جزئیات پیش‌نویس قطعنامه پیشنهادی بحرین درباره تنگه هرمز؛ چرا طرح اولیه تغییر کرد؟

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است درباره پیشنهاد بحرین برای بازگشایی تنگه هرمز رأی‌گیری کند. 

این موضوع نشان‌دهنده موفقیت بحرین در پشت سر گذاشتن مخالفت‌های چین، فرانسه و روسیه با پیش‌نویس قبلی قطعنامه است. 

پیش‌نویس اولیه بحرین اجازه می‌داد کشور‌ها «از تمامی ابزار‌های لازم» —که شامل اقدامات نظامی احتمالی نیز می‌شود—در تنگه هرمز، خلیج فارس و دریای عمان استفاده کنند تا عبور کشتی‌ها تضمین شود و تلاش‌های برای ممانعت از ناوبری بین‌المللی خنثی گردد.

سفیر چین در سازمان ملل، فو کنگ، این مجوز را غیرقانونی و بی‌تبعیض خواند و هشدار داد که چنین اقدامی «ناگزیر منجر به تشدید اوضاع و پیامد‌های جدی خواهد شد.» او از شورای امنیت خواست «با احتیاط پیش رود» و فعالانه برای کاهش تنش و گفت‌و‌گو تلاش کند. 

در این میان، دیپلماسی پشت پرده با تماس تلفنی وزیر امور خارجه چین، وانگ یی، با همتای بحرینی خود، عبداللطیف بن رشید الزایانی، نقش مهمی در کاهش مخالفت چین داشت و موضع اصولی پکن در مخالفت با تجاوز و حمایت از صلح تأکید شد.

در نتیجه، پیش‌نویس جدید به طور قابل توجهی تعدیل شد و بر رویکرد دفاعی به جای تهاجمی تمرکز دارد. 

مطابق پیش‌نویس جدید، کشور‌ها می‌توانند «از تمامی ابزار‌های دفاعی لازم و متناسب با شرایط در تنگه هرمز و آب‌های مجاور» برای تضمین عبور کشتی‌ها و جلوگیری از مداخلات در ناوبری بین‌المللی به مدت حداقل شش ماه استفاده کنند.

مخالفت چین با پیش‌نویس اولیه ترکیبی از عوامل مختلف است. نخست، نگرانی از استفاده از زور در جریان مذاکرات با ایران که می‌تواند فرایند دیپلماتیک را مختل کند. دوم، پیام مستمر چین که راه‌حل‌های دیپلماتیک بر راه‌حل‌های نظامی اولویت دارند. 

از دیدگاه پکن، اقدام نظامی نه تنها عبور پایدار و قابل پیش‌بینی از تنگه هرمز را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند منجر به تلافی ایران، تشدید تنش و اختلال بلندمدت در عرضه انرژی شود. 

علاوه بر این، سوءظن عمیق چین نسبت به نیت آمریکا در منطقه و باور به هژمونی بی‌پروا و بی‌محابای واشنگتن نیز عامل مهمی در موضع پکن است.

مقاله‌ای از روزنامه چینی People’s Daily جنگ فعلی را نمونه‌ای از توسعه بی‌پروا و خطرناک سلطه جهانی آمریکا توصیف می‌کند. 

این مقاله هشدار می‌دهد که پذیرش پاسخ نظامی به بسته شدن تنگه هرمز مشروعیت استفاده از زور، حملات پیش‌دستانه و اعمال امنیتی یک‌جانبه را فراهم می‌کند و نشان‌دهنده محدودیت‌های قدرت آمریکا در شرایط واقعی است. 

این گزارش همچنین تاکید دارد که سیاست‌گذاران آمریکایی همچنان در دنیای خیالی خود گرفتارند و توانایی پذیرش پایان دوره تک‌قطبی جهان را از دست داده‌اند.

تحلیلگران چینی مسیر محتمل بعدی آمریکا در جنگ علیه ایران را شامل عملیات زمینی محدود و هدف‌گیری تأسیسات هسته‌ای کلیدی ایران می‌دانند. 

هدف اصلی ترامپ بازگشایی تنگه هرمز و کاهش فشار بر بازار نفت است، در حالی که انتظار دارد کاهش تنش کوتاه‌مدت یا موقتی ایجاد شود، نه آتش‌بس دائمی. 

پیش‌بینی می‌شود ضعف دولت مرکزی ایران و ایجاد خلأ سیاسی، زمینه‌ساز بی‌ثباتی بیشتر در منطقه گردد و خلأ قدرت سیاسی، به نوبه خود، بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای را تشدید کند.

در همین راستا، وزارت امور خارجه چین بر ضرورت توقف فوری عملیات نظامی، بازگرداندن صلح و ثبات و از سرگیری مذاکرات تأکید کرده است. 

سخنگوی وزارت خارجه چین، ماو نینگ، اعلام کرد که علت اصلی اختلال در تنگه هرمز، عملیات غیرقانونی آمریکا و اسرائیل است و تنها با پایان جنگ و بازگرداندن صلح و ثبات، مسیر‌های بین‌المللی امن خواهند شد. 

وی همچنین بر آمادگی چین برای ایفای نقش سازنده در بازگرداندن ثبات در خلیج فارس و تقویت همکاری بین‌المللی برای عبور امن کشتی‌ها تأکید کرد.

نکته مهم دیگر آن است که اقدامات آمریکا در تنگه هرمز و بی‌ثباتی ایران به شدت بر بازار جهانی انرژی اثر می‌گذارد و چین به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی، منافع حیاتی خود را در حفظ ثبات منطقه می‌بیند. 

بدین ترتیب، پکن نه تنها از طریق شورای امنیت، بلکه با تلاش‌های دیپلماتیک فعال در سطح منطقه و بین‌المللی، سعی دارد از تشدید تنش و تبعات اقتصادی آن جلوگیری کند.

جمع‌بندی این وضعیت نشان می‌دهد که تنگه هرمز همچنان یک نقطه حساس برای امنیت انرژی جهان و ثبات منطقه است و تعاملات پیچیده دیپلماتیک میان آمریکا، چین و ایران می‌تواند مسیر آینده این منطقه را تعیین کند. 

رویکرد چین، تکیه بر دیپلماسی و اجتناب از تنش نظامی، در تضاد با استراتژی آمریکا در استفاده از قدرت سخت است و اختلاف دیدگاه‌ها میان این دو کشور، نقش مهمی در تعیین نتیجه نهایی بازگشایی تنگه هرمز و ثبات خلیج فارس ایفا خواهد کرد.