‌هایی به برخی نیروگاه‌ها به‌ویژه نیروگاه‌های متعلق به صنایع وارد شد و در نتیجه بخشی از برق مازاد صنایع که به شبکه سراسری برای مصارف مختلف تزریق می‌شد، از دسترس خارج شد.

تابناک: شرایط را نسبت به سال گذشته چطور ارزبابی می کنید؟

اگر وضعیت امسال را با سال گذشته مقایسه کنیم، میزان خاموشی‌ها در سراسر کشور به‌ویژه در بخش‌های خانگی، تجاری و کشاورزی تا حد زیادی کاهش یافته است. با وجود این صنایع همچنان هزینه ناترازی را پرداخت می‌کنند و خاموشی در بخش صنعت ادامه دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد هنوز نتوانسته‌ایم نیاز این بخش را به‌طور کامل تأمین کنیم.

تابناک: به نظر شما ناترازی‌ها قابل حل شدن هست؟

امیدواریم با اجرای برنامه‌های وزارت نیرو از جمله توسعه نیروگاه‌های سیکل ترکیبی با راندمان بالا و همچنین ساخت توربین‌های مورد نیاز در داخل کشور، بتوانیم بخشی از این ناترازی را جبران کنیم. در ماه‌های گذشته نیز چند نیروگاه با استفاده از توربین‌های کلاس F راه‌اندازی شده است. با این وجود، رفع کامل ناترازی در کوتاه‌مدت واقع‌بینانه نیست.

تابناک: دولت چهاردهم به نظر می‌رسد همچنان در حل کردن تامین برق کشور با چالش روبروست و حتی توسعه نیروگاه های خورشیدی هم نتوانسته توان تامین برق کشور را بالاتر ببرد؟

در دولت چهاردهم تلاش شده سبد انرژی کشور متنوع‌تر شود و توجه بیشتری به انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی خورشیدی صورت بگیرد. توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در نقاط مختلف کشور از منظر پدافند غیرعامل نیز توصیه می‌شود زیرا پراکندگی نیروگاه‌ها می‌تواند بخشی از ملاحظات و چالش‌های امنیتی را کاهش دهد. نیروگاه‌های خورشیدی نیز محدودیت‌های خاص خود را دارند و عملاً تنها در ساعات روز قادر به تأمین برق هستند. در ساعات شب که همچنان با پیک مصرف مواجه هستیم، یا برای تأمین برق صنایع این نیروگاه‌ها به‌تنهایی پاسخگو نیستند و باید از سایر روش‌های تولید برق استفاده شود.

تابناک: راهکار شما به عنوان صاحب نظر در حوزه انرژی و به عنوان نماینده مردم در مجلس، برای عبور از این ناترازی‌ها و بالا رفتن توان دولت برای تامین برق و رفع مشکلات ناشی از آن چیست؟

یکی از مهم‌ترین مسیرهایی که کشور باید با جدیت بیشتری در آن گام بردارد، توسعه تولید برق هسته‌ای است. در حال حاضر، ظرفیت تولید برق هسته‌ای کشور حدود هزار مگاوات است که در مقایسه با نیاز کشور، رقم بسیار ناچیزی به شمار می‌رود. به طور مثال ظرفیت تولید برق هسته‌ای امارات متحده عربی با وجود آن‌که از نظر وسعت و جمعیت قابل مقایسه با ایران نیست، حدود چهار برابر کشور ما و نزدیک به چهار هزار مگاوات است. یکی از اقدامات بزرگ و راهبردی کشور در حوزه انرژی، توسعه استفاده از انرژی هسته‌ای باشد.

موضوع مهم دیگر توسعه خطوط انتقال برق است. در حال حاضر خطوط انتقال ۴۰۰ کیلوولت در برخی مسیرها به‌ویژه میان جنوب و شمال کشور پاسخگوی نیاز موجود نیستند. بخش عمده تولید برق در جنوب کشور انجام می‌شود، در حالی‌که بخش قابل توجهی از مصرف در شمال کشور قرار دارد و ظرفیت فعلی خطوط انتقال امکان جابه‌جایی مناسب این میزان برق را فراهم نمی‌کند. از این‌رو بخشی از مشکلات موجود به محدودیت‌های شبکه انتقال بازمی‌گردد. همچنین اجرای شبکه فوق‌توزیع با ولتاژ حدود ۷۳۶ کیلوولت که سال‌ها پیش طراحی شده بود هنوز به مرحله اجرا نرسیده بنابراین توسعه برق هسته‌ای و تکمیل شبکه انتقال و خطوط توزیع شمال ـ جنوب، از برنامه‌های راهبردی کشور به شمار می‌رود که می‌تواند هم تلفات شبکه انتقال و توزیع را کاهش دهد و هم به متنوع‌سازی منابع تولید برق کمک کند.

تابناک: آیا افزایش سطح بارندگی‌ها در کشور کمکی به برقراری توازن تولید انرژی داشت؟

نکته مثبت امسال آن است که به‌دلیل بارندگی‌های مناسب، میزان تولید نیروگاه‌های برق‌آبی نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی داشت و همین موضوع در کاهش خاموشی‌ها به‌ویژه در بخش‌های خانگی، تجاری و کشاورزی نقش مؤثری ایفا کرده است.

تابناک: با توجه به اینکه دولت استفاده از پنل‌های خورشیدی را به مردم پیشنهاد کرده و برای آن تسهیلاتی نیز در نظر گرفته، اما بسیاری از مردم حتی با دریافت وام نیز توان مالی نصب این پنل‌ها را ندارند، آیا برای این موضوع برنامه‌ای پیش‌بینی شده است؟
در این زمینه چند برنامه در دستور کار قرار دارد. نخست اینکه برای خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، تأمین پنل‌های خورشیدی بر عهده همین نهادهاست و هزینه آن نیز از محل درآمد حاصل از تولید برق به‌صورت اقساطی بازپرداخت می‌شود. اقدام دیگر نصب سامانه‌های خورشیدی با ظرفیت حدود پنج کیلووات روی پشت‌بام مدارس دولتی سراسر کشور است؛ البته در مدارسی که از نظر سازه‌ای شرایط لازم را داشته باشند.

تابناک: در حوزه انتخابیه شما در سیستان و بلوچستان چه تدابیری اندیشیده شده؟ 

در مناطق گرمسیر از جمله استان سیستان و بلوچستان و برخی دیگر از استان‌های گرم کشور طرح تعویض موتور کولرهای آبی ۵۰۰۰ و ۷۰۰۰ با موتورهای BLDC که دارای دور متغیر و راندمان بسیار بالاتری هستند، در حال اجراست. این طرح حتی در تهران نیز برای مشترکان دهک‌های یک تا هفت اجرا می‌شود و می‌تواند مصرف برق کولرهای آبی را تا حدود ۴۰ درصد کاهش دهد.

در مناطق گرم و مرطوب مانند استان هرمزگان نیز موتور کولرهای گازی و تجهیزات مرتبط با آن‌ها در حال نوسازی است و از تجهیزات با راندمان بالاتر استفاده می‌شود که این اقدام نیز می‌تواند در کاهش مصرف برق و مدیریت ناترازی انرژی مؤثر باشد. در مجموع برای خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، نصب پنل‌های خورشیدی پنج کیلوواتی در برنامه قرار گرفته است.

تابناک: نصب پنل‌های خورشیدی در مدارس هم از تدابیر دولت است؛ آیا این روش‌ها پاسخگوی ناترازی‌ها هست؟  

برای مدارس دولتی که از نظر سازه‌ای شرایط لازم را دارند، نصب سامانه‌های خورشیدی با ظرفیت پنج کیلووات در نظر گرفته شده است. این اقدامات می‌تواند بخشی از مصرف برق خارج از استاندارد را کاهش دهد زیرا بخش قابل توجهی از تجهیزات مورد استفاده در کشور در مقایسه با استانداردهای جهانی مصرف انرژی بالاتری دارند. درخصوص سایر خانوارهایی که متقاضی نصب پنل‌های خورشیدی هستند نیز مذاکراتی با بانک‌های عامل در حال انجام است تا تسهیلات مناسبی به‌ویژه برای دهک‌های یک تا هفت که در برنامه هفتم توسعه مورد توجه قرار گرفته‌اند، فراهم شود. با توجه به شرایط خاص کشور، محدودیت‌هایی در تأمین منابع مالی وجود دارد. با این حال با گشایش‌های ایجادشده در فروش محصولات نفتی بخشی از منابع مالی در اختیار بانک‌ها قرار گیرد تا بتوانند تسهیلات لازم را برای بهینه‌سازی مصرف انرژی ارائه کنند.

تابناک: برای واحدهای تولیدی و تجاری و صنعتی چه باید کرد؟

علاوه بر خانوارها تسهیلات می‌تواند در اختیار واحدهای صنعتی متقاضی نصب پنل‌های خورشیدی هم قرار بگیرد زیرا بسیاری از کارخانه‌های کشور به دلیل فاصله گرفتن از فناوری‌های روز دنیا همچنان از تجهیزات با مصرف بالای برق استفاده می‌کنند. هدف این است که صنایع نیز از این منابع برای نوسازی تجهیزات و کاهش مصرف انرژی بهره‌مند شوند و همزمان مردم نیز بتوانند از تسهیلات بانکی اختصاص‌یافته برای نصب سامانه‌های خورشیدی استفاده کنند.