توزیع میلیاردها «دلار سفید» با طعم تلخ گرانی در سفره مردم/ رانت ارزی یا حمایت معیشتی؟
«دلار سفید» با نرخ ویژه میان چه کسانی است؟
تداوم شکاف میان دلار آزاد و ارز ۲۸۵۰۰ تومانی باعث شده مفهوم «دلار سفید» ارزی که برای حمایت از مردم تخصیص می‌یابد اما در عمل با جهش قیمت کالاها همراه است به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های امروز سیاست ارزی بدل شود.
رسیدن دلار آزاد به قله تاریخی ۱۲۲ هزار تومان در میانه آذر، تنها یک رکورد تازه در بازار ارز نبود؛ نشانه‌ای بود از گسترده‌تر شدن شکاف میان نرخ واقعی و نرخ ترجیحی‌ای که همچنان برای گروهی محدود توزیع می‌شود. در سایه این شکاف، پدیده‌ای شکل گرفته که در ادبیات غیررسمی بازار از آن با عنوان «دلار سفید» یاد می‌شود؛ دلاری که نه مشکی و آشکارا پرهزینه، و نه سبز و امیدبخش، بلکه ارزی است که در مناطق خاکستری نظام چندنرخی می‌چرخد و برای برخی واردکنندگان، سودی فراتر از فعالیت اقتصادی متعارف فراهم میکند.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ طبق آمار رسمی بانک مرکزی، در هشت‌ماهه نخست امسال حدود ۸ میلیارد و ۴۸۹ میلیون دلار با نرخ ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومان میان ۱۱۵۹ متقاضی توزیع شده است. بخش عمده این منابع، یعنی ۶.۴۹ میلیارد دلار به وزارت جهاد کشاورزی اختصاص یافته تا کالاهایی مانند ذرت، جو، برنج، گوشت و نهاده‌های تولید پروتئین را با نرخ ثابت وارد کند. در کنار آن، ۱.۹۹۹ میلیارد دلار نیز برای واردات دارو و ملزومات پزشکی زیر نظر وزارت بهداشت تأمین شده است. منطق تخصیص این ارز روشن است: حمایت از معیشت و مهار قیمت کالاهای اساسی.
افزایش خیره کننده قیمت کالاهای وارداتی با دلار رانتی؟!
اما آنچه در بازار رخ داده، با منطق سیاست‌گذار همخوان نیست. داده‌های قیمت از بازار نشان می‌دهد که طی یک سال گذشته، بسیاری از کالاهایی که باید با اتکا به دلار ترجیحی ثبات نسبی می‌داشتند، با جهش‌های سنگین مواجه شده‌اند. ذرت دامی ۱۶۵ درصد، جو ۱۵۰ درصد، کنجاله سویا ۱۰۵ درصد، سبوس ۱۲۵ درصد، دانه سویا ۱۲۵ درصد و دانه‌های روغنی ۱۱۰ درصد افزایش قیمت را ثبت کرده‌اند. این ارقام در شرایطی رخ داده که قیمت جهانی همین کالاها به طور متوسط ۲۰ درصد کاهش داشته است.
در سوی دیگر بازار، کالاهای مصرفی خانوار نیز مسیری مشابه را طی کرده‌اند؛ گوشت قرمز نزدیک ۱۰۰ درصد، مرغ ۷۰ درصد، تخم‌مرغ ۱۱۰ درصد، لبنیات ۸۰ درصد و روغن حدود ۷۰ درصد گران‌تر شده است. حتی کالاهایی مانند برنج و حبوبات که باید از کاهش ۱۵ درصدی قیمت جهانی تأثیر می‌گرفتند، در ایران بیش از دو برابر افزایش قیمت داشته‌اند.
رانت دلار سفید نصیب چه کسانی می شود؟
این تضاد آماری، تصویر روشنی از یک واقعیت نهادی در بازار ارز ایران ارائه میکند: وقتی فاصله نرخ ۲۸۵۰۰ تومانی با دلار آزادِ بالای ۱۰۰ هزار تومان به بیش از سه تا چهار برابر می‌رسد، خودبه‌خود نوعی رانت قدرتمند تولید می‌شود؛ رانت دلار سفید.
«دلار سفید» مفهومی است برای توصیف ارزی که رسماً برای حمایت از مردم و تولیدکننده تخصیص می‌یابد، اما در نهایت در حلقه‌های میانی زنجیره واردات و توزیع، بخشی از آن کارکرد حمایتی را از دست می‌دهد و به منبع سودهای غیرمتعارف بدل می‌شود.
واقعیت این است که در شرایط امروز، دسترسی به دلار ۲۸۵۰۰ تومانی در زمانی که دلار آزاد از ۱۲۰ هزار تومان عبور کرده، موقعیتی استثنایی و سودآور محسوب می‌شود. هرچند نمی‌توان همه واردکنندگان را متهم به سوءاستفاده کرد، اما الگوی قیمتی در بازار نشان می‌دهد که بخشی از کالاهایی که باید با ارز ترجیحی به ثبات برسند، عملاً همراه با بازار آزاد افزایش یافته‌اند. همین هم باعث شده پرسشی بنیادی دوباره مطرح شود: چرا در بازاری که ارز ترجیحی تخصیص یافته، نتیجه آن در سفره مردم دیده نمیشود؟
افزایش قیمت کالاهای اساسی در کنار تثبیت نرخ ارز ترجیحی، این ظن را تقویت میکند که بخشی از فاصله میان دلار ترجیحی و دلار آزاد، در زنجیره واردات و توزیع جذب می‌شود؛ فاصله‌ای که در نهایت بهای آن را مصرف‌کننده، تولیدکننده کوچک و خانوارهای شهری و روستایی می‌پردازند. به بیان دیگر، دلار سفید به جای آنکه سپری حمایتی باشد، گاهی خود به سایه‌ای تبدیل شده که روی معیشت مردم سنگینی میکند.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
دارایی‌های فرزین و نجارزاده باید از زمان ریاستشون تا الان بررسی بشه
خودشون و وابسته هاشون
مانیتورینگ بشه
خجالت نمیکشن دلار۲۵تومن شد۱۲۵بکی نیست بندازه بیرون
جناب رئیس جمهور هی میخواد با کسایی قرارداد ببنده که بیان کشور رو درست کنند اما پیدا نمیشن و هرگز هم پیدا نخواهند شد!
راه حل کارساز جلوگیری از دادن ارز به وارد کنندگان خالی فروش که کار سختی است زیرا اینها توسط شرکت‌های متعلق به خودشان در ادارات برای شرکت ثبت شده داخل ایران خودشان پروفرما یا پیش فاکتور فروش چند برابر ارزش واقعی کالا می دهند برای اخذ دلار ۷۰ هزار تومانی نیمایی و آن را در بازار آزاد می فروشند ...کنترل این موضوع سخت و حتی مفسده دارد ...راهکاری که دولت در زمان جنگ انجام می داد را پیشنهاد میدهم واردات کالاهای اساسی و نهاده های دامی توسط شرکت بازرگانی دولتی و شرکت پشتیبانی امور دام فقط انجام بشود در شرایط کنونی بهترین کار است و صد درصد ارز پرداختی قابل رصد و کنترل است و در زنجیره تامین نیز قابل رصد است تا به مصرف کننده برسد
دلار را تک نرخی کنید و ارز ترجیحی را حذف کنید و خرید و فروش دلار در صرافیها را هم ازاد کنید و تعرفه واردات مایحتاج اصلی مردم را صفر کنید همه چی به تعادل می رسد.
تنها راه برداشتن کامل یارانه ها وبرفراری همان سیستم کوپنی وسهمیه بندی درقالب کالابرگ الکترونیک به هرکد ملی هست .من خانوادم چهار نفر هست سهمیه روغن هر کد ملی سهمیه گوشت مرغ وگوشت قرمز ولبنیات هرکد ملی رو خیلی راحت میشه به سرپرست خانوار داد .سهمیه سوخت هم با همین روش قابل تخصیص هست .یارانه وحشتناک گازوییلی که ایران 350 تومن هست وتو کشورهای همسایه 80 هزار تومن واقعا دردناک هست .مملکت رو با تعارف اداره کردن آخرش فروپاشی هست
نان سنگک ساده در تهران 25 هزار تومن شده. خیلی جاها هم 30 35 میفروشن و حتما تا آخر سال فراگیر میشه و زیر 30 تومن گیر نمیاد. اگه درامد باشه اشکال نداره ولی این حقوقها دیگه کفاف نون و پنیر و تخم مرغ هم نمیده. تکلیف ما مردم چیه ؟ مقاومت ؟ تا کی ؟
خلایق هر چه لایق!
اصلا ارز یارانه ای و تمام ارزهای بازار اول دوم و سوم و صدم باید حذف شود چون عرضه نظارت و برخورد ندارید و اغلب ارزها دست نورچشمی هاست و در صورت تخلف و مفت خوری هم زندانی و محکوم نمیشن. جز فساد چیز دیگری ندارد همین الان هم با قیمت روز جهانی میخرید به قیمت ارز روز و حتی گرون تر به مردم می فروشید این صدقه نداده را تمام کنید اگر واقعا شرافت دارید
شما قیمت جهانی (دلاری) اقلام بالا را از سایت هایی مثل TGJU و ... نگاه کن و بعد با قیمت بازار ایران مقایسه کن.
متوجه میشی این دلار 28500 در عمل هیچ تاثیری برای مردم نداشته و متاسفاه با دلار آزاد با مردم حساب می کنند
و فقط رانت خواران رو فربه میکنه
دیروز یه ماشین لباسشویی خواستم بخرم بعد از انتخاب مدل گفتم یه نمونه پلمپ به من بدین گفت نداریم ولی میتونیم سفارش بدیم فرداش زنگ زد گفت دو تومن گرونتر شده
خط سفید ، دلار سفید ، سهمیه سفید ، وام سفید .......همه و همه سیاه .
بارها گفتم بازم میگم مرگ یه بار شیون یک بار..درشو ببندید بره..تورم که روز به روز بیشتر میشه پس حداقل چهار تا رانت خور دیگه نمیتونن میلیارد میلیارد دلار مفت بگیرن و به ریش مردم بخندن
واقعاً گرانی ها کمر شکن شده.مردم واقعاً نمی دونن درد شون رو به کی بگن.دلار ترجیحی که قرار فشار گرانی ها رو کم کنه بدتر شده آفت بازار ارز و بلای جان مصرف کننده.
ب پزشکیان بگو. چند بود چند شده. شانزده میلیون رای فله ای قومی تهش همینه
زنجیره واردات و توزیع ایراد دارد آیا ملت باید تاوان بدهد آیا مسیولین این امورات نباید پاسخگو و برکنار ودر صورت لزوم محاکمه بشوند آیا در نهایت ملت باید تاوان این بی کفایتی ها و ثروت اندوزیها وزد و بندها را بدهد
برادر من از ایراد عده ای سود می برند و متاسفانه اراده ای برای رفع ایراد نیست
نخیر چون گردنشون کلفته و همه اقازاده هستند و ژن خوب
جراحی اقتصادی سه سال قبل با همین بهانه ها انجام شد و دلار 4200 تومانی کالاهای اساسی حذف و دلار آزاد 28000 تومانی جایگزین آن شد نتیجه فقط چند برابر شدن قیمت کالاهای اساسی شد که هنوز هم ادامه دارد اما کوچکترین تاثیری در رانت و قاچاق و ... نداشت اگر قرار بود مشکلات با افزایش قیمت ها حل شوند حالا باید مشکلی نداشتیم
مشکل قرار نیست حل بشه اگر حذف بشه اقازاده ها پول ندارن
در اکثر کشورها مردم عادی در بانکها حساب ارزی دارند و اگر دلار گران شد هیچکس ناراحت نمیشود دولت هم از این روش حمایت و استفاده میکند در این کشورها موضوع دلار و تغییرات قیمتی ان یک موضوع ساده و کم اهمیت است...
دلار شده 123 تومن! کمر مردم زیر گرانی و تورم شکست...
مسئولان از صبر و حیا مردم سو استفاده نکنید
مردم باید اعتراض کنن
مهم نیست پزشکیان تا دلار سیصد تومن هم برنامه داره
نه بابا هنوز مردم جا دارند کجا شکست
تا دلار یک میلیون تومنی رو هم بزودی خواهید دید
بی وجدان تر از وزرا ونمایندگان مجلس فعلی در تاریخ ایران وجود ندارد.
احمدی نژاد و رئیسی وقتی ارز ترجیحی رو حذف کردن بابت جبران یارانه نقدی به مردم دادن... روحانی و پزشکیان حذف کردند اما ریالی به مردم ندادن.
حالا شما بیا بگو اون مبلغ ارزشش به مرور کم میشه.. ..حتما حرف شما درسته اما همون مبلغ مقداری جبران هزینه ها میکرد... که همین مبلغ هم روحانی و پزشکیان ندادن ..
پس چرا بهش رای دادی؟
لعنت به احمدی نژاد و 2 دلار یارانه کوفتی ش که مملکت را ویران و خاک آنرا به باد داد.
همین یارانه ها اقتصاد را نابود کرد . کمی مطالعه کن .
اسامی دریافت کنندگان دلار سفید را منتشر کنید تا مردم بفهمند گرانی تفصیر چه کسانی است و از کجا اب می خورد. تا کی می خواهید برای این ها ابرو داری کنید.
مقصر اصلی سیاسیون هستن، جیب به جیب شدهو نگرانی ندارد
اقتصاد بسته فقط سودش به جیب نورچشمی ها میره
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.