در گفتگو با کارشناس اقتصادی مطرح شد؛
ماجرای بنزین ۳۰ ریالی در دوران جنگ هشت ساله/ بنزین ۱۵۰۰ تومانی مضحک است/ از دلار ۱۱۰ تومانی سال ۶۷ به چند هزار تومان رسیدیم؟
بنزین ۱۵۰۰ تومانی مضحک است
تورم مزمن و فشار معیشتی در ایران، به‌گفته یک کارشناس اقتصادی، ریشه در سیاست‌های نادرست قیمتی به‌ویژه در حوزه انرژی دارد. محمود زرین‌ماه معتقد است بنزین و سایر حامل‌های انرژی با قیمتهای شبه‌رایگان، اقتصاد کشور را به ناترازی، کسری بودجه و تورم ساختاری کشانده‌اند.
یکی از چالش‌های جدی اقتصاد ایران، تورم‌های مزمن و فشار روزافزون معیشتی بر خانوارهاست. بررسی ریشه‌های تاریخی این وضعیت و سیاست‌هایی که در دهه‌های گذشته اتخاذ شده، می‌تواند به درک دقیق‌تری از شرایط امروز کمک کند.
در همین راستا، سرویس اقتصادی تابناک گفت‌وگویی با محمود زرین‌ماه، پژوهشگر و کارشناس مسائل اقتصادی، انجام داده است. زرین‌ماه، پاشنه آشیل اقتصاد کلان ایران را «انرژی» می‌داند و معتقد است نرخ‌های یارانه‌ای سوخت، در کنار مصرف بسیار بالا، به یکی از ریشه‌های اصلی ناترازی بودجه و تورم ساختاری تبدیل شده است.
ریشه‌های تاریخی تورم
سؤال: چرا اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر با فشار تورمی مداوم مواجه بوده است؟ ریشه اصلی این مسئله کجاست؟
پاسخ: تورم در اقتصاد ایران سابقه‌ای طولانی دارد و محدود به دوران پس از انقلاب نیست. اگر به آمار‌های پیش از سال ۱۳۵۷ نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که تورم‌های بالا وجود داشته است. به‌عنوان مثال، در بخش مسکن و زمین، طی سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۶ شاهد رشد حدود ۶۰۰ درصدی قیمتها بودیم؛ بنابراین تورم پدیده‌ای نیست که صرفاً بعد از انقلاب شکل گرفته باشد، اما پس از انقلاب نیز تداوم یافته است.
در سال ۱۳۵۹ جنگ آغاز شد و پیش از آن نیز ماجرای لانه جاسوسی و تبعات اقتصادی آن وجود داشت. دولت شهید رجایی برخوردی واقع‌بینانه با مسئله بودجه داشت. در دوره‌ای که بنی‌صدر رئیس‌جمهور و شهید رجایی نخست‌وزیر بودند، کشور با کسری بودجه روبه‌رو شد. دولت وقت، علی‌رغم مخالفت رئیس‌جمهور، قیمت بنزین را از ۱۰ ریال به ۳۰ ریال افزایش داد. شهید رجایی صراحتاً اعلام کرد اگر این کار انجام نشود، اداره کشور ممکن نخواهد بود. پس از شهادت رجایی و باهنر، دولت بعدی این رویکرد را ادامه نداد. بنزین تا سال ۱۳۶۷ همان ۳۰ ریال باقی ماند. به اعتقاد من، داستان ناترازی، کسری بودجه و تورم دقیقاً از دهم آبان ۱۳۶۰ آغاز شد.
در دوران جنگ نیز با همین مسئله مواجه بودیم. سردار رضایی اخیراً اعلام کرده‌اند که کل ارزی که طی هشت سال دفاع مقدس وارد کشور شد، ۲۲ میلیارد دلار بود، اما دولت وقت حدود ۵۵ میلیارد دلار ارز ۷۰ ریالی (هفت‌تومانی) به مراکز تهیه و توزیع و تجار اختصاص داد. انتقاد‌های جدی وجود داشت که این ارز به دست مصرف‌کننده نهایی نمی‌رسد.
در روز پذیرش قطعنامه ۵۹۸، قیمت دلار در بازار حدود ۱۱۰ تومان بود، اما ارز دولتی همچنان ۷۰ ریال باقی مانده بود. این سیاست سرکوب نرخ ارز ادامه یافت. در دوران ریاست‌جمهوری آقای خاتمی، قیمت دلار تنها حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافت و در زمان تحویل دولت، نرخ دلار بین ۷۵۰ تا ۸۰۰ تومان بود. این سیاست، فنر نرخ ارز را فشرده نگه داشت و موجب خروج صد‌ها میلیارد دلار سرمایه از کشور شد.
این وضعیت تا دولت نهم و دهم ادامه یافت. در آن دوره، دولت ناچار شد بخشی از این فنر ارزی را آزاد کند و نرخ ارز از حدود هزار تومان به ۳۵۰۰ و سپس ۴۰۰۰ تومان رسید. اگر امروز با کسری بودجه مزمن روبه‌رو هستیم، ریشه آن در حل‌نشدن همین مسائل اساسی است.
چالش های کلیدی در اقتصاد کلان
زرین‌ماه در ادامه به‌صورت تیتروار به چند نکته اساسی اشاره کرد:
انرژی، پاشنه آشیل اقتصاد ایران است. کسری بودجه حدود ۷ میلیارد دلار برآورد می‌شود، در حالی که ایران سالانه حدود ۱۲۰ میلیارد دلار انرژی مصرف می‌کند. مصرف انرژی با نرخ شبه‌رایگان برای هیچ اقتصادی قابل تحمل نیست. رهبر انقلاب نیز تأکید کرده‌اند که این میزان تورم غیرمنطقی است.
بازنشستگی: ایران پایین‌ترین سن بازنشستگی در جهان را دارد.
خودرو: سیاست خودرویی کشور به معضلی جدی تبدیل شده است. تعرفه‌های بالا و بسته بودن بازار، وضعیت صنعت خودرو را بحرانی کرده است.
بنزین و سیاست‌های قیمتی
سؤال: سیاست دولت چهاردهم در حوزه قیمت بنزین را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
پاسخ: در دولت آقای احمدی‌نژاد، در آذر ۱۳۸۹ که دلار حدود هزار تومان بود، بنزین آزاد ۷۰۰ تومان و سهمیه‌ای ۴۰۰ تومان تعیین شد؛ یعنی معادل ۷۰ و ۴۰ سنت. در سال ۱۳۹۰، با افزایش نرخ دلار، دولت لایحه‌ای برای تعیین قیمت ۲۸۰۰ تومان ارائه داد تا نسبت دلاری حفظ شود، اما مجلس وقت آن را نپذیرفت.
از آن زمان تاکنون، بیش از ۲۲۰ میلیارد دلار به اقتصاد کشور آسیب وارد شده و مصرف بنزین به‌شدت افزایش یافته است. مصرفی که باید حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیارد لیتر در سال می‌بود، اکنون به ۳۴ میلیارد لیتر رسیده است.
تثبیت قیمت بنزین و پیامد‌های آن
سؤال: چرا قیمت بنزین از سال ۱۳۹۸ تا مدت‌ها ثابت ماند؟
پاسخ: ترس تصمیم‌گیران باعث شد قیمت بنزین به مدت شش سال بدون تغییر باقی بماند. این در حالی است که دلار از ۱۲،۱۰۰ تومان در آبان ۱۳۹۸ به بیش از ۱۶۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ رسید. کرایه‌های حمل‌ونقل بیش از ۱۲۰۰ درصد افزایش یافت، اما قیمت بنزین صفر درصد تغییر کرد. نتیجه این سیاست، کسری بودجه، چاپ پول و تورم شدید بود.
زرین‌ماه تأکید می‌کند که اگر قیمت بنزین منطقی میشد، کسری بودجه ایجاد نمی‌شد و تورم کنونی شکل نمی‌گرفت. او به رئیس‌جمهور توصیه می‌کند از منطقی‌سازی قیمتها هراس نداشته باشد.
وی در ادامه به مصرف گاز اشاره می‌کند و می‌گوید مصرف گاز خانگی در ایران حدود ۵۰ برابر استاندارد منطقه است. به گفته او، وقتی قیمت انرژی تقریباً رایگان است، توصیه به صرفه‌جویی بی‌اثر خواهد بود. آژانس بین‌المللی انرژی نیز اعلام کرده ایران تنها دولت مدرنی است که ابزار قیمتی برای کنترل مصرف ندارد.
مقایسه منطقه‌ای و راهکار پیشنهادی
سؤال: قیمت بنزین در ایران در مقایسه با کشورهای همسایه چگونه است؟
پاسخ: ترکیه با جمعیتی مشابه ایران، تنها حدود ۸ درصد مصرف بنزین ایران را دارد، زیرا قیمت بنزین در آن کشور (ترکیه) لیتری حدود ۱۴۵ هزار تومان است. در روسیه نیز بنزین با قیمتی در حدود ۱۳۰ هزار تومان عرضه می‌شود. قیمت بسیار پایین بنزین در ایران باعث مصرف غیرمنطقی و استفاده گسترده از خودروهای تک‌سرنشین شده است.
زرین‌ماه معتقد است دشمنان ایران تمایل دارند کشور در تله بنزین ارزان باقی بماند. به گفته او، تنها عاملی که در محاسبات مردم برای استفاده از خودرو لحاظ نمی‌شود، قیمت بنزین است، زیرا عملاً صفر تلقی می‌شود.
پیشنهاد اصلاحی
وی پیشنهاد می‌کند سهمیه‌ها حفظ شود، اما قیمت بنزین به‌صورت پلکانی افزایش یابد؛ برای مثال ۵ هزار، ۱۰ هزار و ۱۵ هزار تومان. به گفته او، قیمت ۱۵۰۰ تومان مضحک است. این الگو مشابه سیاست دولت نهم است که برای نخستین‌بار طی دهه‌ها، منجر به کاهش مصرف بنزین شد و مورد استقبال رهبر انقلاب نیز قرار گرفت.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
حقوق ماهانه ۱۵میلیون تومان ...که دولت میدهد خیلی مضحکتراست
حقوق ماهانه ده میلیون تومان که دولت میدهد ...مضحکتر است
خجالت آور است به هر شخصی عنوان کارشناس می‌گذارید. ایشان حتماً از درآمد بالایی برخوردار هستند که اینگونه صحبت می‌کنند.
حقوق رو واقعی کنید حداقل 1500 دلار اون وقت بنزین رو هم واقعی کنید
دولت مابه التفاوت قیمت بنزین را از خودروهای بی کیفیت و با مصرف سوخت بالا از مصرف کنده و جیب ملت غیور ایران بیرون می کشد .
چند نفر کالابرگ بگیر داریم مضحک نیست
.دولت بدرستی پیش میرود.حرفهای تومضحک است
یادش بخیر چه ارزش پولی بود چی شد!
جناب کارشناس: کجای این مملکت منطقی است که سوخت آن منطقی باشد. الان قیمت گاز و برق در یک سال قیمت خود را 10 برابر کرده است. یک نگاهی هم به حقوق و درآمد مردم هم داشته باشید و آدرس غلط ندهید.
مزحک ترین از اون حقوق من پزشک عمومی با شرایط کاری طاقت فرساست
از این بزرگوار باید سئوال کرد .کشوری که ده یا بیست برابر ما قیمت انرژی آن بیشتر است درآمد سرانه اش .حقوق کارمندان وکارگرانش چقدر است.وضعیت مصرف طول عمر خودروهایش چه میزان است .تورمش که قیمتها را بر اساس آن محاسبه میکنی چند در صد است و پراکندگی جایگاه وسایط نقلیه عمومی آنها نسبت به فاصله هر ایستگاه تا منزل مصرف کننده چه میزان است.وجود نظارت وبحث کاسبان تحریمش و میزان اختلاس و جایگاه اختلاس گرانش در چه وضعیتی است .؟این عوامل را در نظر بگیر وبعد رشته کلام را در دست بگیرد.بزرگوار!!!
حقوق 100دلاری هم به جای خودش مضحکه
اخه اینم کارشناسه. یکم از ادمای درست و درمون استفاده کنید چندتا جون و این کاره رفتی یارو دهه 30 شمسی رو اوردی برای دهه 90 شمسی پیش بینه کنه. همین طرز فکر شماست که مملکتو نابود کردید.
دلیل مصرف انرژی ما ملت نیستیم بلکه دولت است
خودروهای فرسوده
سیستم سرمایشی گرمایشی عهد عتیق
تمام دنیا از سیستم های گرمایشی مرکزی و با تجهیزات کنترلی استفاده می‌کنند نه مثل ما که هیچی را نمی‌توانیم کنترل کنیم
کوییک یک میلیاردی.ماشین چینی چند میلیاردی. گوشت دو میلیون تومانی و... دیگه مضحک نیست؟
"او به رئیس‌جمهور توصیه می‌کند از منطقی‌سازی قیمتها هراس نداشته باشد."
ای کاش قبل از این توصیه از رییس جمهور می خواستید شهامت واقعی کردن حقوقها را داشته باشد.
پیشنهاد شما هم در مورد بنزین باید این می بود: کاهش شدید و یا حذف تعرفه های گمرک، رقابتی کردن و شکستن انحصار خودروسازان و وادار کردن آنها به ساخت خودروهایی با مصرف پایین، ساخت پالایشگاههای جدید و تولید بنزینهای باکیفیت، تعمیر و مرمت جاده ها و اصلاحات هندسی راهها، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی
چرا باید تاوان کوتاهیهای دولتها را مردم بپردازند؟
بله آقای اقتصاد دان
نه بانکها در تورم تاثیر دارند
نه اختلاس نه فساد
فقط بنزین تاثیر داره
تازه بنزین هم گرون بشه شما اقتصاد دانها بلدید بگید که حقوق نباید بره بالا که تورم میشه !
انکار عامل تورم فقط دو تا چیزه بنزین و حقوق کارگر !!!!!!!!!!!
همینجوری ده سال گذشته نظر دادید در ضمن از سال 88 بنزین از 100 تومن به 3000 تومن رسید مه رشد 30 برابری نشون میده و 30 برابر با صفر نیست!
همه چیزهاییکه گفته شد درست ولی چرا نمیگید یه کارمند با حقوق 30 میلیون یعنی معادل حدود 190 دلار درامدشه؟ کجای دنیا مردم با روزی 5 دلار زندگی میکنن؟یه گارگر صفر روزی حداقل 18 دلار میگیره پس خودتون قضاوت کنید و مردم احمق فرض نکنید
الان شاید از بیرون و داخل به من حمله کنند. مهندس میرحسین موسوی با دست خالی 8 سال کشور را اداره کرد و اگر سال 1388 مهندس موسوی رییس جمهور میشد، الان از ترکیه خیلی جلوتر بودیم. اما ......
بدبختی مملکت از دست همین استاد نماها و اقتصاددان‌ها هست برای مطرح شد فاز مخالف میگیرن یه پستی که بهشون دادن بدتر از بقیه عمل میکنن نمونه همین همتی در زمان کاندیداتوری بود و عملکردش در زمان وزارت
بنزین واقعآارزان است جاداره تالیتری صدهزارتومان افزایش یابدمردم هم همراهی خواهندکرد.
به ایشان بگویید ۷۵ درصد مردم در طبقه متوسط رو به فقر هستند که از آن فشار معیشتی بواسطه خرید انرژی ارزان و با شغل های سم و چهارم به زندگی ادامه می دهند ، پس اگر انرژی گران شود باید ماهی ۷۰ میلیون تومان یا رزش ریالی برابر با ۷۰ میلیون تومان را برای کارگر و کارمند ساده با بازنشستگانش و کسبه و کشاورز خرد برسانید والا .....
شما مصرف بنزین ماشینهای تولید داخل رو پایین بیار اون هم میاد پایین.
مضحک تر از بنزین ۱۵۰۰ تومانی
حقوق ماهی ۱۰۰ دلار است
بنزین مفت و مجانی دو مشکل اساسی ایجاد کرده
یک سونامی سرطان
دو مصرف گرایی و تورم ناشی از فروش مجانی آن
خودرو به قيمت 3 برابر جهاني مضحك نيست آقاي به اصطلاح كارشناس؟!!!!!! خودرو را به قيمت جهاني بدهيد و بنزين را به قيمت جهاني!
برای شماها که حقوق های نجومی دارد بله مضحک است
این حقوق ها هم مضحک است
جناب کارشناس اقتصاد دان....مگر مردم مصرف میکنن یا خودروها و دستگاه های پر مصرف...خب ماشینی بسازید لوازم الکتریکی بسازید که مصرفشون پایین باشه....راستی شما که اقتصاد دان هستین...دستمزدها تو ایران را با همون ترکیه ای که مثال زدید مقایسه می کردید....ما راضی هستیم دستمزدمون مثل اروپا باشه قیمت ها هم دقیقا مثل اروپا باشه...خودرو و لوازم تولیدی به مردم هم مثل اروپا باشه...خواهشا با کسانی مصاحبه نکنید که وهن سایت تابناک باشن....اینها طبق کتاب صحبت میکنن نه واقعیت جامعه
آقای زرین‌ماه نظری درباره قیمتهای سرسام‌آور خودروهای بی‌کیفیت ندارند؟ این‌که چندین‌برابر یارانه بنزین را روی قیمت خودرو می‌کشند و خودروی زیر یک میلیاردتومان نداریم؟ و این که اگر هزارتومان به قیمت بنزین اضافه شود، همه‌چیز ده برابر گران می‌شود؟ ولمان کنید شما را به خدا.
نظرتون در مورد منطقی سازی حقوق چیه,,؟
آقای کارشناس به نظر من شما بهتر است اول بدانید که بسیاری از خودروها ترکیه گازوییلی هستند دوم قیمت خودرو نسبت به ایران ارزان‌تر است سوم دولت به جای توسعه کارخانجات مونتاژی واردات تکنولوژی را در اولویت قرار داده وجمل و نقل عمومی نیز ور صدر است
سفر اسان وارزان با هواپیما و قطلثار واتوبوس نسبت به خودروی شخصی
افزایش قیمت همراه افزای دستمزد صورت می‌گیرد
آیا دستمزد بنده که در زمان دولت احمدی‌نژاد ۱۸۰۰دلار بوده در حال حاضر به صد دلار می‌رسد
ابتدا حقوق مردم را به دلار و مشابه یک کشور اروپایی پرداخت کنید. بعد سیستم حمل و نقل عمومی را به وفور برای مردم فراهم کنید. سپس خودروی با کیفیت خارجی با قیمت واقعی به مردم بدهید و سوخت استاندارد را هم توزیع کنید، آنگاه ما را با کشورهایی که نفت و گاز ندارند و بنزین در آنجا گران است مقایسه کنید.
فقط قیمت بنزین؟ ماشین های با تکنولوژی دهه ۱۹۸۰ و مصرف بالا که به زور میدن به ملت و بنزین رو می بلعند عامل اصلیه. دولت برای منافع افراد خاص دسترسی به تکنولوژی روز رو گربته بعد میگه مصرف بالاست؟ این بحث ها خیلی تکراری و بی ثمره. اصل کسری دولت به خاطر هزینه های هسته ای و نیابتی هاست
بنزین و گاز مصرف داخل بخش کوچکیه.
ایشون کلا هیچ درمی از وضعیت کشور و علل بروز مشکلات ندارند
حقوق ۱۶ میلیونی چطور؟
اقتصاددان ما به جای درمان اصلی درد بیمار به علامت درمانی می پردازند!
درمان اصلی اقتصاد ایران برگشت به پول ملی و بالا بردن ارزش آن است .
قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار را به ریال تعیین و ثابت اعلام کنید.
سلام
اقای اقتصاد دان که رشته ایشان اقتصاد است یادشون رفته که همچی با همچی ارتباط دارد. دولت اگرچه بنزین را پایین نگه داشته حقوق را نیز نسبت به کشورهای منطقه مضحکانه پایین نگه داشته است. خودرو و واردات ان را با تعرفه انحصاری کرده است. شما که امار دارید یک حساب و کتاب کنید شاید به نفع دولت است. عدم واردات خودروهای با مصرف پایین و رقابتی نبودن اقتصاد و تولید خودرو کار را به مصرف بالا کشانده است. لطفا بین حقوق کارمندان ترکیه، ایران و روسیه نیز مقایسه کنید.
همه چیز گران شد جز بنزین ، گازوئیل و گاز و امتیاز خط تلفن ثابت
میزان درآمد مردم هم مضحکه بله حقوق ما ریاله اما هزینه ها به دلاره
حقوق ۱۰۰ دلاری یک کارمند در دولت چی مضحک با بهتر بگم دردآور نیست؟!
بنزین 1500 تومانی مضحک تر از حقوق 20- 30 میلیون تومانی در تهران نیست. آن هم در شرایطی که حداقل اجاره مسکن در مناطق پایین تهران به 20 میلیون در ماه می رسد. بحث در مورد قیمت یک کالای اساسی باید در قالب تصویر بزرگتر از درآمد و قیمت سایر کالاها باشد نه بحثهای انتزاعی و تاریخی.
حد اقل دستمزد در دو دوره مورد نظر چند بوده است و کدام غلط بوده است.بنزین سی تومانی با بنزین هزار و نهصد تومانی. بشکه نفت خام و چه ارزشی داشته و هزینه تصفیه وتوزبع و انتقالات چه مقدار بوده است؟ما هر خدمات و تولید دولتی را خیال میکنیم باید مجانی باشد، هزینه ان از کجا باید تامین شود؟انتقاد نباید مردم پسند باشد باید راه گشا باشد
از اون مضحک تر اینه که ماشین بیست هزار دلاری رو بقیمت شصت هفتاد هزار دلار میکنن تو پاچه ملت!!!
سلام به ایشان بفرمایید گوشت کیلو یک ملیون و 800 و ....و...وبقیه اقلام .. با قیمتهای نجومی و خانه ها و ماشین های رنگ و وارنگ با قیمتها ی باور نکردنی ملیاردی اصلا مضحک نیست ؟؟؟
...اگر اسمش رو نذاره.... با چی کامنت بده
خواهرم بهتراست بااسم کامنت ندهی
قیمت بنزین گازوئیل برق و گاز باید یک شبه ازاد شود پنجاه درصد عواید حاصله یارانه و ۵۰ درصد صرف توسعه و رشد اقتصادی کشور شود هیچ راه دیگری نیست اخر هم خواهند کرد البته به ضرب پس گردنی علم اقتصاد یا انرژی مفت یا غذا و داروی در دسترس و اشتغال
همین 16 سال پیش بدون این عوارض و مالیات و افزایش قیمت ها در این کشور پروژه های بزرگی انجام میشد
الان اون بودجه کجا میره که افتادین دنبال آزاد سازی
چه گلی به سرمون زدید که الان میخواهید با این افزایش قیمت ها دنیا و آخرت ما را درست کنید؟
حقوق ۱۰۰ دلاری مضحک نیست؟
مضحک رای آوردن دولت سوم روحانی است
از آن مضحک تر حقوق 60 دلاری است.
اتفاقاً مردم هم می‌توانند مقایسه کنند
با همین دو دهه پیش مقایسه میکنیم نه با ۵ دهه پیش ، سال ۸۰ سکه ۵۰ هزار تومن بود حقوق یک کارگر ساده ۷۰ هزار تومن حالا سکه دویست میلیون تومن و حقوق ۱۴ میلیون ، این مسخره است
باز از همه مضحک تر کم شدن حقوق بر اثر تورم هست
این همه گرانی و تورم و حدف ارز ترجیحی با یارانه یک‌میلیون تومانی که سیب زمینی و پیاز هم‌در ان است و بانک آینده و چایی دبش و ....مضک نیست؟
از همه مضحک تر کارشناسان و کارشناسی آنان است و بس
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.