«مکاترونيک» پدیده‌ای نو و شگرف

گردآوري: سید حمید زارع*

مکاترونيک رشته جديدی است که بحق بعضی از اساتید و كارشناسان از آن تحت عنوان پدیده‌ای شگرف یاد می‌کنند.
واژه مکاترونیک که برای اولین بار در سال 1969 میلادی توسط یک مهندس ژاپنی ابداع گردید و به کار برده شد، توجه عموم را به علمی ترکیبی جلب می‌کند. در حقیقت مکاترونیک تلفیقی از سه رشته مهندسی مکانیک، الکترونیک و کامپیوتر است. یک مهندس مکاترونیک برآن است تا با نگاهی یکپارچه به سیستم های متشکل از اجزای مکانیکی، الکترونیکی و نرم افزاری و با استفاده از ارتباط داخلی میان رشته های مهندسی مرتبط با اتوماسیون به سیستم هایی ساده‌تر، ارزان‌تر، راحت‌تر و انعطاف پذیرتر دست یابد.
 
هر چند در سالهای اخیر به منظور گسترش، پیشبرد و ارتقای علمی، تخصصی و ایجاد شبکه ارتباطی میان صاحبنظران، محققان و کارشناسان و بهبود بخشیدن به امور آموزشی و پژوهشی در زمینه های مرتبط با علم مکاترونیک، انجمن مکاترونیک در کشور تشکیل گردیده و در حوزه صنعت نیز شرکت‌ها با بهره‌گیری از این تخصص اقدام به طراحی، تولید و عرضه محصولاتی کرده اند که از آن دسته می توان به دستگاههای پزشکی و همچنین از دوربین های پیشرفته نظامی گرفته تا دیگر محصولات بدیع نظامی و هوافضایی نظیر ماهواره امید اشاره کرد.

اما این سرمایه گذاری و اقدامات انجام گرفته با توجه به برنامه‌ریزی و آینده نگری‌های کلان صورت گرفته توسط مسئولان جهت ارتقاع علمی و صنعتی برای کسب استقلال بیشتر و عدم وابستگی کشور و بویژه تاکید رهبری انقلاب بر این موضوع و نامگذاری سال گذشته به نام سال نوآوری و شکوفایی کافی به نظر نمی‌رسد. ضمناً توجه به این نکته ضروری است که کاربرد و نیاز روزافزون به محصولات پیچیده ای که نیازمند به استفاده از تکنولوژی های مدرن ترکیبی هستند، در صنایع کشور کاملا محسوس است.

ضرورت ایجاد ساختارهایی جدید برای توسعه دانش مکاترونیک و تربیت نیروهای متخصص به روز شده را بیش از پیش اجتناب ناپذیر می کند. با توجه به ماهیت میان رشته ای دانش مکاترونیک و جدید بودن آن و همچنین با توجه به اینکه حجم وسیعی از تولیدات علمی کشور که عملاً ارتباط مستقیمی با علم مکاترونیک دارند تاسیس دوره های آموزش مکاترونیک در هنرستانهای فنی و آموزشکده ها برای تکنسین ها و در دانشگاهها برای مهندسان و همینطور اعزام دانشجو به خارج از کشور در مقطع دکتری جهت یادگیری تازه ترین یافته‌ها و برگزاری کنفرانس‌های علمی معتبر در این زمینه در داخل کشور بعنوان محملی برای تشویق و تسهیل تعاملات علمی و فناوری با کیفیت و کمیتی بیش از پیش ضروری بنظر می رسد.

در همین راستا می توان از کارهای صورت گرفته در دانشگاه صنعتی شریف بعنوان نماد علمی کشور نام برد که با ایجاد رشته مکاترونیک در شعبه بین اللملی خود در جزیره کیش توانسته با استفاده همزمان از اساتید مجرب و متعهد دانشگاههای صنعتی کشور گام مهم و موثری را در راستای تربیت نیروی متخصص و کارآمد بردارد.

آنچه در حاشیه این نوشتار باید مورد توجه واقع شود ضرورت ایجاد و تقویت نگرشی جدید به رشته های موجود در دانشگاهای کشورمان است.اکنون در دنیا موج رشته های به اصطلاح بین رشته ای و ترکیبی فراگیر و نهادینه شده است بنابراین اصلاح نگرش نسبت به علوم محض و یا محدود سازی رشته های تخصصی در نظام آموزش عالی و کاربردی ،برای جهش علمی در کشور امری حیاتی است.

امید است که مسئولان و برنامه ریزان کشور با درایت و اشراف خود به این نیاز ملی، جهت رسیدن به اهداف سند چشم انداز بیست ساله در این زمینه اهتمام لازم را بکار برده تا ان شاء الله همه با هم بتوانیم ایرانی در شان ایران و ایرانی داشته باشیم.

*دانشجوی کارشناسی ارشد مکاترونیک دانشگاه بين المللي صنعتي شريف