فقدان فرهنگ «پیگرد»، ضعف بزرگ «شهروند بیتفاوت» ایرانی!
«شهروند بیتفاوت» را تنها نمیتوان به مصادیقی همچون مردمی که در زمان مرگ یک انسان در عوض کمک، با موبایل فیلمبرداری میکنند، اطلاق کرد، بلکه کسانی که در برابر از دست رفتن حقوقشان، تنها به اعتراضات کلامی بسنده میکنند و در اوج تلاششان، رسانهها را در فشار میگذارند، نیز در میان «شهروندان بیتفاوت» قابل طبقهبندی هستند.

به گزارش «تابناک»، بیگمان تاکنون بارها در خبرها خواندهاید که در پی شکایت یک شهروند یا چند شهروند در کشورهای غربی، نه تنها تغییر اساسی در قوانین رخ داده که حتی برخی مسئولان ارشد کشورها با محکومیتهای سنگین قضایی روبهرو شدهاند؛ رویدادی که امری مرسوم در برخی از این کشورهای پیشرفته تلقی میشود و هر شهروند با شناخت کامل قوانین و درک کامل از حقوق و وظایف شهروندیاش، پیگیریهای اینچنینی را نه تنها در دایره حقوق، بلکه در دایره وظایفش میداند.
در کشورهای در حال توسعه، این فرهنگ تا اندازهای دایره قانونگریزی سیستم اداری و اجرایی کشورهایی را که با چنین شهروندان پیگیری مواجه هستند، محدود میسازد، چرا که مسئولان افزون بر ناظران معمولی با ارباب رجوعهایی مواجه هستند که در صورت کمترین تضییع حقوقشان، پیگیری قضایی برای دریافت غرامتهای میلیون دلاری میکنند و جامعهشان نیز چنین پیگیریهایی را عمدتاً تعبیر به فرصتطلبی نمیکند.
همین روحیه حتی بخش خصوصی را نیز محتاط کرده و پس از وقوع کوچکترین واقعهای که پای حوزه اقتصاد خصوصی در میان باشد، کمپانی دخیل برای پیشگیری از پیگیری حقوقی، با پرداخت ارقام سنگین، رضایت نامهای از شاکی دریافت میکند و در واقع احتیاط در رعایت موبهموی قوانین و حقوق عموم مردم در چنین جامعهای یک اصل است، نه یک استثنا.
این اتفاق در ایران نیز البته رخ میدهد اما تقریباً هرچند سال یک بار و آنچنان نادر است که در رسانهها به شکل وسیعی پوشش داده شود. تازهترین کار در این زمینه، اقدام یک جوان کاشانی است که صبح روز نوزدهم خرداد ماه سال ۸۳ در مسابقه تلویزیونی زنده صبح بخیر ایران برنده ۱۵۰ هزار تومان شد و برای رسیدن به حقش، صورت مسألههایی همچون ارزش اسمی این جایزه و نظایر اینها مانع توقفش نشد و در پایان پس از طی این سالها، توانست حقش را در مراجع قضایی با پانصد هزار تومان هزینه دریافت کند و مسئولان این برنامه را محکوم به پرداخت جایزه کند.
محمد شعبانی مقدم پس از نتیجه نگرفتن از نامه نگاریهای پیاپی با حراست صداوسیما، مدیر وقت شبکه و مواجه حضوری با مجری برنامه، در نهایت ابتدا در دیوان عدالت اداری شکایت میکند، ولی با توجه به عدم ارتباط با این نهاد، عدم صلاحیت قضایی صادر میشود.
وی سپس در دادسرای کارکنان دولت، پیگیر شکایتش میشود و سرانجام پس از چندین سال پیگیری، حکم محکومیت مدیران صداوسیما را در دادسرای شهید بهشتی دریافت میکند. این جوان کاشانی یکی از معدود اشخاصی است که در این زمینه از حق خود با سبک و سنگین کردن هزینه و فایده ظاهری ماجرا نگذشته است.
مورد پیش از این به اواخر شهریور ماه ۱۳۸۶ بازمیگردد که معلمی، شورای شهر سوم پایتخت در نخستین روزهای عمرش و با همه قدرتش را وادار به تسلیم و بازگشت به قانون کرد و بلیت متروی تک سفره که اساساً جمع آوری شده بود، با پیگیری این شهروند دوباره چاپ و به گیشههای قطار شهری تهران بازگشت!
بر پایه این مصوبه که نهایتاً تأییدیه فرمانداری تهران را هم گرفته بود، بلیت تک سفره حذف و بلیت دو سفره و ده سفره با افزایش نرخ فروخته شد؛ اما این کار با اعتراض گسترده شهروندانی در ایستگاهها همراه شد که خواهان بلیت تک سفره بودند، ولی یک شهروند به جای جروبحث، ترجیح داد از طریق دیوان عدالت اداری، پیگیر این حق خود شود و سرانجام بلیت تک سفره مترو زیر چاپ برود؛ البته این خبر در آن زمان علی الظاهر از سوی سخنگوی شورای شهر فاش شد.
شاید بتوان با قیاس چنین رفتارهای نادری در کشورمان و معمولی در دیگر کشورها، اینچنین دریافت که پدیده «شهروند بیتفاوت» را تنها نمیتوان به مصادیقی همچون مردمی که در زمان مرگ یک انسان در عوض کمک اقدام به فیلمبرداری با موبایل میکنند اطلاق کرد، بلکه کسانی که در برابر از دست رفتن حقوقشان، تنها به اعتراضات کلامی بسنده میکنند و در اوج تلاششان، رسانهها را در فشار قرار میدهند، نیز در میان «شهروندان بیتفاوت» قابل طبقه بندی هستند.
متأسفانه شهروندان کشورمان هنوز درنیافتهاند که مسائلی همچون دعواهای کوچک، نیازمند پیگیری قضایی است و اگر چنین نیز به صورت نادر پیگیر باشند، تعبیر حق شهروندی را میکنند، نه وظیفه و تکلیف شهروندی، حال آنکه پیگیری هر تضییع حقوق فردی و عمومی توسط هر شهروندی یک وظیفه است و تجمیع چنین پیگیریهایی ـ به ویژه اگر جنبه قضایی یابد ـ ریسک فساد مالی یا تصمیمات فراقانونی را برای مسئولان افزایش داده و شاهد کاهش رفتارهای اینچنینی خواهیم بود و البته دست رسانهها برای پیگیری مطالبات خرد و کلان مردم گشودهتر میشود.
مردمان ما در قبال تذکر چنین تکالیف شهروندی، بهانههایی همچون رسیدگی نکردن و یا از حوصله خارج بودن پیگیریهای اینچنینی را پیش میکشند، حال آن که دستکم دو مصداق اشاره شده، ثابت میکند که نه تنها میتوان با چنین رویکردی، حق را گرفت، بلکه ضایع کننده حق را نیز مقابل افکار عمومی مفتضح ساخت. بر فرض حتی اگر این بهانهها پذیرفته شود و از صدها مورد پیگیری مستقیم مردم، یک مورد منجر به چنین احکامی شود، آیا اتفاق کوچکی رخ میدهد و سالیانه در مجموع چه تعداد نقض قانون و تضییع حقوق جبران خواهد شد؟
وقت آن رسیده که وقتی یک مسئولی پس از دورهای مدیریت ضعیف بر نهادی و ضربه به بخشی از منافع کشور، برکنار شده یا استعفا میدهد، گروهی از مردم به عنوان شهروند، یک به یک از او به اتهام بیکفایتی و تضییع حقوق ملت شکایت کنند تا هیچ مدیری پس از دورهای تصمیمگیری فاجعه آفرین، هنگامه کنار رفتنش از کرسی قدرت را آغاز روزهای خوش تعطیلاتش نداند و منتظر تاوان باشد. تا زمانی که شهروند مسئول معنای خود را نیابد، نباید بیش از این از رسانهها توقع پیگیری مطالبات مردمی را داشت، چرا که خود عملا پیگیرش نیستند و اساساً فرهنگ پیگیری مشکلات را ندارند!
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
نمردیم و یک حرف درست شنیدیم !!!
بابا این روزا مردم حقوق خودشون رو رعایت نمیکنن تو انوبوس برای خانمها هم جا نیست یه اقا اومده رو صندلی تو قسمت خانمها نشسته هیچ کسم بهش نمیگه اقای محترم برو قسمت مردونه جالبه که صندلیه بغلیش خالیه و اونوقت من که میرم بشینم پیرزنها چپ چپ نگام میکنن
سلام
ممنون که بحث رو پیش کشیدین
ولی ضعف قوانین یادتون نره
همین اتفاق اگر بقول خودتون یه کشور پیشرفته میافتاد علاوه بر جایزه کلی هم غرامت باید پرداخت میکردند
چرا همون 150 تومان؟ سال 83 میشد باهاش یه نیم سکه خرید الان میشه یک کیلو گوشت و 5 کیلویی برنج و یک قوطی روغن!!!!!!!!!!!!!!
هزار مثبت
ناشناس دوم
همین امثال شما با این نظرات مشعشعتون هستین که انواع حق خوری و حق کشی رو شاهد هستیم!!!
دست شما درد نکنه یعنی این کارمندهای گرام ناهار هم نخورن؟
از کسی که مقاله رو نوشته ممنونم. حرف حقه اگه ما کوتاه دنیایم کسی نمی تونه حق مارو بخوره. وقتی یک نفر اینجوری یگیر کار بلیت شده در واقع به گردن تمام کسایی که از نتیجه کارش بهره مند شدن حق داره ویا این اقای شعبانی باعث میشه دیگه دست اندرکاران هیچ برنامه تلویزیونی جرات نکنن وعده دروغ بدن. تازه من شهروندم یاد می گیرم اگه وقتشو وتونشو دارم مسائلی که می تونم پیگیری کنم. این به نظر من یک کار خداپسندانه هست.
چند وقت پیش از فروشگاه شهروند هرید کردم. صندوقدار خانم جوانی بود که باقیمانده پول را با بی ادبی جلوی من انداخن. به یکی از مسئولان فروشگاه شکایت کردم. می دونید چی گفت؟ گفت شما بایدشرایط این خانم را درک کنید از صبح تا حالا سر کار بوده و خسته می باشد!! با تمام این احوال معتقدم آدم باید برای احفاف حقش اعتراض کنه. ممکنه من به تنهایی نتیجه نگیرم اما اگر اعتراضها تکرار بشود حتما تاثیر خواهد داشت.
ل
این دیگه چه تحلیلیه دوست من؟!
کیا حمایتش می کنند؟ مردم.
مردم هم که من و شما هستیم دیگه داداش!
پس ؛ از کی ناراضی هستی شما؟
نویسنده محترم بسیار درست گفته است ولی باز هم منفعلانی که خود هیچ انگیزه ای برای بهبود ندارند کسی را هم دغدغه اش را دارد می کوبند. هر چند خود کاری نمی کنند ولی جالب است بقیه را هم که میخواهند بهبودی بهر چند اندک هم ببخشند تخطیه می کنند .مشکل ما این است که همه اش داریم غر می زنیم ولی حاضر نیستیم کمی هم برای ان هزینه کنیم. همه اش منتظریم ازز مریخ بیایند نجاتمان دهند و توجه نداریم که تک تک مان باید انرژی بگذاریم و هر کس اگر این انرژی را بگذارد مطمینا چون بارش تقسیم می شود باری که به هر کس تحمیل می شود ، خیلی زیاد نیست ولی وقتی همه بی تفاوت باشند هیچ امیدی به بهبود نیست. شما نگاه کنید در همین پیاده روها موتورها فقط مانده است تک چرخ بزنند و پشت عابرین با روی زیاد بوق هم می زنند تا بروند کنار ولی حتی یک نفر اعتراض نمی کند و هی ادعا دارند که چه فایده دارد! خوب اگر همه اعتراض کنند مطمین باشید که فایده دارد وگرنه صبر کنید همان مریخی ها نجاتتان دهند!
وقتي براي دريافت مطالبات خودمان ( مستند به چك ) نزديك به 2/5 سال دونگي وپرداخت هزينه دارسي ووكيل راه به جايي نمي بريم فكرميكنيد براي وصول مطالبات شهروندي مي توان اقدامي كرد
بنا به قولي....
مملكت بايد جوري باشه كه حق رو خودوشن بيان بدن
نه اينكه "حق گرفتني است"!!! رو ترويج كنن!!!!!!!!
مملكت اسلامي! نه؟!
مقاله قشنگی بود. فقط قشنگ....
گل گفتی ، اما شل گفتی!!!!
نوىسنده محترم مقاله بحث درستى را مطرح كرده اند. ولى متاسفانه اىن موارد در كشور ما بيشتر به مباحث علمى تخيلى شباهت دارد.
دوست عزيز براي اين موارد نياز به كمي اطلاعات حقوقي و صرف وقت هست اگر اين موارد رو رعايت كني نتيجه ميده .حتما هم نتيجه ميده
الان مثلا من بیشتر از یک سال بیکارم.. و در چندین آزمون استخدامی شرکت کردم.. امتحانش رو هم در حد خیلی خوب دادم.. اما زما مصاحبه فهمیدم که بی خودی اومدم تا اینجا..
بعد برای احقاق حقوقم کجا مراجعه کنم؟ چه جوری حقم رو ثابت کنم؟ ... ما به چیزی بسیار اساسی تر نیاز مندیم.. به وجدان..
این وسط سهم رسانه ها و مطبوعات چیه!؟
آیا اونها از این لحاظ که می توانند درد دل و حرف مردم رو مسئولین برسونند وظیفه ندارند؟
آیا این حرفها و انتقادها (مثلا از عملکرد اقتصادی دولت) همیشه وجود داره!!!؟ آیا وضع اقتصادی یک دفعه به اینجا رسید!!!؟
آیا نمی شد اشتباهات فاحش مدیریتی و اقتصادی رو زودتر و موثرتر گوشزد کرد تا هزینه و تاوان سنگینش از جیب مردم و مملکت پرداخت نشه!!!!؟
تو کشور ما مشکل از عدم رعایت قوانین است آیا طبق کتاب قانون کار قوانین کار رعایت میشه؟ آیا شهرداری ها طبق قوانین شهرداری ها کار میکنن ؟
و ....
حق اول فهمیدنی است بعد گرفتنی است اما در ایران هیچوقت دادنی نیست ......بقول معروف فهمیدن بهتر از دانستن است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.