وعده صعود ۱۰۰ پلهای به سقوط ۴۵ پلهای منجر شد/ رئیس دانشگاه تهران این بار وعده سهساله داد
چرا دانشگاه تهران با این که قرار بود حداقل یکصد پله بهبود جایگاه داشته باشد، با افت جایگاه جهانی مواجه شده است؟

دانشگاه تهران همچنان در تازهترین رتبهبندی جهانی QS در صدر دانشگاههای ایران قرار دارد، اما «اول بودن در ایران» نمیتواند افت جایگاه آن در رقابت جهانی را پنهان کند. بر اساس گزارش منتشرشده درباره رتبهبندی QS، دانشگاه تهران در سال ۲۰۲۵ در رتبه ۳۲۲ جهان قرار داشت و در رتبهبندی ۲۰۲۷ به جایگاه ۳۶۷ سقوط کرده است؛ یعنی ۴۵ پله عقبنشینی. این افت تقریبا برای همه دانشگاههای کشور رخ داده است.
به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی تابناک، محمدحسین امید رئیس دانشگاه تهران در حالی از برنامه سهساله برای بازگرداندن این دانشگاه به جمع ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان سخن میگوید که دانشگاه تهران در تازهترین رتبهبندی QS، از رتبه ۳۲۲ به ۳۶۷ سقوط کرده است؛ افتی ۴۵ پلهای که حالا رئیس دانشگاه بخش مهمی از دلایل آن را به محدودیتهای مالی، تحریمها، کاهش ارتباطات بینالمللی و جنگ نسبت میدهد. اما پرسش اساسی همچنان بیپاسخ مانده است: سهم مدیریت دانشگاه، سیاستهای علمی، وضعیت اعضای هیئت علمی، کیفیت پژوهش و تصمیمهای اجرایی در این عقبگرد چقدر بوده است؟
از وعده بهبود تا افت جایگاه
این اتفاق از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا میکند که محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، پیشتر نهتنها از وضعیت موجود ابراز نگرانی کرده بود، بلکه از هدفگذاری برای ارتقای جدی جایگاه دانشگاه سخن گفته بود. او سال گذشته اعلام کرده بود که دانشگاه تهران با توجه به اینکه در گذشته رتبههای زیر زیر ۳۰۰ را تجربه کرده، لذا ارتقا حداقل صد پله ای این جایگاه در دستور کار فوری دانشگاه است.
اکنون اما فاصله دانشگاه تهران با آن هدف نهتنها کمتر نشده، بلکه بیشتر شده است.
هدف جدید برای سه سال آینده
اظهارات تازه رئیس دانشگاه تهران در پاسخ به پرسش خبرنگار «تابناک» درباره چرایی افت رتبه، در واقع تصویری از عقبنشینی از یک هدف بلندپروازانهتر ارائه میکند.
امید در پاسخ به این پرسش، ضمن پذیرش افت جایگاه دانشگاه، گفت کاهش رتبه دانشگاه تهران و خروج دانشگاهها از جمع دانشگاههای برتر جهان روندی است که از چند سال قبل آغاز شده و عوامل متعددی در آن دخیل بودهاند.
او بخشی از مشکلات را به پیش از جنگ نسبت داد و از مشکلات مالی و محدودیتهای دانشگاهها سخن گفت. به گفته رئیس دانشگاه تهران، پیش از این سالانه نزدیک به ۱۰۰ استاد دانشگاه تهران در فرصتهای مطالعاتی شرکت میکردند و بیش از ۳۰۰ نفر نیز در کنگرههای علمی حضور داشتند، اما این تعداد اکنون به کمتر از ۱۰ نفر در فرصتهای مطالعاتی رسیده و حضور در کنگرهها نیز بسیار محدود شده است.
رئیس دانشگاه تهران همچنین هزینه بالای این فعالیتها، تحریمها و محدودیتهای بینالمللی را از عوامل مؤثر بر وضعیت دانشگاه دانست و گفت مجموعه این عوامل باعث شده شرایط دانشگاههای کشور دشوارتر شود.
این توضیحات البته بخشی از واقعیت را بیان میکند؛ اما مسئله اینجاست که آیا تمام واقعیت همین است؟
جنگ و تحریم؛ پاسخ کافی نیست
بدون تردید، تحریم، محدودیت دسترسی به منابع علمی، کاهش ارتباطات بینالمللی و هزینه بالای اعزام استادان میتواند بر عملکرد بینالمللی یک دانشگاه اثر بگذارد. خود رئیس دانشگاه تهران نیز پیشتر از اثر تحریمها، محدودیت حضور استادان در کنگرههای بینالمللی و مشکلات مالی بر جایگاه دانشگاه سخن گفته بود.
اما وقتی صحبت از افت رتبه یک دانشگاه بزرگ و تاریخی کشور است، انتظار میرود پاسخ مدیران دانشگاه صرفاً به عوامل بیرونی محدود نشود. سؤال روشن این است: سهم تصمیمهای مدیریتی و سیاستهای علمی داخل دانشگاه در این افت چقدر است؟
در اظهارات رئیس دانشگاه تهران، دستکم در پاسخ اخیر، توضیح روشنی درباره کیفیت و میزان تولیدات علمی، روند جذب و خروج استادان، کیفیت اعضای هیئت علمی جدید، میزان موفقیت دانشگاه در نگهداشت نخبگان، کیفیت مقالات و استنادات، همکاریهای پژوهشی بینالمللی، وضعیت پژوهشهای مشترک، سهم دانشگاه از پروژههای بینالمللی و عملکرد مدیریتی دانشکدهها ارائه نشد یا حداقل به محدودیت های مالی مرتبط دانسته شده است. این خلأ در توضیحات اهمیت دارد؛ زیرا اگر قرار باشد تمام افت جایگاه دانشگاه به جنگ، تحریم و کمبود منابع نسبت داده شود، اساساً چه بخشی از مسئولیت باید متوجه مدیریت دانشگاه باشد؟
دانشگاه تهران فقط با خوابگاه و ساختمان جدید ارتقا پیدا نمیکند
نکته قابل تأمل دیگر در اظهارات رئیس دانشگاه تهران، تأکید قابل توجه بر توسعه زیرساختهای فیزیکی، خوابگاهها و ساخت مجتمعهای جدید است.
البته تأمین خوابگاه مناسب و توسعه زیرساختهای رفاهی از الزامات یک دانشگاه بزرگ است؛ اما دانشگاهی که مدعی رقابت با صدها دانشگاه برتر جهان است، نمیتواند مسئله ارتقای جایگاه علمی خود را صرفاً با توسعه ساختمانها، خوابگاهها و پردیسها حل کند.
دانشگاههای پیشرو جهان، علاوه بر زیرساخت فیزیکی، سرمایهگذاری سنگینی روی استادان برجسته، پژوهشهای مرزشکن، آزمایشگاههای پیشرفته، همکاریهای بینالمللی، هوش مصنوعی، آموزشهای نوین، دورههای آنلاین باکیفیت، جذب استعدادهای بینالمللی و تبدیل پژوهش به فناوری و ثروت انجام میدهند.
بنابراین پرسش این است که در برنامه سهساله دانشگاه تهران برای بازگشت به جمع ۳۰۰ دانشگاه برتر، سهم هر یک از این مؤلفهها دقیقاً چقدر است و شاخص سنجش موفقیت آنها چیست؟
«سه سال دیگر»؛ برنامه واقعی یا خرید زمان؟
رئیس دانشگاه تهران اکنون میگوید برای سه سال، یعنی سال جاری و دو سال آینده، هدفگذاری شده تا جایگاه دانشگاه تهران به زیر ۳۰۰ دانشگاه جهان برسد و اگر روند تأمین منابع ادامه پیدا کند، این هدف قابل دستیابی است.
این هدف در ظاهر امیدوارکننده است، اما یک پرسش جدی ایجاد میکند: اگر رتبه ۳۲۲ در سال گذشته مبنا بوده، رسیدن به رتبه زیر ۳۰۰ به معنای عبور از تنها چند ده پله است؛ اما پس از سقوط به رتبه ۳۶۷، دانشگاه باید ابتدا ۶۸ پله صعود کند تا تازه به مرز ۳۰۰ برسد. آیا با این شرایط می توان به این مهم، امیدوار بود؟
سهم ها را مشخص کنید
شاید مهمترین بخش ماجرا نه رتبه ۳۶۷، بلکه نحوه مواجهه با این رتبه باشد. اگر دانشگاه تهران به دلیل جنگ و تحریم افت کرده، باید بهصورت دقیق اعلام شود که چه مقدار از افت مربوط به این عوامل است. اگر مشکل اصلی کمبود منابع مالی است، باید مشخص شود چه میزان اعتبار برای جبران این عقبماندگی نیاز است و چه مقدار از آن تأمین شده است. اگر مشکل، کاهش ارتباطات علمی بینالمللی است، باید مشخص شود چه برنامهای برای بازسازی این شبکه وجود دارد. اگر خروج استادان و مهاجرت نخبگان مؤثر است، باید درباره سیاست دانشگاه برای حفظ و جذب استادان برجسته توضیح داده شود. و اگر بخشی از مشکل به مدیریت داخلی دانشگاه مربوط است، انتظار میرود این بخش نیز صریح و بدون تعارف بیان شود.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
دانشگاه تهران این قول را به چه کسی داده بوده که ۱۰۰ پله صعود کند ؟ به دولت ؟ خود دولت مگر در رابطه با ستد چشمانداز ۲۰ ساله که قرار بوده در سال ۱۴۰۰ ایران را به فلان شرایط برساند چقدر موفق بوده ؟
من به عنوان یک استاد دانشگاه و دانشیار پایه ۱۸ تمام وقت،صادقانه عرض میکنم اولین فاکتور پیشرفت ووارتقای هر دانشگاهی بنیه مالی استاد و دانشگاه هست.متاسفانه اساتید دانشگاه ۹۵درصدشون دغدغه معیشت دارند و خدا گواه است که افزایش ۱۲۰درصدی حقوقشون هم کذب محض است.مگر هفته پیش فیلم پزشکیان را ندیدید که به رییس برنامه بودجه زنگ زدند و گفتند ۱۰مرداد هست هیات علمی هنوز حقوقش پرداخت نشده بود.
من استاد دانشگاه با حقوق خالص دریافتی 50تا 70 که در بازار و بعضی شرکتها حقوق کارشناس معمولی است و تمامی دغدغه ایشان تامین بخور و نمیر زندگی است ذهن دیگر کار نمیکنه تا به فکر ایده و نوآوری باشد.
دانشجوی دانشگاه تهران در هر سه مقطع بودم
معدل ما برای ورود زمان کارشناسی ۱۹بود
الان معدل امتحان نهایی ۱۰است؛) معدل ورودی ها روی هم ۱۷
واقعا انتظار چیدارید؟؟؟
دانشجوی ارشد دانشگاه تهران بودم برای پایان نامه از جیب خودم مواد و حتی وسیله آرمایشگاهی گرانقیمت خریدم. استاد راهنما هم فقط عشق سفر به کشورهای خارجه را داشت و حتی لپ تاپش را از گرنت دانشگاه تهیه کرده بود.
تحقیقات پول و زمان میخواهد
هر کس هر وعدهای بدهد دور از واقعیت است
من دانشجوی دانشگاه تهران مقطع ارشد هستم
دانشجوها خیلی بی انگیزه شدند
اساتید جوانی که جذب شدند حتی در حد دانشگاه پیام نور هم نیستند.
دانشجو سر کلاس هر طرفی سر بر میگردونه افغانی می بینه . با خودش میگه اینجا دانشگاه تهرانه یا دانشگاه کابل . حالا هی در فکر صعود رتبه باش . آره هزار بار
متاسفم با این دیدگاه مضحک که مثلا دانشجو هستی . اعتبار های جهان به بین المللی بودن اون هست وافغانها شهریه یورویی می پردازند باید متشکر باشید.
در کشوری که دانشگاههایش با کوچکترین بهانه تعطیل اعلام می شوند، اینترنت آن با هر بهانه ای قطع می شود، استادانش در حد یک کارمند برخی سازمانها، نهادها و شرکتها حقوق و مزایا ندارند و ...، پرداختن به نزول رتبه دانشگاه خود را به بیراهه زدن است.
اعضای هیئت علمی در سالهای اخیر بیشتر رانتی و سهمیه ای هستند.
وقتی استاد دغدغهی معیشت دارد، چه توقعی میتوان از او داشت؟
هنوز هم دغدغه معیشت دارید؟!!
سلام همین شب عید در اوج جنگ دکتر امید حقوق هیات علمی را 120 درصد افزایش داد
با این شرایط کشور همین که هنوز اسم دانشگاهها در رتبه بندی ها هست خیلی عجیب است.
کمی هم ب شرکت سهامی دانشگاه آزاد اسلامی بپردازید که چه خبره ؟
دانشگاه آزاد فقط پول و شهریه میخواد و بس . جدیدا هم مانند خودرو ، مدارک دانشگاه آزاد پیش فروش میشود .
استادان مسن و بعضا کهنسال باید جای خودشان را به نخبه های جوان بدهند با علم روز و پر انرژی
اتفاقاً اساتید با سابقه و با تجربهتلاش بیشتری در جهت اعتلای علمی و ارتقای دانشگاه دارند، اما متاسفانه چند سالی است که ورود افراد سهمیه ای و رانتی باعث عقب ماندگی دانشگاه ها شده است.
اتفاقا استادهای قدیمی خیلی بهترن استادهای جدید در حد دانشگاه تهران اصلا نیستند
مخالف هستم چون میخواهم نتیجه چه خواهد شد
در دانشگاه اغلب استادهای کارآمد اساتید پیشکسوت هستند
تا حدی با صنعت و محیط ادارات تفاوت دارد که باید درنظر گرفت
باسلام تا زمانی که روسای دانشگاه ها براساس سفارشات انتخاب می شوند ودر کنار ان عدم نظارت بر عملکرد واینکه دانشگاهها بجای علم اموزی مال اندوزی پیشه کردن نباید انتظاری بهتر از این داشت
پسر من دانشجوی دانشگاه تهرانه. جالبه که برای کار پژوهشی نیاز به خرید مواد اولیه دارند و دانشگاه از تامین بودجه ناتوان. با مواد ناخالص و چندبار استفاده شده که باعث میشه نتیجه دلخواه به دست نیاد ، چطور میشه پژوهش و مقاله قابل اعتنا در سطح بین المللی تولید کرد که توقع دارید رتبه دانشگاه بالا بره؟؟؟؟؟
وضعیت امروز را باید در تصمیمات دیروز دید.
مجلس در رأس همه امور است
من دانشجوی دکتری دانشگاه تهران هستم. مواد رو به زحمت گیر آوردم استاد که مدتهاس گذاشته رفته پی زندگی خودش گاه به گاه راهش بیفته میدون انقلاب میاد اتاقش یه استراحتی میکنه مثل خیلی های دیگه. اکثرا کارمندا با رانت و پارتی استخدام شدن کار نمی کنن کار بلد نیستن زبانشان درازه و دنبال ساعت 1 هستن فلنگو ببندن برن چطور میشه کار کرد.
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.