بی‌میلی مجردها به ازدواج، بی میلی متاهل ها به فرزندآوری/ قانون جوانی جمعیت بازنگری شود

دبیر ستاد ملی جمعیت ضمن تشریح وضعیت اجرای تسهیلات تشویقی فرزندآوری از جمله ارائه زمین و وام فرزندآوری به متقاضیان مشمول،‌ با استناد به برخی پژوهش‌ها گفت: تعداد زیادی از افراد در سن باروری، هنوز مجردند زیرا دارای مشکلاتی نظیر اشتغال، مسکن و نبود درآمد پایدار هستند و به همین دلیل ازدواج نمی‌کنند.

به گزارش تابناک، مرضیه وحید دستجردی، با اشاره به اثرگذاری قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، گفت: باید مشکلات مردم را بررسی و حل کرد. هرچند «قانون»، مقدمه هر عمل است، اما به تنهایی با قانون، نمی‌توان نظرات مردم را تغییر داد.

دستجردی در همین راستا به بررسی و سنجش اثر قانون از زمان ابلاغ آن تاکنون اشاره کرد و گفت: از زمان تصویب و ابلاغ قانون تاکنون، چهار سال می‌گذرد و این مدت، تجربه خوبی برای بررسی و اثرسنجی آن بوده است؛ اینکه کدام بخش‌ها موفق بوده‌اند، کدام بخش‌ها با چالش مواجه شده و رضایت یا نارضایتی‌های مردم از کدام یک از بخش‌های مواد قانون بوده است؛ این، فرصتی است که می‌توان برای بازنگری مسائل مربوط به قانون داشت؛ به ویژه اینکه قانون جوانی جمعیت قانون ۷ ساله‌ای است که باید بعد از گذشت این مدت موردبازنگری قرار گیرد.

مشوق‌های فرزندآوری روی کاغذ

وی در ادامه به مشکلات اجرایی قانون جوانی جمعیت پرداخت و افزود: اگرچه مشوق‌های در نظر گرفته شده در قانون، مشوق‌های خوبی بوده، اما برخی از آنها به طور کامل اجرا نشده است. برای مثال واگذاری زمین در برخی استان‌ها با مشکل مواجه بوده، چراکه زمین کافی وجود نداشته و در برخی از استان‌ها اعتبارات لازم برای آماده‌سازی زمین فراهم نبوده است. همین موضوع باعث شده بسیاری از مردم دست خالی برگردند و بیشترین شکایت‌ها ناشی از این مسئله باشد؛ زیرا قانون، به اعتبارات لازم در ماده ۷۲ قانون (آماده‌سازی زمین) به طور روشن، صریح و شفاف نپرداخته است.

دبیر ستاد ملی جمعیت که با ایسنا گفتگو می کرد، ادامه داد: در برخی مواد قانون مانند وام‌های ازدواج و فرزندآوری، با وجود اینکه اعتبارات در قانون پیش‌بینی شده، استقبال مردم بیش از سقف تعیین شده، بوده است. این باعث شد بسیاری از متقاضیان پشت در بانک‌ها معطل بمانند، ناامید شوند و همین موارد به موضوع فرزندآوری صدمه وارد می‌کند.

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به محدودیت سقف تسهیلات بانکی نیز گفت: بانک‌ها، برای پرداخت تسهیلات در حوزه‌های مختلف فرزندآوری، ازدواج، اشتغال و نیاز‌های ضروری سقفی در نظر می‌گیرند که در عمل این سقف تکمیل شده است؛ چراکه تعداد ازدواج‌ها و فرزندآوری‌ها فراتر از این سقف بوده است؛ در بودجه‌های سالانه باید متناسب با نیاز مردم، اعتبار پیش‌بینی شود.

چالش‌های حقوقی و اعتباری در اجرای طرح سرمایه‌گذاری بورسی فرزندان

وی همچنین درباره اجرای سیاست «سرمایه‌گذاری بورسی به نام فرزند» توضیح داد و یادآور شد: در سرمایه‌گذاری بورسی به نام فرزند که از طریق بانک مرکزی انجام می‌شود، باید با تولد هر فرزند در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ و با افزایش نرخ تورم برای او سرمایه‌گذاری می‌شد؛ اعتبارات و تمهیدات قانونی لازم در این زمینه نیز هم به‌دلیل مشکلات حقوقی در حین کار و اجرا، پیش‌بینی و دیده نشد. این درحالیست که اکنون مردم در تأمین ابتدایی‌ترین نیاز‌های فرزندان خود با مشکل مواجه‌اند؛ از هزینه پوشک و تغذیه گرفته تا بهداشت و خوراک که همگی فشار جدی بر خانوار وارد می‌کند. در چنین شرایطی، هرچند سرمایه‌گذاری بلندمدت برای فرزند و پیش‌بینی آینده او تا سن ۲۴ سالگی اقدام خوبی است، اما به این شرط که وضعیت فعلی کودکِ تازه‌متولدشده نیز تثبیت شود. در مجموع، به دلایل مختلف، اهداف قانون جوانی جمعیت به‌طور کامل محقق نشد.

کاهش تمایل زنان خانه‌دار به فرزندآوری؛ زنگ خطر جدید جمعیتی

وی در ادامه این گفت‌و‌گو ضمن استناد به نتایج برخی پژوهش‌ها، اعلام کرد که برخی از تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد زنان خانه‌دار نیز تمایلی به فرزندآوری ندارند و باید برای مشوق‌های این گروه نیز فکری اندیشید.

جوانانِ در سن باروری، مجرد مانده‌اند

وحید دستجردی همچنین با اشاره به جمعیت زیادافراد مجرد در سن باروری نیز گفت: از سوی دیگر، تعداد زیادی از آحاد مردم در سن باروری، هنوز مجردند، زیرا دارای مشکلاتی نظیر اشتغال، مسکن و نبود درآمد پایدار هستند و به همین دلایل ازدواج نمی‌کنند.

وی در همین راستا «اشتغال پایدار» و «مسکن» را به عنوان پیشران‌های ازدواج عنوان کرد که باید به‌صورت جدی در قانون مورد توجه قرار گیرند.

دبیر ستاد ملی جمعیت در جمع‌بندی چالش‌های اجرای قانون جوانی جمعیت، افزود: اگر بخواهیم مسائل را از زوایای مختلف بررسی کنیم، با مواردی روبه‌رو می‌شویم که در قانون به آنها پرداخته نشده، مواردی که در قانون آمده، اما به خوبی اجرا نشده و بخش‌هایی که اعتبارات کافی برای آنها در نظر گرفته نشده است. در برخی موارد نیز با وجود پیش‌بینی منابع، به‌دلیل استقبال گسترده مردم، نارضایتی‌های گروهی شکل گرفته که همه این موارد باید در کنار یکدیگر جمع‌بندی شود تا بتوان در مسیر اصلاح قانون، تلاش کرد.

در البرز همه متقاضیان زمین دریافت کردند

وحید دستجردی همچنین در پاسخ به این سوال که خانوار‌های ساکن کدام یک از استان‌ها موفق به دریافت زمین شده‌اند، افزود: آمار‌های استان‌های مختلف متفاوت است؛ به طور مثال در استان البرز تقریبا همه متقاضیان واجد شرایط موفق به دریافت زمین شده‌اند، اما در استان‌هایی نظیر گیلان، مازندران، گلستان و تهران، به‌دلیل محدودیت بانک زمین، این سیاست کم اجرا شده است.

دبیر ستاد ملی جمعیت در پاسخ به سوالی درباره عملکرد دستگاه‌های اجرایی در اجرای قانون جوانی جمعیت نیز اینطور توضیح داد: باید دستگاه‌هایی که اقدامات خوبی انجام داده‌اند را تشویق کرد. از نظر تعداد تکالیف، نزدیک به ۶۰ درصد مسئولیت‌ها بر عهده وزارت بهداشت است و از نظر اعتبارات، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بیشترین سهم را بر عهده دارد. هم وزارت بهداشت در عمل به تکالیف خود عملکرد بسیار مطلوبی داشته و به‌عنوان دستگاه برتر شناخته شده است و هم با وجود اعتبارات داده شده به وزارت رفاه که بیش از منابع تخصیص یافته، اقدام کرده، عملکرد خوبی داشته است؛ به طور مثال باوجود اینکه بودجه هزینه‌های مرخصی زایمان به طور کامل دیده نشده، وزارت رفاه حدود ۷۰ درصد هزینه‌های مرخصی زایمان را از محل منابع داخلی خود پرداخت کرده است و از همین روی، این وزارتخانه نیز جزو دستگاه‌های برتر قرار گرفته است.

دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین با اشاره به نقش نظارتی سازمان بازرسی کل کشور تصریح کرد: سازمان بازرسی کل کشور نیز یکی از دستگاه‌های برتر بوده است؛ این سازمان در سال ۱۴۰۳ دو دستگاه را به عنوان ترک فعل محکوم کرد و اکنون به‌صورت جدی نظارتی فراگیر بر اجرای تکالیف قانونی دارد. این سازمان در کنار دبیرخانه ستاد ملی جمعیت ایستاده تا همه دستگاه‌ها در مسیر مسئولیت‌های خود عمل کنند و ترک فعل نداشته باشیم. اگر رونق اقتصادی و افزایش اعتبارات برای اجرای قانون داشته باشیم و اگر بتوانیم با رویکرد مسئله‌محور وارد عمل شویم و به‌صورت مشخص به حل مشکلاتی مانند هزینه‌های فرزند در سال‌های ابتدایی زندگی بپردازیم، می‌توانیم جلوی ترک فعل‌ها را بگیریم.

سعید وفائیان