مقصر اول وضعیت ارز مجلس است / ضرورت ائتلاف سه قوه برای مهار ارز / نرخ باید برای یک سال تثبیت شود

بهروز محبی نجم‌آبادی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با تابناک درباره افزایش نرخ ارز و وضعیت بازار در شرایط جنگی، بر ضرورت مدیریت فوری بازار ارز تأکید کرد و گفت که نگاه صفر و یکی به بازار ارز باید کنار گذاشته شود.

محبی نجم‌آبادی معتقد است دولت، مجلس و قوه قضاییه باید همزمان برای کنترل بازار ارز وارد عمل شوند و حتی یک لایحه دوفوریتی در این زمینه ارائه و تصویب شود. او همچنین با انتقاد از عملکرد مجلس در قبال شرایط فعلی بازار ارز، مجلس را «مقصر اول» وضعیت موجود دانست.

با توجه به شرایط فعلی بازار ارز، برخی معتقدند باید بازار آزاد شود و نرخ ارز بر اساس عرضه و تقاضا تعیین شود، در مقابل عده‌ای بر تثبیت نرخ ارز تأکید دارند. ارزیابی شما از این دو دیدگاه چیست؟

کسانی که به آزادی ارز فکر می‌کردند و معتقد بودند بازار می‌تواند خودش قیمت ارز را تعدیل کند، در مقابل کسانی قرار داشتند که با توجه به اینکه بخش عمده ارز در اختیار دولت است و ارز ناشی از فروش نفت، پتروشیمی‌ها و حتی تعهدات ارزی در حیطه کار و تسلط دولت قرار دارد، به تثبیت‌گرایی معتقد بودند.

بازار ارز «شناور در حال پرواز» است

تجربه فعلی نشان داد اگر مجلس در برنامه هفتم رسما از «شناور مدیریت‌شده» سخن گفته، منظور این بوده که قید «مدیریت‌شده» به معنای واقعی عملیاتی شود. آنچه امروز شاهد آن هستیم، «شناور در حال پرواز» است؛ این وضعیت نه‌ تنها مدیریت‌شده نیست، بلکه کاملا جای تأسف و تأثر دارد و تاثیرات آن بر تورم انتظاری در کشور قطعا قابل توجه خواهد بود.

باید برای یک سال بازار ارز را تثبیت کنیم

به نظر می‌رسد دولت، قوه قضاییه و مجلس باید به صورت جدی با یکدیگر همراه شوند. نباید نگاه صفر و یکی به حوزه ارز وجود داشته باشد. قطعا باید حداقل برای یک سال، نگاه تثبیتی به ارز در کشور داشته باشیم.

برای مدیریت بازار ارز چه اقداماتی را ضروری می‌دانید؟

فروش ارز به این صورت که اسکناس، یعنی دلار و یورو، به کالای سرمایه‌ای تبدیل شود، باید ممنوع شود. به هیچ عنوان خارج از فرآیندها و سامانه‌های رسمی نباید ارز رد و بدل شود.

تمام سایت‌هایی که به این وضعیت دامن می‌زنند و زمینه را فراهم می‌کنند، باید با سرعت تعیین تکلیف و در صورت وجود عنوان مجرمانه، جرم‌انگاری شوند.

دولت، مجلس و قوه قضائیه برای مهار ارز وارد عمل شوند

به اعتقاد من، دولت و قوه قضاییه باید همزمان یک لایحه دوفوریتی در مورد ارز به مجلس ارائه کنند و مجلس نیز با سرعت آن را تصویب کند تا بتوانیم قیمت ارز را برای یک سال کامل تثبیت کنیم.

خیلی عجیب است که دولت اعلام می‌کند دو میلیارد ارز دارد و می‌تواند از کسانی که نیاز واقعی به ارز دارند حمایت کند و ارز را مثلا با نرخ ۱۵۰ یا ۱۷۰ هزار تومان در اختیار آنها قرار دهد، اما باز هم قیمت ارز افزایش پیدا می‌کند.

این نشان می‌دهد که ما در یک جنگ ترکیبی قرار داریم و اگر بخواهیم با استیصال و انفعال به این جنگ نگاه کنیم، اوضاع از این هم بدتر خواهد شد و ارزش پول ملی سقوط خواهد کرد.

آقایی دلار باید از مبادلات تجاری حذف شود

برای از بین بردن آقایی دلار و یورو باید اقدامات عملی انجام دهیم. هم در حوزه قانون‌گذاری نیازمند قانون هستیم و هم در حوزه نظارت و تسلط بر تعهدات ارزی و دلارهایی که به دولت می‌رسد.

این موارد باید با یک مدیریت حساب‌شده، شفاف و تعریف‌شده در همان لایحه‌ای که ارائه می‌شود، دیده شود. اگر این اتفاق بیفتد، قطعا شرایط بهتر خواهد شد، نیاز واقعی بازار به ارز پاسخ داده می‌شود و نیاز کاذب نیز حذف یا دست‌کم به حداقل خواهد رسید.

در غیر این صورت، همیشه باید شاهد این اتفاقات ناگوار باشیم. به نظرم دولت و مجلس باید با سرعت این اقدام را در دستور کار قرار دهند.

با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم، ما در برابر دو قدرت اتمی دنیا ایستادیم و سربلند از جنگ نظامی خارج شدیم، اما اکنون شاهدیم که در یک جنگ اقتصادی از نیروهای داخلی و خودی آسیب می‌بینیم. توصیه شما به مسئولان اقتصادی کشور، رئیس‌جمهور، وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی برای حفظ انسجام ملی چیست؟

متأسفانه باید بگوییم که در عرصه اقتصاد و در نگاه به اقتصاد سیاسی و سیاست‌های اقتصادی، مدلی که فکر می‌کنیم مبتنی بر هندسه جمهوری اسلامی و ارائه‌شده از سوی امامین انقلاب و امام حکیم فعلی است، وجود ندارد. اگر این نگاه وجود داشت، قطعا دچار این مشکلات نمی‌شدیم.

اگر در حوزه نظامی موفق هستیم، به این دلیل است که در آنجا یک عقلانیت حقیقت‌محور حاکم است؛ عقلانیتی که با توکل به خدا، استفاده از استعدادهای درونی و بهره‌گیری از پیشرفت‌های بشری و مبتنی بر هندسه جمهوری اسلامی تصمیم می‌گیرد، مقاومت می‌کند و با سرعت خودش را در مقابل دشمن بازسازی می‌کند.

اما در حوزه اقتصاد، به نظر من نگاه‌های متفاوتی وجود دارد که گاهی این افراد به عنوان مشاوران رئیس‌جمهور نیز شناخته می‌شوند.

ما می‌بینیم فردی در حوزه نظامی اظهارنظر می‌کند و ادعای اقتصاددانی دارد و می‌گوید چگونه می‌خواهید با ۱۰ میلیارد دلار در مقابل کشوری که هزار میلیارد دلار در حوزه نظامی هزینه می‌کند، مقابله کنید؟ این نشان می‌دهد درک درستی از موضوع ندارد.

نگاه صفر و یکی ما را به اینجا رسانده است

متأسفانه در حوزه اقتصاد نیز همین وضعیت وجود دارد. به نظرم نگاه صفر و یکی در اقتصاد ایران ما را به اینجا رسانده است. باید بر مبنای توانمندی‌هایی که داریم، از روش‌ها و مسیرهای مختلف استفاده کنیم و ده‌ها روش و فرآیند را در کنار هم، به صورت حساب‌شده و پیچیده ببینیم تا بتوانیم آقایی دلار را از بین ببریم و حتی آن را از مبادلات تجاری خود حذف کنیم.

اینکه دشمن ما با پول خودش برای ما تعیین تکلیف کند، قابل قبول نیست. کسانی که در این کشور تفکر وابسته و مقلد دارند، همان تفکری را دنبال می‌کنند که امام راحل نیز نسبت به آن هشدار داده بود.

همین تفکر آزادسازی و اینکه بازار می‌تواند خودش را تنظیم کند، در حالی دنبال می‌شود که تجربه یک سال اخیر نشان داده این تفکر، به اعتقاد من، نتیجه مطلوبی نداشته است.

قطعا کسانی که در چارچوب هندسه جمهوری اسلامی فکر می‌کنند، کسانی که نگاه عالمانه و دقیق به این موضوعات دارند و کسانی که طبقه ضعیف و مستضعف جامعه را می‌بینند و به آنها توجه دارند، ان‌شاءالله به فضل الهی تصمیمات درست را در مجلس و دولت خواهند گرفت و ملت ایران در این نبرد سخت به پیروزی دست پیدا خواهد کرد.

مجلس برای مهار این وضعیت چه برنامه‌ای دارد؟

من در مجلس یک انفعال می‌بینم. واقعا مجلس باید خودش وارد شود. ما دائما در نطق‌ها صحبت می‌کنیم، اما آنچه در دستور کار مجلس قرار می‌گیرد، با آنچه باید انجام شود فاصله دارد.

به نظرم موضوع باید در سران قوا مورد بحث قرار گیرد. همه مجموعه‌ها باید با یک لایحه حساب‌شده و دوفوریتی، موضوع را به مجلس ارائه کنند و مجلس نیز به آن ورود کند.

این موضوع وجه قضایی هم دارد. شما به هر کشوری بروید و بخواهید با پول دیگری در آن کشور معامله کنید، در مقابل شما می‌ایستند؛ چون دقیقا از مسیر صرافی‌های تعریف‌شده و حساب‌شده، ارز دیگری را می‌پذیرند. اما در کشور ما در کوچه و بازار افراد می‌توانند اسکناس معامله کنند و در فضای مجازی نیز انگار همه چیز رها شده است.

شما شاهد هستید که شب و روز این کشور مورد هجمه قرار دارد. کجای دنیا این میزان هجمه به کشوری که در سخت‌ترین شرایط درگیر جنگ با دو قدرت بزرگ جهانی است، وجود دارد؟ کجای دنیا این حجم از هجمه‌های رسانه‌ای و این مدل ایجاد تورم انتظاری وجود دارد؟

حتی تصمیم‌هایی گرفته می‌شود که از قضا با این شرایط هماهنگ است. همین فردی که وزیر بوده و به دلیل اینکه نتوانسته موضوع را مهار کند، کنار گذاشته شده، دوباره به عنوان رئیس کل بانک مرکزی منصوب می‌شود.

پس معتقدید مجلس در این شرایط مسئولیت بیشتری بر عهده دارد؟

مقصر اول وضعیت ارز، مجلس است

قطعا. من مقصر اول را مجلس می‌دانم. مجلس ناظر بر دولت است و باید در این میدان وارد شود.