این روزها، روز رودکی، پدر شعر فارسی است
به یاد رودکی؛ پیش از آن که ترکیه او را از ایرانیان برباید!
تا کی باید منتظر بمانیم تا مقامات کشوری چون ترکیه، مفاخر و میراث تمدنی ایرانیان را بربایند و به نام خود ثبت کنند و تازه از رئیسجمهور ایران دعوت کنند به آن کشور برود و آنان بزرگداشت مفاخر ما را به نام خودشان جشن بگیرند؟! از پدر شعرمان آغاز میکنیم.

کمتر علاقهمند موسیقی در ایران زمین هست که یک بار تا کنون پایش به تالار وحدت باز نشده باشد و اجرایی را در این سالن ندیده و نشنیده باشد. این تالار که یکی از معدود تالارهای آبرومند کشورمان برای اجرای زنده موسیقی است، سالها پیش و به مناسبت هزارویکصدمین سالروز تولد رودکی، شاعر نامور ایرانی ـ که دستی نیز در موسیقی داشت ـ ساخته شد؛ مجموعه تالارهایی که سالها بعد، تالار اصلیاش به وحدت تغییر نام داد و تالار کوچکتر به همان نام رودکی باقی ماند. پیوند ناگسستنی شعر رودکی و ذوقش در موسیقی، باعث شد تا نزدیک به نیم قرن از خاطرات موسیقیایی ایرانیها با تالاری به نام او آمیخته شود. به گزارش «تابناک»، زاده شدن در پنجنکت تاجیکستان (بخشی از ایران بزرگ)، سرودن بیش از یک میلیون و سیصد هزار بیت شعر به زبان فارسی و آرام گرفتن پیکرش در سمرقند ـ بخشی از ایران بزرگ، که این روزها جز خاک ازبکستان به شمار میآید ـ میتوانست محل مناقشهای میان سه کشور برای از آن خود کردن نام و آوازه این شاعر باشد.
اما جایگاه اشعار زیبای او در شکل گیری ادبیات منظوم فارسی زبانها و خدمت والایش به زبان و ادب فارسی، باعث شد تا نگاهها به رودکی فراتر از مرزهای جغرافی باشد و در وسعت فرهنگها بگنجد.
شعر فارسی بخش ناگسستنی فرهنگ ایرانیهاست که بسیاری از جنبههای حیات اجتماعی ایرانیان را در خود نگه داشته است. شعر برای مردمانی که در شکایت از سردی هوا و ناملایمات زندگی و نارفیقی دوستان میگویند: «هوا بس ناجوانردانه سرد است» (اخوان ـ معاصر) و در توصیف تفاوت میان دو چیز میگویند: «میان ماه من تا ماه گردون تفاوت از زمین تا آسمان است» (ناشناس) و یا در توصیف نیکی و خوبی کسی یا چیزی میگویند: «آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری» (شهریار ـ معاصر)، و یا در شکوه از اشتباهی که از خودشان برخاسته میگویند: «از ماست که بر ماست» (ناصر خسرو قبادیانی ـ قرن چهارم) مانند ذرات هواست که همه جا را پوشانده و همه چیز را در بر گرفته است.
این گونه است که روز ۲۵ دسامبر، چهارم دی ماه، که بنا به قول مورخان زادروز ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم متخلص به رودکی است، برای فارسی زبانها روز مهمی است. حالا گیریم که ترکیب نامش چیزی شبیه به نامهای عربی باشد یا اینکه شمایلش، تصویر رایج اسکناسهای تاجیکی باشد و یا تالاری که روزگاری در ایران به نامش بوده را تغییر نام داده باشند. مهم این است که فارسی زبانها چه در ایران، و چه در هر جای دیگر جهان «بوی جوی مولیان» را خواندهاند و داستان عجیبش را شنیدهاند. این چیزی است که شاعری را پس از سالها همچنان زنده و پا بر جا میدارد و گیریم این خاطرهانگیزی حتی به کمک صدای بنان بوده باشد.
پدر شعر فارسی!
شاید بتوان قدیمیترین نمونههای شعر فارسی را که این روزها هست، در میان آثار رودکی پیدا کرد؛ هرچند پیش از او حتی نمونههایی از شعر را میتوان در گاتهای اوستا و یا اشعار مانی نقاش هم پیدا کرد، ولی از میان آثاری که این روزها شعر کلاسیک فارسی شناخته میشود و بر پایه ساختاری عروضی سروده شده، بیش از هزار و صد سال نمیگذرد. توجه ویژه سامانیان به زبان و ادب فارسی، باعث شد تا شاعری جوان از روستایی به نام بَنُج رودک (پنجکنت در تاجیکستان امروزی) به دربار امیر نصر سامانی راه یابد و از نزدیکان درگاه ایشان شود و چنان گردد که با سرودن بیش از یک میلیون و سیصد هزار بیت، نخستین شاعری شود که در تاریخ ادبیات فارسی ایرانی، دیوان اشعار داشته باشد و به پدر شعر فارسی در میان همه مورخان و پژوهشگران شناخته شود.
پیر چنگی!
عبدالرحمان جامی در بهارستان مینویسد: «چنان ذکی و تیزفهم بود که در هشت سالگی قرآن را به تمام حفظ کرد و قرائت بیاموخت و شعر گفتن گرفت و به واسطه حسن صوت در مطربی افتاد و عود بیاموخت و درآن ماهر شد و نصر بن احمد سامانی (امیر سامانی که در سالهای ۹۱۳ ـ ۹۴۳ م حکومت داشته است ش. ش) او را تربیت کرد».
این مطربی که جامی به آن اشاره میکند، داستان معروفی در ادبیات فارسی دارد که نشانه اثرگذاری شعر فارسی در ذهن و یادهای ایرانیهاست. داستان چنان که در چهار مقاله نظامی عروضی بیان میشود، از این قرار است که امیر نصر سامانی بخارا، پایتخت را به قصد هرات ترک میکند و دل در گرو آب و هوای هرات یا شاهدی زیباروی میبندد و آنجا را را به مدت چهار سال ترک نمیکند و در هرات ساکن میشود. وزیران و لشکریان دلتنگ امیر، هر چه میکنند، پادشاه سامانی هرات را ترک نمیکند تا اینکه همه دست به دامن رودکی میشوند که امیر تنها به خاطر شعر و موسیقی توست که به بخارا بازمیگردد.
و این گونه میشود که رودکی قصیده معروف بوی جوی مولیان را میسراید و آن را با چنگ خود در محضر امیر میخواند و چنان میشود که امیر تحت تأثیر این قصیده، پای برهنه سوار بر اسب، راهی بخارا میشود.
این قصیده به شرح زیر است:
بوی جوی مولیان آید همی یاد یار مهربان آید همی
ریگ آموی و درُشتیهای او زیر پایم پرنیان آید همی
آب جیحون از نشاط روی دوست خنگ ما را تا میان آید همی
ای بخارا، شاد باش و دیر زی میر زی تو شادمان آید همی
میر سرو است و بخارا بوستان سرو سوی بوستان آید همی
میر ماه ست و بخارا آسمان ماه سوی آسمان آید همی
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
نماینده ما اینه شما چی میگین
خانه موسیقی در ادامه با اشاره به این که آذربایجان بسیاری از واقعیت ها را کتمان کرده است ، تاکید کرد: ما روز گذشته جلسه ای در خانه موسیقی برگزار کردیم و تصمیم داریم به این ثبت اعتراض کنیم و سازمان ملی یونسکو باید جوابگو باشد زیرا بدون اطلاع ما این عمل ناشایست را انجام داده است. همچنین نماینده ما در این سازمان باید مسئولان را آگاه می کرد پس نتیجه می گیریم که این نماینده نالایق است و ارزشی برای ایران وهنر ایرانی قائل نمی شود.
دعوا نکنید قرن 21 قرن یکی شدن زبان و خط خواهد بود
این ملت های بی ریشه هستن که شخصیت های تاریخی دیگر کشورها وملت ها رو میربایند وتبریز رو درشعرشون فارس زبان معرفی میکنند وگرنه همه میدونن که تو ایران وکشورهای مجاور اکثر شخصیت های تاریخی ترک هستن.تابناک چقدر دربرابر ترکها احساس حقارت میکنی داداش؟
اگه رودکی رودکی شد بخاطر ایرانه. اگه مولانا مولانا شد بخاطر ایرانه. اگه حافظ حافظ شد بخاطر ایرانه. اینها اصلشون هم از هرجا که باشه تبعه ی ایران بودن و توی ایران این فرصت رو پیدا کردن که رشد کنند. اگه نوع فرهنگ و تمدن ایران نبود از کجا معلوم که اینها می تونستن به این جایگاه ها برسن؟ از کجا معلوم اگه مولانا تو ترکیه می موند فن شعر گفتن رو یاد می گرفت؟ بعضی از فنون متعلق به ایرانیان بوده. یا حداقل ایرانی ها تو اون قدرت داشتن. اونها تبعه ایران و ایرانی ان. اگه یه روز شیراز از ایران جدا شه حافظ می شه غیر ایرانی؟ شهروند ایران بودن و اگه روزی هم زادگاهشون از ایران جدا شه ایرانی می مونن...
مادامیکه مردم ما مفاخرمان را تنها به اسم میشناسند همه سعی در مصادره کردن آنها میکنند. اگر مردم ما همت به خواندان اثار انها وشناخت عمیق انها کنند مسئولین هم که از این مردمند قطعا در نکوداشت وحفظ شان این بزرگان کوتاهی نخواهند کرد!
باز خدا را شكر كه چند كشور وجود دارند از اصالت فارسي محافظت مي كنند. ما ايرانيها كه عرضه نداريم از زبان و ريشه فارسي محافظت كنيم و چسبيديم به فرهنگ و ادبيات عرب!!؟؟؟چرا بعضي ها ناراحتن خدا را شكر كه همين كشورها وظيفه ما و دولتمردان مارا انجام مي دهند تا همچنان زبان و اصالت پارسي پا بر جا بماند. جاي تأسف دارد براي دولتمردان پر مدعا
نكنه پروين رو هم ببرن
لطفا شب یلدا رو هم تا دیگران ثبت نکردند ثبت کنیم .
,,وقتی توروزشعروادب ولادت استادشهریاربخاطربعضی مسائل هیچ بزرگداشت ومراسمی گرفته نمیشه فرداکه آذربایجان که اینقدراحترام میذاره برااون بزرگوار اونوجزومخافرخودش اعلام کرد تازه آقایون حس ایرانی بودنشون گل میکنه
بود .
من که هنوز میگم تالار رودکی ... تالار وحدت کلا بی معنیه و وحدتی بکار نیست. ... اصلا وحدت با کی؟؟؟؟!!!!
ایشان تاچیکی بودند
جزو اولین شاعران دری گوی
تاجیکستان در زمان کوتاهی به تسهیر ایران امده
زبان رسمی کشور ما از تاجیکستان آمده
رودکی به دست حاکمان اهل ادب و هتر شامانی پشتو که به بدترین وضع کشته شده
در زمان سامانیان ایرانی وجود نداشت
چرا رودکی را باید ایرانی بدانیم؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
هر دری زبان ایرانی نیست
حتی مولوی و رودکی
ما شاعر دری زبان کم نداریم که به دزدی روی بیاریم
تابی تایید نکنی حرص منو در میاری... دیگه کم مونده بگن زبان فارسی ما از تاجیکستان اومده.
مگه قرار هرکی شعر پارسی بگه حتماٌباید پارس باشه ؟شهریارهم تمام اشعارش پارسی بوده آخرعمر یادش اومد ترکه. پس پارسی زبانه ؟!!!!!!!!!!
]چقدر کوته فکرین.
کسی نگفت پارس. گفتن ایرانی. ایرانی از قوم های مختلف تشکیل شده که پارس یکی از اونهاست. کوته فکر خودتی
آنقدر با عجله و عصبانيت نگارش شده كه پر از غلط املائي است.
تابناك چقدر دلش از تركيه پره خدا ميدونه
روزي نيست كه عليه تركيه چيي ننويسه
حالا اين موضوع چه ربطي به تركيه داشت ما نمي دونيم
جناب دانشمند اگر" سمرقند(بخشی از ایران بزرگ)" باشد ان وقت اروپا هم بخشي از روم بزرگ است و فلسطين و لبنان و عربستان و ... بخشي از عثماني بزرگ و الي آخر......
در اين صورت همه افخارات اروپا مال رومه
در ضمن بقول خودتان داشتم داشتم حساب نيست.....
چرا وقتی به روزنامه ها و خبر گذاری ها سر میزنم هر روز افسرده تر از دیروز میشوم؟ مگر چه خبر است که این همه بد خبریست...
این تيتر توهین آمیز و خلاف منافع ملی ماست.
تا چند وقت دیگه:
به یاد نظامی، پیش از آنکه جمهوری آذربایجان او را از ایرانیان برباید!
تيتر مسخره ومزخرفي بود
خیلی جالب بود.امیدوارم یاسینی که خواندی گوش شنوایی داشته باشد.
این قبیل افراد را نمی توان در مرزهای قراردادی محصور کرد/افرادی مثل مولانا شخصیت جهانی هستند.واز اشعار خودش نیز پیداست.اوکه در بلخ زاده شدست ودر قونیه اقامت گزیده وشمس تبریزی دگرگونش کرده وتمام اشعارش هم فارسی است.تازه اگر دست ما بود چه گلی به سرش میزدم؟همین حالا هم چه اتهاماتی که به او نمی زنیم؟.....
خود کرده را تدبیر نیست.
نگفتی تابناک جان آیا تالار موسیقی هم سطح آن یا بهتر یا کمتر ساخته شده است؟
آذزبایجانی ها دنبال ثبت تار در آثار جهانی به نام خودشان هستند و ما به دنبال ثبت قالی شوئی مشهد اردهال؟؟!!!
حالا هم ترکیه به دنبال رودکی همچنان که قبلا به دنبال مولانا رفتند؟
حتما کار صهیونیصتها و آمریکا است یا اینکه ما اصلا به اینها چه نیازی داریم؟؟؟
من نمیدانم چرا ما اینقدر اصرار داریم که رودکی را ایرانی بدانیم؟!
پدر شعر پارسی بوده، درست. اما تاجیکستان هم زبانش پارسی هست یعنی آنها در اعتلای زبان فارسی هیچ کاری نکردند؟
رودکی به قول خودتان در تاجیکستان بدنیا آمده و در ازبکستان دفن شده. درست که اینها روزی جزو خاک ایران بوده اند اما الان که نیستند پس رودکی در زمانی ایرانی بوده است و در اعتلای شعر پارسی هم بسیار نقش داشته است اما الان آنجا جزو ایران نیست پس ملیتش ایرانی نیست هرچند زبانش ایرانی است و بر زبان پارسی هم حق دارد.
من توصیه می کنم اورا شاعری پارسی زبان و اهل تاجیکستان بنامیم که در ازبکستان زندگی کرده و در همانجا دفن شده است. چه اشکالی دارد که برای اعتلای زبان و فرهنگ پارسی(نه صرفا ایرانی در قلمرو جغرافیایی) زحماتی قابل توجه و عمیق کشیده که شایان توجه و قدرشناسی است.
اینجانب پیشنهاد می کنم حتی برای دانشجویان زبان پارسی برای شناخت بیشتر این شاعر گرانقدر تورهای مسافرتی به زادگاه ایشان و مدفنشان هم گذاشته شود تا بیشتر آشنا شوند با زندگی در آن دیارها.
بدانیم هر چیز اصلش قشنگ و ستودنی است و ما نباید سعی کنیم اصالت دیگران را به خود نسبت دهیم بلکه باید خوذمان اصل باشیم.
درسته یه مدته با ترکیه کنار نمی آئید. ولی تقابل فرهنگی به این صورت با ترکها به ضرر خواهد بود.
دزدي كارشماست رودكي شاعرتاجيكستان است نه ايران چندمليتي
بهتره بريد فكر نون باشيد كه خربزه آبه حالا ما چيمون درسته يا سجاشه كه مفاخرمون باشه وقتي تو فيلمامون ادم بده هميشه داريوشو شهرام ... باشند ادم خوبه علي حسن محمد همراه با ريش چادر باشند تا تش بايد همه چيزو خوند اصل رها كرديم چسبيديم به فرع به قول مولانا نه اينيم و نه آنيم - وسلام
به لطف آموزش و پرورش کشورمان در کتاب های درسی، همین بس که فرزند دبیرستانی من دیگر فردوسی و جامی و رودکی و سعدی و پروین اعتصامی و میرزاده عشقی و فروغ فرخزاد و فریدون مشیری و شاملو و سهراب سپهری و غیره را نمی شناسد. مرده از خاک بیرون می کشید؟
به درک، اونقدر فشار و تحقیر و توهین و فحش از داخلی و خارجی شنیدیم که دیگه عین خیالمون نیست، بذار همه چیز رو ببرن به اسم خودشون کنن، مهم انرژی هسته ای است!!
مولوی رودکی ...وهمه تاریخ گذشته ما فدای مبارزه با استکبار جهانی واسراییل...عزت زیاد
شعر زيبايي از "استاد شهريار" در وصف رودكي:
راه رودكي
تا جهان بود و تا جهانبان بود
شعر را منصبي و عنوان بود
ويژه گويندگان ايراني
كه توانند خود خدايان بود
خوشترين زندباف هر عصري
ارغنون ساز اين گلستان بود
زنده تا هست، نام ايران باد
زنده تا بود، نام ايران بود
تا ابد مهد علم و عرفان باد
كز ازل مهد علم و عرفان بود
چندي از انقراض ساساني
حال اين مملكت دگرسان بود
تا كه سامانيان سر آوردند
آن زمان كار ما به سامان بود
تازيان را ز ملك تازاندند
تازي از صيد خود گريزان بود
موميا شد ز پشت استقلال
هرچه ديگر شكسته ستخوان بود
پارسي نيز كز نفوذ عرب
همچو مه در محاق پنهان بود،
يا چو آيينه اي غبار آلود
هشته چندي به طاق نسيان بود،
وقت آن شد كه چهره بگشايد
كه دگر در حجاب نتوان بود
مردي از روستاي رودك خاست
خسروش خوانم، ار چه دهقان بود
كاخي از نظم پارسي افكند
كش نه آسيب باد و باران بود
پايه نظم را بدانجا برد
كه به دوران آل ساسان بود
وقت خوش بود و آل سامان را
جاي در خطّه خراسان بود
رودكي نيز چون دُر شهوار
زيب دربار آل سامان بود
همچو تيغ امير اسماعيل
خامه رودكي به جولان بود
رودكي كار پور دستان كرد
كاين هنر، كار پور دستان بود
در نزاع بقاي مليت
اولين قهرمان ميدان بود
ملت ما رهين منت اوست
منت او را سزد كه منان بود
رودكي با دو چشم نابينا
رهنماي مآل بينان بود
اولين بار او رهي پيمود
كش نه پيدا كران و پايان بود
دگران پيروان رودكياند
نتوانند رودكي سان بود
بر به سال هزار و اندي پيش
رودكي چون هزار دستان بود
شاعر و نغمهساز و رودنواز
خوش و خوش لهجه و خوش الحان بود
هرچه او را ز طبع شيرين خاست
دلنشين بود، گرچه پيكان بود
پدر پارسيش ميخوانند
هرچه گويم، هزار چندان بود
به وفاتش يتيم شد ايران
راستي كاين عظيم فقدان بود
راستي كز تن هنر جان رفت
رودكي در تن هنر جان بود
رودكي مرد و نام او زندهست
زنده بايد همي به دوران بود
ماند از وي چه مايه دُرّ يتيم
كه چو پروردگان عمان بود
بگذارید با مفاخر تمدنساز ایران افتخار کنند شاید مانند مغولها ادم شوند.
چه ربطه به ترکیه داشت من که چیزی راجع به ترکیه ندیدم
رودکی در روستایی بنام رودک از توابع ارزروم ترکیه بدنیا آمده و واز 17 سالگی به تهران آمده و فارسی را یاد گرفته و شروع به شعرگفتن کرده است
اون موقع تهران کجا بود؟ تهران که تا قبل از قاجار ها یه روستا بیشتر نبود. حس طنز خوبی در نوشتن متن داشتید. خیلی ممنون که موجبات خنده و شادمانی ما رو فراهم کردین
يك سئوال براي من پيش آمده است ! كريستف كلمب هم از ايران عبور كرد آيا او ايراني است؟ شيخ بهايي در لبنان زاده شده و در ايران به شهرت رسيده . اسكندر زماني تمام قلمرو ايران را در اختيار خود گرفت آيا مفاخر آن زمان رومي هستند ؟ ملاك محل تولد محل زندگي و دفن شاعر نيست ملاك اصالت اجداد اين افراد مي باشد آيا امام رضا يا امام زادگان مثلا ايراني هستند چون در ايران مدفون هستند ؟
بخشي از مغولستان بزرگ
واي بر ما...
تار هم مثل رودكي به بيگانه بخشيده شد بدون اينكه حتي كسي صدايش در بيايد!!!
فكر كنم از چند روز ديگه بايد همديگه رو با اسماي ديگه صدا كنيم:
به عنوان مثال : محمدرضا شوماخر ، ميلاد تادليس ، علي دكاپريو و . . .
بزرگانی چون رودکی و مولانا متعلق به بشریتند و اینکه کجا زاده شده اند فکری سطح پایین است.
به جای این جدل ها فهمیدن آنها برتر و زیباتر است.
برتر از این باید اندیشید.
شماها بيشرميد و همين مونده كه بگيد پروين اعتصامي و شهريار و ... هم بدليل داشتن شعر به زبان فارسي ، شاعر پارسي گو بودن .
چرا تاجیکستان، ازبکستان و یا افغانستان نمی توانند مدعی وی باشند؟!...اصلاً مگر زبان فارسی دری مختص ج.ا.ایران است؟!
رودكي چه بدرد ميخوره ما انرژي هسته اي داريم
دزد ماییم.مولوی ترک بوده بیخود ملت را دورو و چند رو بار نیارید
رودكي ديگه كيه ؟؟ شاعر بود ؟؟ فكر كنم اسمشو تو كتاب دوم دبيرستان يا سوم خوندم و مصرع اول شرع بالا رو هم قبلاً شنيدم.در كل مطمئناً ايراني نيست.الكي حرص نخورين.
به فکر شهریار هم بایدباشیم شایدبرای آینده اوراهم از ما بگیرند
هر چقدر هم اونا این شخصیت ها رو به اسم خودشون ثبت کنن، مهم اینه که شعرهاشون تماماً فارسیه.
البته این از کم کاری (بهتر بگم هیچ کاری) مسئولین ما هست.
قدر چی رو میدونیم که قدر مفاخرمون رو بدونیم.
نابود شدیم و کسی متوجه نیست.
شما با ترکا مشکل داشتید از قدیم و الان هم .
شما بزرگوار فرمودید که قبر آن مرحومتون در سمرقند است ولی ترکیه نگفتی! پس مجید دلبندم برید دنبال دوست بزرگوارتون و فارسی زبان تاجیکستان برید یقه اونو بگیرید حالا هم اون می تونه رودکی را به اسم خودش بزنه نه ترکیه .
تا كى مي خواهيد گناه و كم كارى و بى انديشگى خود را به گردن ديگران بياندازيد مشكل خودمانيم !
ممنون كه در اين روزگار سختي كه بر كشور عزيزمان ميگذرد نامآوران ايران زمين را از ياد نبردهايد. هرچند كه هرگز از يادها نخواهند رفت. كاش مسولان كشور كمي، تنها كمي اهميت پرداختن به مسايل فرهنگي از اين دست كه هويت ايراني را ميسازند درك ميكردند.
همه چیزمان را گذاشتیم حراج نتیجه ای بیشتر از این هم ندارد.......دولت هم که بی خیال مثل خیلی از اتفاقهای دیگر
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.