لِه شدن زبان و فرهنگ فارسی زیر چرخ ایزی و هَپی
رسول جلیلی

مدتهاست که در شبکههای صدا و سیما و آگهی نما (بیلبورد)های بزرگراهی تبلیغ «ایزی لایف» به خورد ملت داده میشود تا پوشکی به مشتریان پوشکخواه ایرانی معرفی شود. از یکی ازمسئولین شهر سؤال کردیم چرا فارسی نوشته یک نام خارجی؟ پاسخ فرمودند، این نام است و نام را باید فارسی نوشت! سؤال کردیم چرا نام فارسی نیست؟ فرمودند، مسئولیتش با دیگری است!
در یکماه اخیر در صدا و سیما تبلیغ نوشیدنی «ویت بار» (محصول گروه عالیس-همش رو بده!- در خراسان رضوی) به خورد ما داده شد. به عدهای از مسئولین فرهنگی کشور و صدا و سیما اطلاع دادیم که «بار» یعنی مشروبفروشی و مشروبخانه! چرا باید نوشیدنی یک خانواده ایرانی مسلمان فارسی زبان نام فارسی نوشته یک مفهوم حرام را داشته باشد؟ فرمودند تذکر کتبی میدهیم، تبلیغ قطع نشد و ادامه دارد.
از اول این هفته (ششم دی ماه ۱۳۹۹) در بزرگراهها، آگهی نمای «هَپی لایف» در بزرگراههای تهران نوش جانمان می شود. این هم ظاهراً یک نوشیدنی برای ما ایرانیان است از شرکتی به نام «پارس کشت».
رویدادهای ناموزون فرهنگی بالا خبر از یک غفلت بزرگ و در راه دارند. توجه نمایید از پوشک (پوشیدنی کودکان) تا نوشک (نوشیدنی کودکان) ما تحت سیطره نام گذاری اصالتاً غربی و فارسی نوشته است. کارشناسان و مسئولین ما در تأیید این کلمات غریبه و اجازه تبلیغ آنها مسئول هستند و در حال حاضر کوتاهی می نمایند. بکار بردن هَپی (happy) به جای خوشحال و شاد، ایزی (easy ) به جای آسان، لایف (life) به جای زندگی، ویت (wheat) به جای گندم، و بار (bar) به جای مشروب! اهداف خطرناکی را، هر چند سهوی!،ا دنبال می کنند. کی تصمیم می گیرد؟ کی مجورز می دهد؟ کی نظارت نمیکند؟
کلمات و نامها بار فرهنگی و محتوایی دارند. اینکه فکر کنیم نوآوری در زبان لازم است، حتماً چنین است و باید انجام شود و میشود. زایش زبانی از درون زبان و با بنیادهای زبان ممکن است. بنده در دانشگاه و در رشته خود شاهد تولید کلمات و نامهای جدید و زیبای فارسی هستم. بحمدالله، ما رساله های دکتری در رشتههای فنی و موضوعات روز داریم که تماماً فارسی هستند و همه اصول نگارشی و مالکیت معنوی مطالب دیگران و نامهای دیگران را هم رعایت مینمایند. ما کاستی زبانی نداریم و میتوانیم به هر میزان که لازم باشد نام و کلمه جدید فارسی تولید کنیم. همت لازم است، دستورالعمل و تنظیم گری لازم است.
راستی، ما را چه شده است که نسبت به ویرانگری فرهنگی خود در رسانههای کشور و در حاکمیت کشور حساس نیستیم. هر کس پول داد باید هر محصولی را تبلیغ کند؟ آیا وزارت صمت مجوزی برای نامگذاری های این چنینی داده است یا موضوع رها است؟ چرا رها است؟ مگر کارخانه تولید داخل از هوا و فضا و بازار و انرژی این کشور استفاده نمیکند که این چنین ناخردمندانه تیشه به ریشه زبان و ادب و فرهنگ فارسی می زند. مگر فرانسویها و آلمانی ها و انگلیسیها اجازه میدهند در زبان و فرهنگشان چنین نفوذی اتفاق بیفتد؟ چرا فکر میکنیم باید نام محصولمان را خارجکی بگذاریم، تا مردم فکر کنند بخورند چنین محصولی فناورانه تر یا بودن! موضوع و یا کیفی تر بودن مصرف نمایند.
صدا و سیمای ما و شهرداری ما چرا دقت در پاسداشت زبان و فرهنگ فارسی ندارد؟ آیا کسی در بازرگانی صدا و سیما و یا امور تبلیغی بزرگراهها این موضوعات را متوجه نیست؟ چرا شورایعالی انقلاب فرهنگی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و کمیسیون فرهنگی مجلس چرا دست روی دست گذاشته و رها نموده اند؟
حساسیت تک تک ما در هر صندلی و جایگاهی که هستیم نسبت به داشته های فرهنگی و دینی و زبانی امان ضرورت دارد. امید است این حساسیت از سطح روسای قوا و مسئولین عالی کشور شروع و به سمت حل قطعی منتهی شود.
دکتر رسول جلیلی دانشیار دانشگاه صنعتی شریف
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
من نمی دونم تخصص شون چیه ولی خدایی متن شون عالی و قابل تامل بود.
همه دنیا روی زبان شون حساسیت دارند.
فقط زیر چرخ ایزی و هپی...؟ از زبان و فرهنگ فارسی چه چیز را (نمی گویم بزرگ داشته اید) در جایگاه خودش دیده اید و تحقیرش نکرده اید... اگر بر روی این به قول شما "له شده" چرخی فرصت چرخیدن یافته است تقصیر شماست... که حالا دست پیش گرفته اید... من به جای شما از این گونه نوشتن خجالت کشیدم... چه بگویم و یا که نگویم... دور دور شماست و آن چه غعلأ باقی است... بقای شما...
اتفاقا کلمات عربی توی بیلبوردها نمیبنید توی گزارش شبکه ها نمیبنید توی جای دیگر نمیبنید واون کلمه هایی که میگید هزارن سال با فارسی آمیخته شده . ولی دشمنی عجیب و غریب شما با عربی به نظر میرسه تمامی ندارد
حالا دراز اویز زینتی خوبه به نظرتون --- حرفنگستان فارسی زیر چکشه حداده --- بهش بگین خوب
انجام یک وظیفه را به کارهای دیگر و البته بزرگتر پیوند نزنید. دوست عزیز هر کدام از ما از هر جا و در هر موردی که میتوانیم باید برای پیشگیری از اشتباه اقدام کنیم.
لازم نیست اسامی ترجمه شوند، از پایه نباید اسم غیر فارسی برای محصول یا خدمات گذاشت. د رهیج کشوری که مراقب فرهنگو زبان خود هست چنی چیزی رخ نمیدهد که در کشور ما در جریان است.
هر کسی به خودش اجازه ی اظهار نظر در هر چیزی می دهد. همان حوزه ی تخصص خودت را که آباد کردی و سر و سامان دادی کافیست. شما بهتر است به دنبال واژه معادل مناسب برای رانت باشی که خوب با آن آشنایی داری
به اندازه کافی تو ترکیه و آران از این زبان حمایت می شود. شگرد شما پان ترک ها ننه من غریبم بازی است
ببند مزدور آنکارا
آن اسامی فارسی خنده دار را امثال شما اساد دانشگاه اختراع کردند.بنازم به منطقت استاد جان.
یوسف اکبری از همدان تو در توهمات پانترکیستی سیر می کنی اگر چشمت و خرد خود را به کار بندازی در گوشه و کنار ایران نامهای فراوان ترکی می بینی و در تلویزیون هم هر روز نام ترکی شرکتها مثل سن ایچ و خیلی نامهای دیگر.تنها باید عینک نژادپرستی و پانترکیستی ات را بندازی دور.
دکتر جلیلی ملاک و معیار یک دانشمند ایرانی است. درود بر شرفت دکتر. حرف دل ما را زدی
بار معنی گوناگونی دارد و تنها بیان کننده میخانه نیست .مثل باردادن.یعنی اجازه ورود دادن
. برادر، اینجا معنای انگلیسیش مد نظره
در جهان پیشرفته به زبان بسیار اهمیت می دهند مثل آمریکا فرانسه و انگلیس و آلمان.بر در جهان سوم به زبان اصلا اهمیت نمی دهند مثل کشور ایران.و مردم برای فخر فروشی و خودشان را باکلاس بدانند واژه های بیگانه را بکار می برند مثل "دربی"به جای شهر آورد.اهمیت ندادن به زبان رسمی نوعی بی فرهنگی و از خودبیگانگی است.
پس "خواروبار"هم معنی میکده میده چون آخرش بار دارد.بعضی ها چه چیزهایی میگن.پسوند بار در خیلی جاها بکار میره و در خیلی جاها معنی میخانه نمیده.
زبان توسط کاربران آن ساخته و پرداخته می شود و با بخش نامه و صدور دستور العمل شکل نمی گیرد.
آقایان محتسب و محمود خان عزیز، همان طور که می دانید زبان فارسی به طور سیستماتیک و رسمی در کلیه مدارس از اول ابتدایی تا آخر دانشگاه آموزش داده می شود و کلیه شبکه های رادیویی و تلویزیونی و روزنامه های سراسری به این زبان برنامه پخش و منتشر می کنند و به طور مستمر از طرف دلسوزان این زبان و به حق، بر حفظ و نگهداری آن تاکیدشده و میلیاردها تومان از بودجه مملکت صرف پاسداشت آن از طریق سازمان های مختلف مثل فرهنگستان زبان فارسی و بنیاد سعدی و... میشود با این حال شما باز هم به حق نگران تضعیف و از بین رفتن آن زبان هستید! آیا به من تورک زبان و هم وطنتان هم حق می دهید که نگران زبان مادر ی خود باشم؟ در حالیکه این زبان مادر مرده تورکی در هیچ مدرسه ای آموزش داده نمی شود و همه رسانه های سراسری فقط به زبان فارسی پخش می شوند هیچ فرهنگستان و موسسه ای برای حفظ آن وجود ندارد. حتی باید اشاره کنم که در مراکز صدا و سیمای استانی هم صحبت کردن و پخش برنامه های زبان تورکی با قواعد و گفتار صحیح ممنوع بوده و به زبان کوچه بازاری با خیل کلمات و حتی دستور زبان فارسی که به آن اصطلاحا فاذری می گویند صحبت می شود! آیا واقعا شما انتظار دارید این زبان بتواند صرفا با چاب چند کتاب به زبان تورکی که هیچ کس قادر به خواندن آن نیست زنده بماند! آیا شما که یا به عمد و یا به سهو حتی از به کار بردن نام صحیح زبان ما امتناع می کنید و آنرا به غلط آذری می خوانید انتظار دارید به حسن نیت شما شک نکنیم. آیا بخشنامه های متعدد از سازمان اماکن استانی را ندیده اید که نام گذاری مغازه ها به نام های تورکی را ممنوع کرده است! نام هایی که شما اشاره کرده اید از سالیان قبل در بین مردم معمول بوده و آنقدر گسترده است که دیگر امکان محدود سازی آنها وجود ندارد ولی اگر یک سرچ ساده در اینترنت بکنید متوجه قدغن بودن و ندادن شناسنامه در ماه های اخیر به چند نوزاد که والدین آنها می خواهند از اسمای تورکی مثل آییل، آنار و خاقان که به ترتیب به معنی بیداری و شعور و سومی هم اتفاقا نام یکی از شاعران فارسی گوی این کشور است اجتناب می کنند!0
اتفاقا همین آقای دکتر جلیلی (نویسنده متن) استاد بهترین دانشگاه ایران و هادی پیشرفته ترین شرکتهای ایرانی است
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.