تغییر چهره ترافیک در شبهای پایتخت
بررسيها نشان ميدهد، اگرچه ورود به نيمه دوم سال و شروع سفرهاي تحصيلي حجم مسافرتهاي درونشهري را بالا ميبرد، اما در مقايسه با پارسال، دو عامل دیگر نیز در افزايش حجم ترافیک موثر هستند.

مشاهدات ميداني در سطح معابر شهر تهران، از سه نوع تغيير چهره در وضعيت تردد خودروها در ساعاتي خاص حكايت دارد. طي دستكم يك ماه اخير، «بار تردد شبانه» خودرو در همه اتوبانهاي اصلي و تعداد زيادي از خيابانهاي بزرگ پايتخت، «سنگينتر» شده و زمان شروع و خاتمه «اوج ترافيك» نيز متفاوت از قبل شده است. همچنين «مدت زمان اوج ترافيك» كه به «پيكترافيك تهران» مشهور شده نيز افزايش پيدا كرده است.
به گزارش دنیای اقتصاد،اين سه تغيير درست در فاصله ورود به نيمهدوم سال و بازگشايي مدارس و دانشگاه، اين تصور را در ذهن شهروندان و كارشناسان ترافيكي بهوجود آورده كه «آغاز سفرهاي تحصيلي درونشهري توسط والدين بچههاي مدرسهاي، سرويسهاي مدارس و همچنين تردد دانشجويان دانشگاهها، به تشديد ترافيك در هفتههاي اخير دامن زده است».
اما بررسيهاي دقيق از آنچه در حالحاضر به عنوان «تفاوت ترافيكي شهر تهران با مدت زمان مشابه سال گذشته» مطرح است، نشان ميدهد: فارغ از اينكه همهساله تردد در خيابانهاي تهران طي نيمه دوم سال با حجمي بيشتر از نيمه اول صورت ميگيرد، امسال يك عامل بهنسبت «جديد» به فاكتورهاي موثر بر حملونقل درونشهري تهران اضافه شده كه اثر آن هماكنون به شكل افزايش بار ترافيك و طولانيشدن پيكترافيك بروز كرده است.
هماكنون پيكترافيك در خيابانهاي تهران طبق اعلام معاونت حملونقل و ترافيك شهرداري در فاصله زماني 17 تا 30/19 –از ساعت 5 بعداز ظهر تا 7:30 شب- شكل ميگيرد اما در بخشي از خيابانهاي پايتخت حجم سنگين ترافيك تا ساعت 22 نيز ادامه دارد كه علت اين وضعيت ناشي از افزايش سفرهاي تفريحي با هدف گردش و خريد در ساعات غيراداري در شهر تهران است. درباره افزايش حجم ترافيك، تغيير پيكترافيك و همچنين طولانيشدن زمان پيك، پليس نظر ديگري دارد و معتقد است: نقطه اوج ترافيك شبانگاهي در تهران از ساعت 18:30 شروع ميشود و در معابر اصلي حداقل تا ساعت 21 ادامه پيدا ميكند. در اين ميان، مدير مركز كنترل ترافيك شهر تهران، علاوه بر «سفرهاي تحصيلي» و «رشد سفرهاي تفريحي»، افزايش تعداد خودروها در شهر تهران را به عنوان عامل سوم در تشديد حجم تردد شبانه خودرو در معابر اصلي پايتخت مطرح ميكند و ميگويد: در كلانشهر تهران هر سال نسبت به سال قبل، بار ترافيك به اندازه افزايش حداقل 150 هزار خودرو جديد به شهر، سنگينتر ميشود كه اثر مستقيم آن بر پيكترافيك كاملا محسوس و قابل مشاهده خواهد بود.
شکل تازه ترافیک شبانه در پایتخت
به گزارش «دنياياقتصاد»، ترافیک تهران شکل تازهای به خود گرفته و ساعت اوج ترافیک پایتخت نسبت به سالهای گذشته سه ساعت جابهجا شده است. ترافیک در ساعاتي خاص، مشکل قدیمی در پايتخت است که تاكنون نسخههای متفاوتی از سوي دولت يا شهرداري برای آن پیچیده شده است. اما تاکنون شاه کلیدي براي باز كردن قفل خیابانهای شهر تهران در ساعات آغاز فعالیتهای صبحگاهی و هنگام بازگشت شهروندان به خانههایشان، طراحي نشده است. زمانی که در میان یکی از این صفهای به هم پیوسته گرفتار میشویم. انگار زمان متوقف میشود و راه فراری نیز وجود ندارد جز آنکه آرام آرام راه باز شود تا به مقصد برسیم. با اين حال، اتفاق تازهای در خیابانهای پر ترافیک شهر تهران افتاده است و آن طولانی تر شدن زمان اوج ترافيك در بزرگراهها و در نتيجه كشدار شدن دامنه اتلاف وقت خودروسوارها در خيابانها است. اگر در گذشته ساعت 21 يعني 9شب، بزرگراهها رنگ آرامش به خود میدید در حال حاضر تا ساعت 22 و شاید نيم ساعت بیشتر هم باید كماكان گرفتاري در ترافیک یکی از خیابانهای اصلي شهر تهران را تحمل كرد.
اما دلیل ترافیک شبانه تهران چیست؟
در اين باره، سید جعفر تشکريهاشمی معاون حملونقل و ترافيك شهرداري تهران با اشاره به افزایش ترافیک شبانه پاییزی در پایتخت میگوید: بیشتر ترافیک عصرگاهی که تا ساعت 22 ادامه دارد، ناشی از پایان سفرهای کاری، اداری و آغاز تفریحات شبانه شهروندان تهرانی و سفرهایی است كه برای امور غيرشغلي از جمله گردش و خريد انجام میشود.
معاون شهردار تهران اضافه میکند: متاسفانه در طول شب امکان نظارت بر رفتارهای ترافیکی کاسته میشود و نوع رانندگی افراد نیز با کاهش نظارتها تغییر میکند. رانندگی برخی افراد سبب کندی ترافیک در بزرگراهها و خیابانهای تهران میشود.
همچنین برخی موانع ترافیکی نیز بر افزایش بار ترافیکی میافزایند توقف در حاشیههای پرخطر و افزایش حجم خودروها که بیتوجه به قوانین ترافیکی هستند، نقش موثری در بار ترافیکی شبانگاهی تهران دارند. وی ادامه میدهد: باید انضباط بخشی در اولویت کار راهنمایی و رانندگی قرار گیرد. در حال حاضر پیک ترافیکی شبانگاهی بر اساس دوربینهای موجود در سطح شهر تهران حدود ساعت 17 تا 19:30 است به جز نقاط خاص که به دلایل مختلف تراکم بار ترافیکیشان تا نیمههای شب به طول میانجامد سایر شبکههای حملونقلی تا 19:30 دارای تراکم خودرو هستند.
معاون شهردار تهران با بیان اینکه در تابستان اوج بار ترافیکی از 17:30 تا 18:00 آغاز میشود میگوید: هماكنون به دلیل کوتاه شدن روزها و تاریکی هوا، شروع پیک ترافیکی حدود نيمساعت به جلو منتقل شده و زودتر شكل ميگيرد. تشكري هاشمی در پاسخ به پرسشی در خصوص اینکه به جز توسعه حملونقل عمومی چه راهکاری برای کاهش بار ترافیکی پایتخت وجود دارد، میگوید: چرا مهمترین راهحلی که برای ساماندهی ترافیکی تهران وجود دارد را حذف میکنید؟ توسعه حملونقل عمومی یک راهکار اصولی است و نباید به دنبال روشهای غیرفراگیر رفت. ما باید کاری کنیم که مردم با رغبت حملونقل عمومی را انتخاب کنند و استفاده از اتوبوس يا مترو برای آنها از استفاده خودروی شخصی شان مطلوبتر باشد و این جز با ایجاد یک شبکه حملونقل فراگیر، ارزان و باکیفیت امکانپذیر نیست. همچنین باید شهروندان آنقدر مسوولیتپذیر باشند که وظیفه خود بدانند برای کاهش مشکلات سایر شهروندان از حملونقل شخصی استفاده نکنند، اما به دلیل برخی مشکلاتی که در استفاده از حملونقل عمومی وجود دارد، ترجیح مردم نسبت به استفاده از این شبکه آنطور که باید نیست.
وی تاکید میکند: باید در تمامی معابر اصلي و پرتردد خط ویژه اختصاصی اتوبوس پیشبینی شود تا حملونقل عمومی، حملونقل سریعی باشد و باید با امکانات و تجهیزاتی که به این شبکه تزریق میشود به سمت شبانهروزی کردن آن برویم. معاون شهردار تهران این نکته را هم اضافه میکند که نظارتهای ترافیکی نیز نباید در برخی از ساعات روز کاهش یابد.
تحليل پليس
اما اوج ترافیک شبانه تهران از زبان مسوولان راهور کمی متفاوتتر است. سرهنگ تیمورحسینی، رئیس پلیس راهور پایتخت نیز با بیان اینکه از ساعت 18:30 بار ترافیکی سنگین معابر شروع میشود و تا حدود ساعت 21:00 ادامه دارد، میگوید: اما در برخی از بزرگراهها مانند شهید همت و معابری اینچنینی، ساعتها با بارترافیکي سنگين و آزاردهنده روبهرو هستیم که گاهی اوقات تا ساعات پاياني شب ادامه دارد. وی اضافه میکند: دلیل تغییر ساعت پیک ترافیکی در تهران، تغيير ساعت رسمی کشور و کاهش طول روز است. در گذشته و بهخصوص نيمه اول سال اوج ترافيك از ساعت 18 شروع و تا 22 شب ادامه داشت؛ اما در زمستان به دلیل کوتاه شدن روز و سردی هوا مردم سریعتر به منازلشان مراجعه میکنند و تلاش میکنند حداکثر تا ساعت 20:00 در خانههایشان باشند. ما نزدیک به سه ساعت تغییر پیک ترافیکی داشتهایم. به گفته این مقام مسوول در پلیس راهور، دلیل ترافیک روزانه، ترددهای اداری دانش آموزان است که حتی تغییر ساعت اداری نیز در آن تاثیر چندانی ندارد.
سرهنگ حسینی تاکید میکند: با شروع فصل سرد همیشه 25 درصد افزایش بار ترافیکی داشتهایم که البته هر پدیدهای در ترافیک تهران تاثیرگذار است؛ از جمله برف و باران، خرابی ایستگاههای مترو و هر اتفاق کوچک دیگری؛ بهطور مثال چند روز پیش ایستگاه مخبرالدوله خراب شده بود و بار ترافیکی آن حتی اتوبان امام علی (ع) را نیز به حد اشباع رسانده بود.
به گفته رئیس پلیس راهور تهران، ظرفيت خيابانهاي شهر تهران همانند یک لیوان مالامال از آب، از حجم خودروهاي عبوري اشباع و تكميل شده است و با اضافه شدن خودروهاي جديد، همانند قطرات اضافه سرريز از ليوان پرآب، باعث ميشود ترافيك از يك خيابان به معابر مجاور پس بزند.
در اين ميان ازدحام مسافر در حاشیه خیابان، تصادفات و روزهاي خاص در تقويم، بر افزایش مقطعي ترافیک تهران اثر ميگذارد. وی برای کاهش بار ترافیکی پایتخت پیشنهاد گسترش حوزه خدمات کنترل هوشمند معابر را میدهد، زیرا یکی از دلایل عمده ترافیک تهران، بینظمی ناشی از کاهش کنترلها است. همچنین برخی از تخلفات مانند سرعت غیرمجاز، تغییر مسیرهای خودروها، تردد بین خطوط و عدم رعایت حق تقدمها و نقص فنی و تردد خودروهای سنگین غیرمجاز از دیگر عوامل ترافیک پایتخت است.
گفتنی است، مصرف بنزین در منطقه تهران مهر ماه امسال با 4 /2 درصد افزایش نسبت به مهر ماه پارسال از 424 میلیون لیتر فراتر رفت که نشان دهنده افزایش نسبی ترافیک است.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
بیش از یک سوم خیابان های اصلی که برای تردد است، را خودروهای پارک شده اشغال کرده اند.باتعبیه پارکینگ در فرعی با اخذ پارک بها و خالی کردن حاشیه خیابان اصلی از پارگینگ برای عبور حمل ونقل عمومی دیگه استفاده از خودروی شخصی به صرفه نخواهد بود و ترافیک روان تر می شود.
میلیونها سواری با اسامی و مارکهای مختلف توسط خودمون خریداری شده وارد معابر شهری شده میشه ترافیک ... . سالهاست داریم دنبال خودمون میگردیم
سفر تفریحی یعنی چی؟ مردم به اجبار 2 ساعت در ترافیک گیر می کنند برای یک مسیر نیم ساعته به دلیل باز و بسته کردن خروجی های اتوبان و بزرگراه توسط راهنمایی و رانندگی بدون اطلاع قبلی! با مدیریت ساعت کار اصناف و ادارات ترافیک به راحتی قابل کنترل است مثل اکثر شهرهای بزرگ دنیا .
تغییر ساعت کاری به قبل دوباره خیابان ها را شلوغ کرد.
در کشورهای دیگه برای اتومبیل هایی که ظرفیت سرنشینانشان تکمیل است مزایایی مثل مسیر ویژه عبور و مرور و عدم محدودیت طرح ترافیک در نظر می گیرند که بهش carpooling می گویند. باعث می شود اشخاص مختلفی که مسیر یکسان دارند از یک ماشین استفاده کنند هم تعداد خودروها در خیابان کمتر می شود و هم مسافر بیشتر و سریعتری جابه جا می شود. در ایران می توان مسیرهای ویژه برای تاکسی ها و مسافرکش های شخصی تعبیه کرد که هر خودروی تک سرنشینی که وارد این مسیرها شود جریمه شود.
اگر برای خودروهای تک سرنشین یک تصمیمات جدی گرفته شود، حجم ترافیک به صورت قابل ملاحظه ای کاهش پیدا می کند.
همه را محدوده طرح کرده اند تا ساعت 7 شب هم که زوج و فرده..خب ملت بخواهند با ماشین اینور اونور بروند یا خرید کنند یا بیمارستان بروند یا تفریح مجبورند بعد ساعات طرح حرکت کنند
ساعات طرح را بردارید ترافیک کم می شود
شب ها در خیابان مفتح و طالقانی تهران وقتی ترافیک سنگین میشود برخی از خودروهای سواری وارد خط ویژه اتوبوس میشوند و راه را برای اتوبوس های شرکت واحد که در جهت مخالف خیابان در حرکت هستند می بندند. در این هنگام در طول این دو خیابان هیچ پلیسی نیست که این رانندگان را جریمه کند و یا ترافیک را اصلاح کند. بنابراین این رانندگان خاطی همیشه کار خود را تکرار میکنند
اما من میدونم دلیل این ترافیک سنگین چیه. شما وقتی که یک حوض آب که پر هست رو پرتر کنید لبریز میشه وقتی خودرو بدون هیچ مدیریتی تو بازار ارایه میشه همین میشه منتظر روزهای بدتر هم باید باشیم
چندتا ماشین تولید میشه و چند تا اسقاط؟
این یک امر بدیهی هست که اسقاط خودرو نداریم و فقط داریم ماشین اضافه میکنیم! تعجب مسئولین از ترافیک تهران جای بسی خنده هست!
وقتی در شهرستانها هیچ امکاناتی نباشد همه به تهران مهاجرت می کنند . امکانات شغلی ، صفر امکانات رفاهی تفریحی ، صفر ! اگر خدای نکرده کسی جرات کرد کنسرت بدهد به صورت خودجوش به هم می ریزد .
بهترین نظری ارایه شده این نظر بود شما هر چقدر به تهران امکانات بدید به همین میزان هم جمعیت رشد میکند تنها راه حل توسعه شهرهای دیگه و روستاهاست
کاملا درسته ، به جای اینکه اطراف هر شهر مسکن مهر ساختن که خودش علاوه بر هزار معضل باعث مهاجرت و رشد شهر نشینی شد ، با همون پول و خیلی کمتر کارخانه و شغل ایجاد می کردن
یه کمی از تجربه موفق سایر کشورها کمک بگیریم. در اروپا همه مغازه ها و بازارها در ساعت 8 شب تعطیل میشوند و این اجباری است. زیرا معتقد هستند بدین ترتیب مردم برای خرید در روزهای تعطیل خود برنامه ریزی میکنند و بدین طریق خود را وفق میدهند. بدین صورت ترافیک شبانه ای وجود ندارد اصلا و مردم هم برنامه ریز میشوند خودشان
برنامه ریز؟
من تا 7 سرکارم، شما که بلدی بگو کی برم خرید؟
یکی از موثر ترین روشها تغییر ساعات مغازه ها ،بوتیک لباس وغیره است ( حداکثر تاساعت 6 بعدازظهر باز باشند)که تاپاسی ازشب باروشن کردن انواع لامپهای روشنایی پر مصرف هم برق یارانه ای مصرف میکنند هم اجناس خود را به نرخهای گران عرضه میکنند و به مراکز فساد تبدیل شده اند کنترل رسمی قیمتها باعث میشود مردم برای خرید جنس ارزانتر تردد اضافی هم نداشته باشند
سرهنگ حسینی درست میگه طول روز در زمستان به شدت کاهش پیدا می کنه و سردی هوا هم مزید بر علت است تا مردم سعی کنند زودتر در منزل باشند.
با سلام و احترام به زحمتکشان محترم پلیس راهور و تقدیر از زحماتشان . یکی از دلایلی که بر ترافیک بزرگراهها و تغییر رفتار رانندگان تأثیر بسزایی گذاشته و کاملاً مشهود و محسوس می باشد ، ایجاد مانع و مسدود کردن بعضی از اتوبان ها ، برای روان کردن ترافیک ورودی های فرعی به اتوبان می باشد که خود موجب ترافیک سنگین در اتوبان که فلسفه طراحی و ایجاد اتوبان در شهرها تسریع در حرکت است نه منع حرکت . این موضوع تبعات دیگری را هم در پی دارد از جمله : عصبانیت رانندگانی که در اتوبان به لحاظ رفتار پلیس بوجود می آید و پس ز عبور از محل مورد نظر با سرعت بسیار بالا به مسیر ادامه می دهند که خود خطراتی در پی دارد .
رفتاری که به صورتت نا محسوس و ناخودآگاه روی رانندگان ایجاد می شود به محض اینکه از فرعی وارد اتوبان می شوند چون پلیس خودروهای داخل اتوبان را متوقف کرده اینها مستقیم وارد لاین سبقت خالی از خودرو می شوند که چه بسا این رفتار تبدیل به فرهنگ غلط رانندگی می شود و اگر از هر 1000 راننده فقط و فقط یک نفر دچار این رفتار اشتباه شود چه حوادث وحشتناکی در اتوبان های درون شهری و برون شهری اتفاق خواهد افتاد .
بنده به عنوان یک عضو کوچک از این جامعه و شهروندی که هر روز در این شهر تردد دارم کاملا ً این مشکل برایم محسوس است .
باسلام خدمت همشهریان عزیز
یک راه حل ساده برای کاهش ترافیک دارم
برای کاهش خودروهای تک سرنشین برروی یک برگه کاغذ مبدا ومقصد خودمان را بنویسیم وروی شیشه جلو نصب کنیم ودر محدوده زندگی ومحل کارمان همراهانی را جستجو کنیم وچند نفری با یک خودرو رفت وآمد کنیم هم در ترافیک گیر نمیکنیم هم در مصرف بنزین کلی صرفه جویی میشود.
بیاید یکبار هم شده امتحان کنیم.باتشکر
من با این نظر شما کاملن موافق هستم. دوست دارم چه به عنوان راننده وقتی ماشین میبرم و کسی داخل ماشین نیست و چه به عنوان عابر پیاده وقتی ماشین نمیبرم از این راه کار استفاده کنم. ولی موضوع امنیت در میان است. اگر در یکی از این دو حالت کاردی زیر گلوی من گذاشته شد و قصد جان مرا کرد > چه کنم؟؟؟؟
در زمان دولت قبل ادارات ساعت 30/2 تعطیل می شد اکنون ساعت 4تعطیل می شود یک عده تا ساعت 6 بعد از ظهر هم اضافه کاری می کنند پس این علت اول و اما علت دوم که کمتر کسی به آن توجه می کند چیست: اکنون به شما می گویم در دو سال گذشته از پارک چیتگر تا کرج در غرب و در شرق پردیس و رود هن و... تعداد زیادی خانه مسکونی ساخته که هم اکنون در آن سکونت است که این افراد باید از همین اتوبان همت و کرج وحکیم و نیایش رفت و آمد کنند و مثلا بنده نوعی باید از اداره خود در تهرانپارس بروم کرج یعنی شش عصر از اداره راه بیفتم نه شب می رسم کرج پس اولین راه کاهش ترافیک کم کردن ساعت کاری کارمندان دولت تا با سفرهای تفریحی شهری تداخل پیدا نکنند راه چاره ی دیگری نیست.
شما میخوای کلا دورکاری کن!!!!
همینجوریش روزی 25 دقیقه کار مفید داریم، کمش هم بکنیم؟
و لابد متقاضی حقوق کامل در پایان ماه هم هستید!!!؟؟؟ باج می خواهی ای کارمند دولت یا راهکار ارائه می کنی؟
اره واقعا به طور محسوسي ترافيك امسال با سالهاي گذشته فرق كرده. جالبه مسولين نميدونن دليلش رو
ساعت شروع و پايان كاري ادارات بايد تغيير بكنه
یعنی وضع مردم انقدر خوب شده که بعد از کار سبک، میرن سفر تفریحی و خیابانگردی اونهم با بنزین لیتری هزار تومان ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
دور دور از قلم نیفته
ساعت کاری باید اصلاح شود ساعت 30/7شروع کاری ساعت 3 بعد ازظهر پایان کار
با ایجاد یک پل و یا زیر گذر در برخی نقاط شهر بخش عمده ای از مشکل حل خواهد شد. مثلا اگر یک پل روی در انتهای نیایش روی ولیعصر نصب شود بخش عمده ای از ترافیک ولیعصر نیایش برطرف خواهد شد . یا اگر یک پل یا زیر گذر در تقاطع ولیعصر - پارک وی ایجاد شود بخش عمده ای از ترافیک مدرس و ولیعصر همزمان برطرف خواهد شد
عزیز دل ساختن پل و اوبان یعنی تشویق مردم به استفاده از خودروی شخصی. حمل و نقل عمومی باید درست بشه!
آقای تشکری توی ساعت اوج ترافیک بیاین توی ایستگاههای مترو و اتوبوس ببینن میتونن سوار بشن اصلا. سوار شدن یعنی له شدن. بچهها و سالمندان که اصلا نمیتوانن سوار بشون. بقیه هم باید کلی فشار و سختی را تحمل کنند.
عمر ما در این ترافیک تهران تلف شد . دیروز ساعت 5 عصر از پونک به سمت شریعتی راه افتادم دقیقا ساعت 7 شب به تقاطع شریعتی و پل صدر رسیدم . یعنی به اندازه مسیر تهران تا قم زمان برد! ویکی از دلایل آن بستن خروجی تونل به صدر همسطح بود.
همه ترافيك ها به خاطر افزايش ساعت كا ر كارمندان مي باشد
این علی آقا زیر فشار کار کمرش خورد شده!!!! علی عزیز ... چه ربطی داره به ...
توسعه سریع شبکه مترو باید مورد توجه قرارگیرد.
مترو اثر مهمی روی ترافیک نخواهد داشت و این موضوع را در شهر مسکو دیدم. آنجا 15 خط مترو وجود دارد و ترافیک مسکو روی زمین بدتر از تهران است. با یکی از روسها صحبت می کردم گفت که برخلاف تصور، اثری نداشته است و مردمی که خودرو دارند دوست دارند که با خودروی خودشان تردد کنند و مترو برایشان چندان مهم نیست. پس دل خوش کردن به مترو کار عبثی است. به نظر من تهران فقط یک چاره دارد و آن هم کم کردن جمعيت آن است.
به عنوان مثال در ميدان آزادي و ابتداي بزرگراه لشگري يا مخصوص سابق، براي عبور مسافران پياده از عرض خيابان كافي بود يك پل عابر پياده هوايي احداث شود اما دقيقا در نيمه دوم سال كه رفت و آمد بيشتر مي شود شهرداري تصميم گرفته يك زير گذر احداث كند و همين تصميم در تمام مسيرهاي منتهي به ميدان آزادي ترافيك بسيار سنگيني ايجاد كرده است. گاها ترافيك سنگين بزرگراه لشگري از تهرانسر شروع مي شود و تا ميدان آزادي ادامه دارد. يعني مسيري كه در حالت عادي عصرگاهي در 15 دقيقه بايد طي شود در بهترين حالت 45 دقيقه طول مي كشد. شما زمان و بنزين تلف شده همين يك مورد را حساب كنيد تا ببينيد .
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.