گرانی «بَنگ» در آتش جنگ/ بالاترین آسیب اجتماعی بعد از جنگ را بشناسید

زهرا روحبخش _ در روزهایی که حملات هوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی آرامش مردم را تحت تاثیر قرار داده، قشر آسیب‌پذیر معتادان نیز با بحرانی مضاعف دست‌به‌گریبانند. 
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، درگیری معتادان و بحران آنها در زمان جنگ، صرفا یک گوشه از کلیت داستان است و داستان اصلی به تاثیر شرایط معتادان به کلیت جامعه مربوط است که ان را آسیب پذیرتر از پیش می کند.
علاوه بر همه موضوعات، گران شدن قیمت این مواد و تاثیر ان بر رفتارهای معتادان و آسیب پذیرشدن جامعه مساله مهم به شمار می رود.
بررسی‌های میدانی و اظهارنظرهای کارشناسان نشان می‌دهد این روزها گرانی مواد مخدر در شهرستان‌ها حتی از پایتخت نیز فراتر رفته و نرخ برخی مواد به دو برابر قیمت قبل رسیده است‌. به عنوان مثال، مواد محرک صنعتی مانند شیشه در مناطق محروم به گرمی ۶۰۰ هزار تومان رسیده است. این جهش قیمت از حدود ۲۰۰تا ۳۰۰هزار تومان، زنگ خطر را برای افزایش سرقت، فحشا و ناهنجاری‌های دیگر در میان معتادان به صدا درآورده است.

جهش قیمت و تبعات آن
بر اساس اظهارات سعید صفاتیان،  مدیرکل پیشین درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر در ۱۵ فروردین، از آغاز جنگ قیمت مواد مخدر در کشور به طور میانگین ۶۰ تا ۱۰۰ درصد رشد داشته است. اما آنچه هشدار را جدی‌تر می‌کند، شکاف عمیق قیمتی میان تهران و شهرستان‌هاست.
یک فعال اجتماعی در غرب کشور به خبرنگار ما گفت: «در برخی شهرهای مرزی و محروم، هر گرم شیشه (محرک صنعتی)تا ۶۰۰ هزار تومان هم فروخته می‌شود، در حالی که همین ماده در پایتخت حداکثر ۴۵۰ هزار تومان است.» دلیل این اختلاف، اختلال شدید در زنجیره تأمین ناشی از احساس ناامنی و کاهش کشفیات است. صفاتیان نیز تأیید کرده که «به دلیل شرایط جنگی، کشفیات ما در این حوزه کمتر بوده است».

در این شرایط هرچند کمپ های ترک اعتیاد مشغول به فعالیت هستند، اما نگرانی ها روی آن اماکن نیز جریان دارد. همچنین بر اساس استعلام خبرنگار ما از یک مرکز ترک اعتیاد در کرج، هزینه یک دوره در این کمپ، هشت میلیون تومان است.

آسیب‌های اجتماعی
کارشناسان هشدار می‌دهند که این گرانی افسارگسیخته، معتادان فقیر را به سمت رفتارهای پرخطر سوق می‌دهد. یک روان‌شناس بالینی در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار داشت: «وقتی یک معتاد روزانه به ۶۰۰ هزار تومان برای تأمین شیشه نیاز داشته باشد، در حالی که حداقل دستمزد روزانه کارگری کمتر از ۳۰۰ هزار تومان است، راه ارتکاب جرم را پیش می‌گیرد.»

در این میان، صفاتیان نیز تأکید کرده که تغییر الگوی مصرف از تریاک به مواد صنعتی، خطر مرگ ناشی از اوردوز را چند برابر کرده است.
او با تأکید بر اینکه «هرجا استرس زیاد باشد، احتمال اعتیاد بسیار بالاست»، یادآور می‌شود که جنگ، ترس و اضطراب به همراه می‌آورد و مهارت‌های مدیریت این ترس باید توسط دولت به خانواده‌ها و نوجوانان آموزش داده شود. «اعتیاد مادر آسیب‌های اجتماعی است و بعد از جنگ، بالاترین آسیب اجتماعی همین اعتیاد خواهد بود. دولت از هم‌اکنون باید به فکر رسیدگی به آن باشد.»

تجربه جنگ و اعتیاد در کشورهای دیگر
بر اساس آمار حاصله از بررسی های معتبر، جنگ، چه در افغانستان و چه در اوکراین، خود را به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش اعتیاد به مواد مخدر نشان داده است. تأثیر سه دهه درگیری و ناامنی در افغانستان به وضوح در آمارها دیده می‌شود: بر اساس گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۰، حدود یک میلیون شهروند افغان – یعنی نزدیک به ۸ درصد از جمعیت ۱۵ تا ۶۴ ساله این کشور – با اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کردند که این رقم دو برابر میانگین جهانی بود. جزئیات این گزارش نشان می‌دهد که شمار مصرف‌کنندگان منظم تریاک طی سال‌های منتهی به این گزارش از ۱۵۰ هزار به ۲۳۰ هزار نفر رسید و مصرف‌کنندگان هروئین نیز در بازه پنج ساله، جهشی ۱۴۰ درصدی را تجربه کردند. لیل این رشد فاجعه‌بار را، ترکیبی از «سه دهه تروما و جنگ»، دسترسی آسان به مواد ارزان و کمبود شدید خدمات درمانی عنوان کرده است.
اوکراین نیز در سال‌های اخیر به نمونه‌ای دیگر از همین الگو تبدیل شده است.