سقوط مرگبار هواپیمای ایرانی

هواپیمای «ایران140» که با حادثه اخیر آمار سوانح آن به شش ‌مورد می‌رسد، از سال‌ها پیش مورد انتقادات گسترده کارشناسان قرار داشت اما به هر ترتیب با وجود مشکلات فنی موتور این هواپیما و عدم‌تناسب طراحی آن با شرایط آب‌وهوایی ایران، هواپیمایی کشوری مجوز پرواز آن را صادر کرد به‌شرط آنکه در تابستان این هواپیما کمتر از ۳۵مسافر سوار کند چراکه کارآیی موتورهای هواپیما در فصل تابستان کاهش می‌یابد، این در حالی است که بنا بر گفته مسوولان ۴۸نفر سوار هواپیما بودند و به‌نظر می‌رسد علت اصلی سانحه نیز وزن بالای هواپیما هنگام پرواز در یکی از گرم‌ترین روزهای سال باشد. اما هنگامی ابعاد مدیریتی مساله پیچیده‌تر می‌شود که بدانیم هواپیمایی کشوری قانون خود را از فروردین‌ گذشته تغییر داده و پرواز در تابستان با ۵۵مسافر را نیز مجاز دانسته است.

هواپیمای «ایران۱۴۰» که یک هواپیمای توربوپراپ ۵۲نفره است، نمونه ساخته‌شده تحت‌لیسانس هواپیمای آنتونوف AN-140 اوکراین است. ساخت هواپیمای «ایران۱۴۰» که از سال۱۳۷۵ با همکاری کشور اوکراین آغاز شد، از همان ابتدا با بدیمنی همراه بود. اولین سانحه مرگبار این هواپیما در دی‌ماه سال۸۱ به مرگ کارشناسان اوکراینی منجر شد که برای افتتاح خط تولید آن در ایران می‌آمدند.

سه‌سال پس از این حادثه یک «آنتونوف140» متعلق به خطوط هواپیمایی آذربایجان بر فراز دریای خزر ساقط شد و ۲۳مسافر خود را به کشتن داد. بهمن‌ماه۸۷ هم یک فروند دیگر از تولیدات کارخانه «هسا» در نزدیکی همین کارخانه سقوط کرد و هیچ‌کدام از سرنشینان آن از جمله یک استاد خلبان و چهارخلبان در حال آموزش از این حادثه جان سالم به‌در نبردند. با کشته‌شدن ۴۸سرنشین در حادثه دیروز، این هواپیما رکورد تلفات را در سوانح مرگبار خود شکست. این حوادث به‌همراه دو سانحه دیگر که تلفات جانی نداشتند برای هواپیمایی با تیراژ تولید تنها ۲۵فروند از هر دو نوع اوکراینی و ایرانی یک فاجعه در صنعت هواپیمایی محسوب می‌شود.

کیفیت پایین این هواپیما که دلیل اصلی آن نیز موتورهای آن هستند موجب عدم اقبال شرکت‌های هوایی به خرید آن‌ شد. به‌گونه‌ای که حتی خطوط هوایی داخلی با وجود نیاز مبرم به هواپیماهای نو «توربوپراپ» به آن اقبالی نشان ندادند و تنها خط هوایی استفاده‌کننده از آن در داخل کشور نیز پس از مدتی هواپیماهای «ایران۱۴۰» را به کارخانه بازپس فرستاد.

با این وجود سازمان صنایع هوایی که سازنده اصلی این هواپیما محسوب می‌شود با اصرار عجیب بر ادامه این پروژه شکست‌خورده که بر اساس اعلام سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تا قبل از سال۸۳ بیش از ۲۰۰میلیاردریال اعتبارات مصرف کرده بود اقدام به تاسیس شرکت هواپیمایی «سپاهان» کرد تا تولیدات بدون مشتری خود را در این شرکت به‌کار گیرد. اما همان‌طور که شاهد هستیم مدیریت به سبک دفاعی‌ها در بخش غیرنظامی حاصلی جز کشته‌شدن هموطنان و تلف‌کردن سرمایه‌های کشور نداشته است.

*کارشناس هوافضا

منبع: شرق