گفت‌و‌گو‌های فنی ایران و عمان درباره تنگه هرمز به کجا رسید؟

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، ایران و عمان طی روز‌های جمعه و شنبه مذاکراتی را در تهران برای تعیین یک سازوکار عملیاتی برای مدیریت ترانزیت کشتی‌ها در تنگه هرمز برگزار کرده‌اند. 

این گفت‌و‌گو‌ها که در سطح معاونان وزرای خارجه دو کشور انجام شد، با هدف یافتن راهکاری دیپلماتیک برای بازگشایی این آبراه حیاتی و کاهش تنش‌های نظامی صورت گرفته است.

طرفین بر سر اصول مشترک و سازوکار‌های عملیاتی برای تضمین عبور امن کشتی‌ها، با رعایت حقوق حاکمیتی هر دو کشور ساحلی، به تبادل نظر پرداختند.

به گفته منابع آگاه، عمان پیشنهاد ایجاد کنسرسیومی منطقه‌ای را مطرح کرده است که بر امنیت دریایی، عملیات جست‌و‌جو و نجات و دیگر اشکال همکاری منطقه‌ای نظارت کند. نکته کلیدی این پیشنهاد، داوطلبانه بودن مشارکت و پرداخت هزینه‌ها است.

در مقابل، ایران بر اجباری بودن پرداخت عوارض برای عبور از تنگه اصرار دارد و اعلام کرده که در غیر این صورت، کشتی‌ها اجازه ترانزیت نخواهند یافت. ایران همچنین بر این موضع تأکید دارد که تردد دریایی باید تحت سازوکاری که توسط خود ایران در امتداد خط ساحلی‌اش اداره می‌شود، صورت گیرد.

تحلیلگران می‌گویند به نظر می‌رسد عمان در حال به کارگیری درجه‌ای از «ابهام استراتژیک» است، چرا که بین خواست ایران برای ایجاد یک سیستم عوارض و اصرار آمریکا مبنی بر عدم وقوع آن تحت هیچ شرایطی، درگیر شده است.

دانیا ثافر، مدیر اجرایی مجمع بین‌المللی خلیج‌فارس در واشنگتن در این زمینه به سی‌ان‌بی‌سی می‌گوید که موضع عمان در مورد دریافت عوارض یا یک سیستم عوارضی احتمالاً عمداً نامشخص است.

ثافر گفت: شما یک قدرت منطقه‌ای مانند ایران دارید و سپس یک قدرت جهانی، ایالات متحده، که بر عمان فشار وارد می‌کنند. بنابراین، آنها سعی می‌کنند از درجه‌ای از ابهام استراتژیک استفاده کنند تا حد امکان از درگیری دور بمانند و این بازیگران بسیار قدرتمند را تضعیف نکنند.

اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران درباره گفت‌و‌گو‌های ایران-عمان درباره تنگه هرمز گفته است: روز‌های جمعه و شنبه چند دور گفت‌و‌گو بین ایران و عمان در سطح معاونان وزرای امور خارجه در تهران برگزار شد که طی آن دو طرف در مورد اصول مشترک و سازوکار‌های عملیاتی برای مدیریت تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز با رعایت حقوق حاکمیتی دو دولت ساحلی، تبادل نظر کردند. 

بقائی با تاکید بر اینکه این گفت‌و‌گو‌ها مفید بود و پیشرفت‌هایی حاصل گردید، تصریح کرد هیات نمایندگی عمان عصر شنبه تهران را ترک کرد، اما رایزنی‌های فنی و سیاسی بین دو طرف ادامه دارد.

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین در پاسخ به سوالی درباره وضعیت کنونی تنگه هرمز گفت: تغییری در وضعیت تردد در تنگه ایجاد نشده است.

از زمان آغاز تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، تنگه هرمز عملاً تحت تسلط ایران قرار گرفته و این موضوع باعث اختلال جدی در محموله‌های نفتی و افزایش قیمت انرژی در سطح جهان شده است.

در ماه ژوئن، یک تفاهم‌نامه برای آتش‌بس امضا شد که امیدواری‌هایی را برای پایان جنگ ایجاد کرد، اما این آتش‌بس در ۸ ژوئیه توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شکسته شد و حملات از سر گرفته شد.

با این حال، در روز‌های ۲۴ و ۲۵ ژوئیه (جمعه و شنبه)، هم‌زمان با حضور هیئت عمانی در تهران، حملات هوایی آمریکا متوقف شد. 

منابع خبری از جمله وب‌سایت «اکسیوس» گزارش دادند که ترامپ دستور توقف حملات را به نفع ازسرگیری مذاکرات صادر کرده است.

علیرغم اعلام پیشرفت، هنوز بر سر برخی مسائل اساسی اختلاف نظر وجود دارد. آمریکا مخالف هرگونه دریافت عوارض برای عبور از تنگه است و از ایران می‌خواهد که عبور آزاد و امن را تضمین کند.

در این راستا، دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قبلاً تهدید کرده بود که اگر عمان به ایران در ایجاد یک سیستم عوارضی کمک کند، به طور علیه آن «اقدام نظامی» و تحریمی اعمال خواهد کرد.

با وجود این، پروفسور «پل پیلار» استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا در گفت‌و‌گو با تابناک می‌گوید: «می‌توان نوعی فرمول‌بندی زبانی یافت که به ترامپ امکان دهد بگوید تنگه باز است و در عین حال به ایران اجازه دهد بگوید که از اختیاراتی که دربارهٔ تنگه ادعا کرده، چشم‌پوشی نکرده است، حتی اگر در حال حاضر آن اختیارات را اعمال نکند.»

در نهایت، در حالی که مذاکرات سیاسی و فنی ادامه دارد، وضعیت عبور و مرور در تنگه هرمز به قوت خود باقی است و ایران هرگونه تغییری در این وضعیت را تکذیب کرده است.