تمدن ۱۲ هزارسالهای که با آب گیری سد ایلیسو غرق خواهد شد
عملیات آبگیری سد ایلیسو به رغم همه مخالفتهای بین المللی آغاز شد، تا زنگ خطرهایی که در رابطه با آینده جنوب کشور ترکیه و مشخصاً کشور عراق به صدا درآمده بود، نشانههای مرگبارش را نمایان کند؛ اتفاقی نگران کننده که حتی تمدن ۱۲ هزار ساله منطقه «حصن کیف» را نیز به زیر آب خواهد برد و ۸۰۰ هزار شهروند محلی را آواره خواهد کرد.
به گزارش «تابناک»، دولت ترکیه بالاخره سد ایلیسو را -که بخشی از پروژه سدسازی ترکیه در جنوب شرقی این کشور است-، نهایی و عملیات آب گیری آن را آغاز کرد. احداث این سد که ظرفیتی معادل سه برابر بزرگترین سد ایرانی یعنی کرخه دارد، سبب خواهد شد از ورود همه ۵۶ درصد حجم آبی که از خاک ترکیه به دجله سرازیر میشد، جلوگیری شود و فرایندهایی نظیر بیابانزایی و خشکسالی در عراق شدت یابد.
سد ایلیسو، یکی از سدهای بزرگ ترکیه است که پیش از این قرار بود در سال ۲۰۱۹ عملیات آب گیری اش آغاز شود، اما مقامات ترکیه و مسئولان اجرایی ساخت سد از تقویم زمان بندی خود نیز پیش افتادند؛ سدی که با توجه به مرزی بودن و احداث آن بر روی رود دجله نیازمند مجوزهای قانونی بین المللی و جلب رضایت کشورهای همسایه بود، اما هیچکدام از این اقدامات از سوی مقامهای ترکیهای صورت نگرفت.
اگرچه این سد پیامدهای ویرانگر فراوانی دارد، اما یکی از پیامدهای ویرانگر مهم سد ایلیسو که عملیات ساخت آن بر روی سرشاخههای رود دجله از سال ۱۹۸۰ میلادی آغاز و به دلیل مخالفتهای زیست محیطی مدتها متوقف شده بود، نابودی تمدنی چند هزار ساله و باستانی در جنوب شرق ترکیه است؛ تمدنی که اکنون بقایای بسیاری از آن وجود دارد و آرام آرام همه این بقایا به زیر آب خواهد رفت!
این پروژه عمرانی عظیم به صورت مشخص تمدن ۱۲ هزار ساله حصن کیف در استان باتمان ترکیه را با چالش جدی روبرو خواهد کرد و موجب خواهد شد بسیاری از آثار قدیمی، دست ساز و صخرههای پیرامونی بقایای ارگ آن به زیر آب برود.
آنچنان که کارشناسان عقیده دارند با شرایط موجود خیلی زود تمامی بقایای تمدن ۱۲ هزار ساله حصن کیف به زیر آب خواهد رفت و تمدنی که پیش از این و در جریان عملیات ساخت سد نیز از سوی مسئولان پروژه به سبب عدم رعایت مسائل ایمنی خسارت دیده بود به شکل کامل نابود میشود.
آنچنان که کارشناسان عقیده دارند با شرایط موجود خیلی زود تمامی بقایای تمدن ۱۲ هزار ساله حصن کیف به زیر آب خواهد رفت و تمدنی که پیش از این و در جریان عملیات ساخت سد نیز از سوی مسئولان پروژه به سبب عدم رعایت مسائل ایمنی خسارت دیده بود به شکل کامل نابود میشود.

با تکمیل عملیات آب گیری ایلیسو، ارتفاع آب در منطقه حصن کیف تا ۶۰ متر بالا خواهد آمد و دهها روستا و بیش از ۳۰۰ اثر تاریخی چند هزار ساله به زیر آب خواهد رفت. این اتفاق البته همه خسارتهای محلی سد نیست و آنچنان که بررسیها نشان میدهد تاکنون نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر از اهالی این منطقه نیز که به زبانهای عربی، ترکی و کردی سخن میگویند بر اثر ساخت سد خانه و کاشانه خود را از دست داده اند.
در سال ۲۰۰۸ میلادی کشورهایی مثل آلمان، اتریش و سوئیس حمایتهای مالی خود را از این پروژه به سبب خسارتهای فراوان اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی قطع کردند و دولت و مسئولان ترکیهای را به توقف اجرای پروژه دعوت کردند؛ دعوتی که هیچگاه از سوی مقامات ترکیه پاسخ داده نشد تا اکنون این کشور به صورت مستقیم در مجامع بین المللی به نقض صریح حقوق بشر متهم باشد.
جان کروفوت، یکی فعالیت محیط زیستی اهل آمریکا که در ترکیه ساکن است، در رابطه با خسارتهای این سد به روزنامه «نیویورک تایمز»، گفت: من از ساخت این سد بسیار متاسف هستم. هزینههای ساخت این سد برای مردم محلی و تاریخ چند هزار ساله جنوب شرق ترکیه بسیار زیاد است و مردم محلی تمدن و تاریخ حصن کیف را دوست دارند و به آن افتخار میکند. این جایی است که اجداد آنها در آن دفن شده است و آنها به محل زندگی خود به شدت وابسته هستند و علاقهای به ترک آن ندارند.

بررسیها در مورد تمدنی که از آن سخن به میان است نشان میدهد دولت ترکیه در سالهای گذشته ساکنان این منطقه را مجبور به فروش خانه هایشان کرده است و باساخت شهرک جدید آنها را مجبور کرد که خانه و کاشانه خود را رها کرده و اجازه آغاز عملیات آبگیری در سد ایلیسو را به دولت بدهند.
در این رابطه روزنامه «ایندیپندنت» هم نوشت: با ساخت سد ایلیسو یک شهر باستانی ترکیه که بیش از ۱۲ هزار سال قدمت دارد به زیر آب خواهد رفت؛ تمدنی که در طول تاریخ گذشته خانه امپراتوریهای بزرگی، چون روم، خلافت اسلامی و عثمانی بوده است و تاکنون کاوشهای صورت گرفته در این منطقه راز یک تمدن مربوط به ۹ هزار سال قبل از میلاد را آنجا آشکار کرده است و همه این سرمایههای باستانی و تاریخی در جریان آب گیری سد در آب غوطهور خواهد شد.
«ایندیپندنت»، همچنین نوشت: مقامات ترکیهای در جریان ساخت سد همواره به دوستداران محیط زیست و فعالان که نگران تخریب این تمدن ۱۲ هزار ساله بودند وعده دادند که با آغاز ساخت و سازها نسبت به انتقال آثار باستانی اقدام کنند، اما آنگونه که بررسیها نشان میدهد که هیچکدام از این اقدامات صورت نگرفت تا تمام جاذبههای توریستی این تمدن ۱۲ هزار ساله در معرض غرق شدن در آب پشت سر قرار بگیرد.
بنابر مطالب مورد اشاره میتوان گفت، ساخت و نهایی کردن پروژه ایلیسو و آب گیری آن برای مقامات ترکیهای آنقدر مهم و حیاتی به نظر میرسد که آنها در جریان این اقدام هم در مقابل کشورهای اروپایی قرار میگیرند، هم اقدام به تخریب جاذبههای گردشگری و توریستی خود میکنند و هم به هشدارها و مخالفتهای مقامات ایرانی، عراقی و سوریهای توجه نمیکنند؛ رخداد غیر منتظرهای که اگر به خوبی در مجامع بین المللی تبیین شود، قطعاً میتواند مقامات ترکیهای را در رابطه با این اقدام خسارت بار پاسخگو کند.
اما اگر از سوی کشورهای همسایه از جمله ایران و سایر مدعیان حفاظت از ارزش های تاریخی و زیست محیطی مورد بی توجهی قرار گیرد، خیلی زود پیامدهای وایرنگر مضاعفی مثل جنگ و درگیری را در جنوب غرب آسیا بروز خواهد داد. پیامدهایی که ظاهرا ترک ها از هم اکنون پیه بروزشان را به تن مالیده اند که میکوشند ایلیسوی را با سرعت آبگیری کرده و در این راه چشم بر آثار تمدنی کهن و مورد علاقه گردشگران ببندند!
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
چقدر ما نگران آثار باستانی توریستی اجتماعی ترکیه هستیم . ولشون کن تابناک اونا که مثل ما نگران این چیزا نیستن !!!! شما خودتو ناراحت نکن تابناک. طوری نوشتی فکر کردم یه لحظه شهروند ژاپن هستم
خوب شما هم که خودتون همین کارو کردین با سدهای زیادی که زدین هم اکوسیستم رو از بین بردین هم آثار تاریخی و بخش هایی از تمدن
اینها ۵۰۰ سال است که استانبول اشغال کردند.اینها از روی عمد مظاهر تمدنی ایرانی و آشوری و یونانی و ارمنی را در آناتولی نابود می کنند تا مردم دنیا از یاد ببرند که صاحبان اصلی این سرزمین چه کسانی هستند.
اگر سازمان بین الملل ،بر مبنای اصول حقوق ملتها پایه گذاری گردیده بود ،که برای پروژه هایی که تاثیر بر روی چند کشور ،و اکوسیستم منطقه ای دارد بایستی محوز جهانی داشته باشد اینگونه اقدامات خود سر انجام نمیگرفت ؟ ، این نشان میدهد که سازمان بین الملل ،ناقص ،وابتر است ،ونیاز به بازنگری جدی در قوانین آن هست ،،؟،چون حز در راستای منافع پنج قدرت جهانی الخصوص امریکا ،کارایی ندارد ؟،،،
تابناک جان هر دقیقه یکبار با بهانه های مختلف ترکیه را نکوبید . غیر از اینکه خودتان را خسته خواهید کرد هیچ نفعی ندارد .
متاسفانه می خواهند آثار باستانی ملل دیگر را ازبین ببرند
و فقط از آثار داعش حمایت می کنند
خیلی جالبه سد ایلیسو چندین سال است درحال ساخت است گویا همسایگان ازجمله ایران حال که سددرحال آبگیری است تازه متوجه شده اند که چه اتفاقی افتاده است به قول
ا معروف سنگ بزرگ نشانه نزدن است زمانی که هنوز شروع به ساخت نکرده بودند اعتراض واقدامی جدی نشدتابرسه به حالا که سد میلیاردها دلارخرجش شده ودرحال آبگیری است خواستم یک خسته نباشید به دولتمردانمان گفته باشم
شما دلتون برای اثار باستانی خودمون بسوزه بهتره................
شما نگران تمدن ترکیه نباشید نگران خشکسالی و بیابان شدن منطقه جنوب و گرد و خاک ویرانگر به داخل کشور باشید واقعا چرا در قبال اقدامات ترکیه و افغانستان سکوت کردید .
تابناک نظر کارشناسانه شما بر چه اساسی ؟
خداوکیلی ظلمه، نه اینجا، بلکه همه جا، مثل سد سیوند که احمدی نژاد میخواست آب بندازه و هزاران بنای تاریخی دیگه که میخوان نابودش کنند و فکر میکنند با نابود کردنش مردم هم فراموشش میکنند
مثل ایران
جهان سومی بودن و مدیدیتهای جهان سومی رفتارهای جهان سومی خدایا خسته شدیم درست شدنی نیست
چندین و چندتا تمدن و آثار باستانی اینچنینی توی ایران نابود شد و رفت کسی هم ککش نگزید.حالا افتادید دنبال ترکیه؟
از قدیم گفتن یه سوزن به خودت بزن یه جوالدوز به مردم..
شما فعلا به فکر اثار باستانی ایران باشید
اتفاقا دولت ترکیه هیچ مشکلی با حذف نشانه های غیر ترکی در منطقه نداره چون قراره کل تاریخ منطقه به ترک های مهاجر مربوط بشه و تاریخ چهارصد ساله ترک ها در آناتولی به چند هزار سال تبدیل بشه
عیب می جمله بگفتی هنرش نیز بگو
این مطلب رو خوندم یاد دو تا از سدهای خودمون افتادم. اولی سدی که روی رود هیرمند (مشترک با افغانستان) و دومی سد دوستی (مشترک با ترکمنستان). امیدوارم حقابه مون رو رعایت کنند. چون واقعا توی این کم آبی به آبش نیاز داریم.
بفکر اسیب های احتمالی به ایران باشید بقیه بما ربط ندارد
همه چی را دارین به هم می بافین که چی بشه
شما اگه بیل زن بودید باغچه خودتونو بیل میزدید. شهر ۲۵۰۰ سالتونو مراقبت کنید
کاش موقع آبگیری سد گتوند و حتی قبلش اینقدر دلواپس میشدید !!
ما که خودمان در ایران خیلی از این تمدنها را زیر آب بردیم .
چند نکته نهفته در مورد مقاله
1- پروژها معمولا در ترکیه زودتر از زمان مقرر انجام میشود. بغیر از این سد فرودگاه سوم استانبول که زودتر از زمان به بهره برداری میرسه
2- ساکنان منطقه به شهرک های جدید ساخت منتقل میشونند که کار ساخت آنها به اتمام رسیده یک برنامه ریزی دقیق
3- مطمئنا مقامات ترکیه عاقل تر از این هستن و تا جای که مقدر باشد آثار باستانی منطقه رو به جای امن منتقل میکنند.
4- تاثیری که این سد بر کشاورزی و افزایش درآمد و کاهش نارضایتی مردم این منطقه میگذارد بسیار زیاد میباشد و یکی از دلایل اینکه این سد زودتر از زمان آبگیری شده به علت استفاده تبلیغاتی در انتخابات به نفع اردوغان میباشد.
خواهشا اینقدر سیاه نمایی نکنید به موضوعاتی که مربوط به کشور خودمان میشود بپردازیید
این مسایل چیزهایی نیست که به ملت ایران ارتباط داشته باشه. ترکیه قبل از هر چیز به منافع سرزمینی خودش فکر میکنه و درست هم همینه، کشورهای دیگه اگه توان دارند باید تا بحال جلوی این مساله گرفته میشد تا الان که کار تمام شده. ظرف ده سال اینده، ناحیه شرق ترکیه و بخصوص جنوب شرق کاملن اباد و پیشرفته خواهد شد و کشورهایی مثل ایران، عراق و سوریه هیچ.... مگه وقتی افغانستان سد کجکی رو زد و در مقابلش هامون خشک شد کسی چیری گفت؟! تابناک مشخصه که حسابی سیاست ضد دولت روحانی رو با دورویی هرچه تمامتر در پیش گرفتیها.
سرچشمه هر رودی در هر کشوری باشه صاحب اختیار اون رود اون هست. فکر کردید ترکیه مثل شهرکرد یا لرستان که اجازه بده آبش رو با تونل به اصفهان، یزد ، کرمان و حتی قم منتقل کنند. دو استان نامبرده ایران 60 درصد منابع آبی ایران رو در اختیار دارند. خوزستات، کهکلیو، بوشهر، ایلام، بندرعباس و سیستان تمام منابع گازی و نفتی ایران رو در اختیار دارند اونوقت نکته جالب این هست که این چند استان دارای بیشترین میزان بیکاری، بیشترین میزان فقر و کمترین میزان توسعه هستند و تمام منابع این چند استان در شمال تهران، تبریز، اراک، اصفهان، آذربایجان و یزد هزینه میشه.
شما نگران تمدن چند هزار ساله ترک ها هستید یا نگران عراق و سوریه نگران تمدن خودمان باشید . پاسارگاد و تخت جمشید و نقش رستم دارد نابود میشود ، شما اشک تمساح برای تمدن روم باستان می خورید . وا اسفا
اتفاقا دولت ترکیه تصمیم دارد زیر آب در این محل باستانی، توریزم زیر آبی راه اندازی کند.
اردوغان سایه ی اسراییل بر خاورمیانه است
به فکر خودمان باشیم به فکر جوانان کشور شماچرا به اثار ترکیه فکر میکنید
یک متن کاملا محافظانه کارانه چرا رو مشکل اصلی مانور نمیدهید و به چند تا آثار باستانی بسنده کردین؟؟؟
مشکل اصلی اینه عراق خشک میشه و بیابان ها وسیعتر میشه و غرب و جنوب ایران همش میشه ریزگرد البته به تهران نمیرسه نگران نباشید مردم غرب و جنوب هم میتونن مهاجرت کنن به تهران و اطرافش بلاخره کلی خانه خالی رو دست مونده باید اونا هم فروش بره سازندگانش گناه دارن!!!!!
حالا تو این شرایط که اغلب پایتخت نشین ها میتونن یک شبه ثروتمند شوند و خانه و کارشون هم اونجا هست چرا اعتراض کنن؟؟؟؟؟؟
حالا که آثار تاریخی خودمان را جفظ کرده ایم و در بهترین وضعیت و دور از تخریب هستند وقت رسیدگی و نگرانی برای دیگران است.باید باور کنیم شما نگران آثار تارخی هستید
سر چشمه های دجله و فرات که ترکیه ظالمانه بر روی آنها سد سازی میکند در مناطق کرد نشین شرق ترکیه است که در جنگ چالدران از ایران جدا شد.
این آب و سرزمین در اصل متعلق به ایران است. که ترکیه با زور صاحب شده و با سد سازی این طور در حق مردم منطقه ظلم میکند.
فکر تمدن و مردم ترکیه نباشید! فکر دجله و فراتی باشید که هر روز کم آب تر میشن و تاثیر مستقیمش خشک شدن زمین های عراق و سوریه و وزش طوفان های گرد و خاک به سمت ایران هست!
ترکیه با این سد سازی ها داره تمدن ایران رو از بین میبره، سیستم دیپلماس ما هم که................!
بدلایل رقابت های منطقه ای که با تورکیه در خاور میانه وجود دارد تمام سیاستهای ملت تورک را زیر سوال نبرید. ارزش سد خیلی خیلی بیشتر از چندتا آثار باستانی و روستا است. با این سد میلیاردها دلار برق تولید خواهد شد و نه تنها برای 800 هزار نفری که منطقه را ترک کرده اند بلکه برای میلیونها نفر از ساکنین تورکیه شغل کشاورزی و غیر کشاورزی ایجاد خواهد شد و دولت برای همه افرادی که مجبور به ترک خانه شان شده اند خانه های مدرن و استاندارد در شهرک های زیبا، رایگان ساخته است که بسیاری از مردم تورکیه دوست داشتند در آنجا باشند. علاوه بر این دیگر هزینه واردات سوخت و برق برای تولید برق از بین میرود و نیاز به نیروگاه خطرناک اتمی هم منتفی است و حتی میشود به کشورهای دیگر هم که درگیر تنش آبی هستند آب صادر کرد.
خوب اگه بقیه کشورها اب میخوان پول بدن ترکیه اب بده بهشون مگه عراق نفتشو مفت میده به بقیه؟
ده ساله دارند سد میزنند. حالا بیدارشدید؟
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.