فایده پرسش از رییس‌جمهور

نیاز به سابقه‌پردازی چندانی ندارد؛ چند ماه پیش، علی مطهری و 99 نفر از همکارانش در مجلس هشتم، ده پرسش در برابر رییس‌جمهور نهادند و او را برای پاسخگویی به مجلس فراخواندند و اکنون همچنان مصر و مصمم به انجام این کارند. البته بنا بر قانون هم می‌توانند چنین کنند؛ همچنان که رییس جمهور هم می‌تواند به مجلس اخطار قانون اساسی دهد و مجلسیان را به عمل به آن فراخواند.
 
می‌توان از زوایای گوناگون درباره این امر اندیشید. در این مختصر، به تعجیل، چند نکته را مرور می‌کنیم:
 
1 ـ مطهری و دوستانش از این کار چه هدفی را پی می‌گیرند؟

برای پاسخ به این پرسش، می‌خواهم آن را تغییر دهم: هدف مطهری و دوستانش از این کار چه بوده است؟
 
هرچند نیت‌خوانی ناممکن است، ولی می‌توان یکی از این احتمالات یا همه آنها را تصور کرد: 1ـ طرح بحث در افکار عمومی با هر هدفی (احیای جایگاه مجلس یا بالا بردن منزلت نمایندگی و نمایندگان، آماده کردن زمینه سیاسی و اجتماعی برای رفتارهای تندتر با رییس دولت، عرفی کردن نگاه به سران قوا، و آشکارا کردن تفاوت‌هایی که با رییس‌جمهور و یارانش پیدا کرده‌اند)؛ 2 ـ وادار کردن دولت به برخی تغییرات و حرکت در راستایی که پرسشگران گمان می‌کنند درست است، با اتکا به قدرت مجلس؛ 3ـ مفاهمه با رییس‌جمهور برای رسیدن به اشتراک درک و تلقی در موارد بیشتر (با توجه به این که بیشتر پرسشگران از طرفداران سابق یا کنونی رییس‌جمهور بوده و بر این باورند که همچنان با او در اصول مشترک و در برابر رقبا هم جبهه‌اند).
 
2 ـ گویا، برخی از خواسته‌های محتمل مطهری و دوستانش، برآورده شده و برخی نیز برآورده شدنش در مرز ناممکن است!
 
پس از طرح پرسش‌های نمایندگان و انتشار آن در رسانه‌ها و نیز مباحثی که از سوی موافقان و مخالفان این پرسش‌ها مطرح شد و با برخورد افکار عمومی با این بحث‌ها، عملا جدایی مسیر پرسشگران از رییس‌جمهور و برخی از دوستانش آشکار شد؛ صراحت و تکلیف‌گرایی پرسشگران به افکار عمومی وانمود شد؛ تابوی سؤال از رییس جمهور شکسته شد و بدین طریق، رأی نمایندگان مردم چند خاکریز جلوتر رفت و قدرت آن بیشتر شد؛ دولت از شعار «مجلس در رأس امور نیست» عقب نشست؛ و... .
 
3 ـ اما برخی خواسته‌های محتمل نمایندگان برآوردنی نیست.
 
اغلب ما ، فهم و درک خود را از امور درست و معیار درستی می‌شماریم و با آن، اندازه درستی فهم و درک دیگران را می‌سنجیم. طبیعی است که سکانداران دولت و نمایندگان هم چنین باشند و باز طبیعی است که مفاهمه چنین دولت و مجلسی اگر نه ناممکن ولی بسیار سخت باشد و در موارد معدودی صورت گیرد. پس نه مفاهمه ممکن است و نه تغییر اساسی در مشی و مرام دولت. حذف دولت و پایان دادن به کار آن هم که به دلایل بسیاری زیان‌هایش از سودش بیشتر است و اگر چنین باشد، مقدمه چینی برای آن هم معنا ندارد.
 
4 ـ بنابراین، نمایندگان به بخشی از خواسته‌های خود رسیده‌اند، حال آن که رسیدن به برخی از خواسته‌های ایشان هم ناممکن یا غیر ضروری است. از این روی، تداوم این وضعیت و پافشاری و پیگیری نمایندگان برای طرح سؤال از رییس‌جمهور، بیش از آن که فایده‌ای داشته باشد، زیانبار است و آنچه رخ می‌دهد، از دست رفتن زمان برای کشوری است ناگزیر از پیشرفت. دولت و بیشتر از آن مجلس با عطف توجه به این امر از دیگر مسائل غفلت خواهد کرد و برخی از امور کشور معطل می ماند؛ برای نمونه، هم‌اکنون لوایح یا طرح‌هایی در نوبت طرح است که دیرکرد یا کم توجهی نسبت به آنها به زیان کشور است؛ یا دولت با تشویش خاطر و صرف انرژی برای عبور به سلامت از این بحران، از انجام درست تکالیف خود باز خواهد ماند.
 
5 ـ اگر به آغاز این مختصر برگردیم، معلوم می‌شود که اگر بخواهیم جدایی قایل شویم میان اهدافی که طراحان سؤال از رییس‌جمهور، نخست می‌توانستند در نظر داشته باشند، با آنچه از این پس می‌توانند داشته باشند، می‌توان گفت، هرچند برخی از اهدافی که علی مطهری و دوستانش از طرح سؤال از رییس جمهور داشتند، دست یافتنی و شاید معنادار و مفید بود، اینک تداوم این امر معنایی ندارد و بیشتر مضر است تا مفید!
 
اینک و در زمان اختلاف فرساینده قوا، شورایی که از سوی رهبر انقلاب برای حل اختلاف و تنظیم روابط قوا طراحی و ایجاد شد، باید با برخورد کنشگرانه به نفع حال و آینده مردم و کشور وارد شود و کار را پایان دهد؛ ورود علنی این شورا به این امر در این زمان، ضرورتی انکارناپذیر است.
 
به قاعده اما پرسش‌های متقابل دولت و مجلس از یکدیگر، بنا بر اختیاراتی که قانون به ایشان داده و در راستای تکالیفی که در برابر مردم دارند، نه تنها مفید بلکه ضروری است و شورای مذکور می‌تواند آن را به مسیری کارآمدتر سوق دهد. ناگفته نماند که ممکن است تحقق این امر، نیازمند تدابیری باشد و به طراحی مکانیزمی بینجامد؛ البته بدیهی است که این همه باید در معرض دید مردم و به قصد تعامل جدی، سازنده، و شاداب قوا باشد.