شکست انتخاباتی ترامپ؛ کنگره آمریکا به مانع جنگ با ایران تبدیل می‌شود؟

به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ آمریکا با پیروزی چشمگیر دموکرات‌ها همراه شد.

پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، نه‌تنها یک شکست انتخاباتی برای دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه، بلکه نقطه عطفی در معادلات جنگ ایران و آمریکا محسوب می‌شود.

بیشتر بخوانید:

نتایج فاجعه بار انتخابات آمریکا برای ترامپ و جمهوری خواهان؛ پیشتازی دموکراتها در سنا و مجلس نمایندگان

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، دموکرات‌ها علاوه بر بازپس‌گیری مجلس نمایندگان، کنترل سنا را نیز به دست آوردند و در چند ایالت مهم، از جمله تگزاس، اوهایو و آیووا، موفق به شکست نامزدهای جمهوری‌خواه شدند.

بر اساس آخرین شمارش آرا، دموکرانها در مجلس سنا ۵۴ کرسی و در مجلس نمایندگان ۲۳۱ کرسی به دست آورده اند و پیش بینی می شود در این مجلس ۲۵۸ کرسی به دست آورند.

این در حالی است که جمهوری خواهان در مجلس سنا ۴۴ کرسی و در مجلس نمایندگان ۱۴۴ کرسی به دست آورده اند و پیش بینی می شود در این مجلس ۱۷۷ کرسی به دست آورند.

در انتخابات فرمانداری‌ها نیز چند ایالت جمهوری‌خواه به اردوگاه دموکرات‌ها پیوستند به گونه ای که تا زمان تنظیم این گزارش در انتخابات فرمانداری ها سهم دموکراتها 28 فرماندار و جمهوری خواهان 20 فرماندار بوده است.

 این نتایج را می‌توان نشانه‌ای از نارضایتی گسترده جامعه آمریکا از سیاست‌های اقتصادی، تعرفه‌ای و جنگ‌طلبانه ترامپ دانست.

از ژانویه ۲۰۲۷، با آغاز به کار کنگره جدید، ترامپ با وضعیتی متفاوت روبه‌رو خواهد شد؛ وضعیتی که در آن حزب مخالف نه‌فقط در مجلس نمایندگان، بلکه در سنا نیز قدرت تصمیم‌گیری و نظارت خواهد داشت.

آیا دموکرات‌ها می‌توانند وتوی ترامپ را بی‌اثر کنند؟

یکی از مهم‌ترین ابزارهای رئیس‌جمهور آمریکا، حق وتوی مصوبات کنگره است. با این حال، قانون اساسی آمریکا اجازه می‌دهد کنگره در صورت کسب رأی دوسوم اعضای حاضر در هر دو مجلس، وتوی رئیس‌جمهور را لغو کند.

نکته مهم این است که پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات به‌خودی‌خود به معنای دستیابی آنان به اکثریت دوسوم نیست. بنابراین، حتی با کنترل هر دو مجلس، ترامپ همچنان می‌تواند بسیاری از مصوبات را وتو کند و در صورت نبود آرای کافی برای لغو وتو، مانع تبدیل آنها به قانون شود.

با توجه به نتایج انتخابات کنگره آمریکا، دموکراتها آرای دو سوم کنگره را در اختیار نخواهند داشت و توان وتوی رئیس جمهور آمریکا را در اختیار نخواهند داشت.

با این وجود، کنترل کنگره به دموکرات‌ها امکان می‌دهد لوایح محدودکننده اختیارات جنگی ترامپ، طرح‌های نظارتی و قوانین مربوط به هزینه‌های نظامی را به تصویب برسانند و رئیس‌جمهور را در موقعیت دفاع سیاسی قرار دهند.

مهم‌ترین اهرم دموکرات‌ها؛ بودجه جنگ

در موضوع جنگ ایران، مهم‌ترین ابزار کنگره نه الزاماً وتوی قوانین، بلکه اختیار تأمین مالی جنگ است.

دولت آمریکا برای ادامه عملیات نظامی، تأمین مهمات، نگهداری تجهیزات، هزینه‌های عملیاتی و جبران خسارات جنگی به منابع مالی گسترده نیاز دارد. گزارش مؤسسه کاتو در اکتبر ۲۰۲۶ از درخواست دولت ترامپ برای بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری و ۶۷ میلیارد دلار منابع اضطراری اضافی برای جنگ ایران خبر داده است. این گزارش همچنین بر هزینه‌های سنگین جنگ، کمبود مهمات و پیامدهای آن برای آمادگی نظامی آمریکا در برابر چین تأکید می‌کند.

دموکرات‌ها می‌توانند با مخالفت با تخصیص بودجه‌های جدید، تصویب منابع جنگی را به شروط مشخصی گره بزنند؛ از جمله:

- ارائه گزارش شفاف درباره اهداف و مدت زمان جنگ؛
- محدود کردن استفاده از منابع مالی به عملیات مشخص و مجاز؛
- الزام دولت به ارائه برنامه خروج از جنگ؛
- جلوگیری از تخصیص بودجه نامحدود برای عملیات نظامی؛
- افزایش نظارت بر قراردادهای نظامی و هزینه‌های جنگ.

البته قطع منابع مالی موجود به‌صورت فوری و یک‌جانبه نیست و محدودیت‌های قانونی و عملیاتی خاص خود را دارد. اما در صورت عدم تصویب بودجه‌های تکمیلی، ادامه جنگ می‌تواند برای دولت ترامپ دشوارتر شود.

در این راستا، پروفسور پل پیلار عضو پیشین شورای اطلاعات ملی آمریکا در گفتگو با تابناک می گوید: حتی اگر دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آورند، اکثریت آن‌ها به اندازه‌ای نخواهد بود که بتوانند وتوی رئیس‌جمهور بر مصوبات قانونی را لغو کنند.

وی افزود: دموکرات‌ها ممکن است بتوانند از «قدرت تخصیص بودجه» استفاده کنند و از تأمین مالی برخی عملیات نظامی جلوگیری نمایند.

پیلار در ادامه یادآور شد: اما عمدتاً آن‌ها جلسات استماع برگزار خواهند کرد و آگاهی عمومی را نسبت به مسائلی که در حال پیشرفت نادرست هستند، افزایش خواهند داد.

جنگ ایران؛ از اختیار رئیس‌جمهور تا نظارت کنگره

دموکرات‌ها همچنین می‌توانند از قانون اختیارات جنگی برای فشار بر ترامپ استفاده کنند. بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور در شرایطی که کنگره مجوز جنگ صادر نکرده باشد، با محدودیت‌هایی درباره ادامه عملیات نظامی مواجه است؛ از جمله چارچوب زمانی ۶۰ روزه و امکان تمدید محدود برای خروج نیروها.

با این حال، اجرای این محدودیت‌ها در عمل با اختلافات حقوقی و سیاسی همراه است و کنگره برای توقف جنگ باید از ابزارهای قانونی و بودجه‌ای خود استفاده کند.

بر این اساس باید توجه داشت پیروزی دموکرات‌ها به معنای پایان جنگ ایران نیست، اما می‌تواند هزینه سیاسی، مالی و حقوقی ادامه آن را برای ترامپ افزایش دهد. رئیس‌جمهور آمریکا همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است، ولی دیگر نمی‌تواند مانند گذشته از حمایت بی‌چون‌وچرای کنگره برخوردار باشد.

از این منظر، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را باید تحول مهمی در موازنه قدرت واشنگتن دانست؛ تحولی که احتمال افزایش فشار کنگره برای توقف جنگ، محدودسازی عملیات نظامی و وادار کردن ترامپ به ارائه راهبردی روشن برای پایان درگیری با ایران را تقویت می‌کند.