آثار وحشتناک تخریب کابل‌های زیردریایی اعراب در خلیج فارس/ «تنگه هرمز» فقط گلوگاه انرژی نیست

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، مؤسسه کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس در واشنگتن در مقاله‌ای نوشته است: «برخی از تهدید‌های تهران در طول جنگ، که فراتر از هدف قرار دادن مسیر‌های کشتیرانی یا مختل کردن جریان انرژی است، همچنان جای نگرانی دارد. 

به ویژه اینکه در طول جنگ، ایران کارزار فشار خود را به زیرساخت‌های دیجیتال منطقه نیز گسترش داد. سرلشکر ابراهیم ذوالفقاری، رئیس قرارگاه خاتم‌الانبیای نیرو‌های مسلح ایران، در ماه مه اعلام کرد که ایران بر کابل‌های اینترنتی زیردریایی مالیات وضع خواهد کرد. 

علاوه بر این، رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، خواستار اقداماتی برای ایجاد درآمد از کابل‌های زیردریایی اینترنت، از طریق مجوز‌ها و عوارض، و احتمالاً محدود کردن این کابل‌ها در منطقه شدند. 

این تغییر رویکرد از سوی تهران به سمت یک استراتژی ترکیبی و مبتنی بر فشار در تنگه، در صورت از سرگیری خصومت‌ها و شکست مذاکرات، می‌تواند دوباره ظاهر شود و این آبراه را از یک گلوگاه صرف انرژی به مانعی برای اقتصاد دیجیتال منطقه تبدیل کند.

از گلوگاه انرژی تا فشار ترکیبی

در ماه آوریل، مجمع جهانی اقتصاد، بحران کشتیرانی در تنگه هرمز را بزرگ‌ترین اختلال در عرضه در تاریخ بازار‌های نفت توصیف کرد. تأثیر آن حتی در کاهش صادرات کالا‌های غیرنفتی، از جمله گوگرد، متانول و آلومینیوم نیز مشهود است.

همزمان، از آغاز جنگ بیش از یک میلیون مورد اختلال در جی‌پی‌اس (GPS jamming) رخ داده است – که ۹۸ درصد از آنها در خلیج فارس بوده است. 

توماس ویتینگتون از مؤسسه سلطنتی ایالات متحده خاطرنشان کرد که ایران، سایر کشور‌های حاشیه خلیج فارس و همچنین ایالات متحده این کار را انجام می‌دهند. 

با این حال، او تأکید کرد که تهران بر فناوری‌های اختلال در جی‌پی‌اس تسلط یافته و تجهیزاتی از روسیه خریداری و توانمندی‌های داخلی خود را گسترش داده است. 

افزون بر این، میشل باکمن، تحلیلگر ارشد اطلاعات دریایی در شرکت Windward، گفت که نفتکش‌های ایرانی اقدامات فریبنده‌ای در کشتیرانی انجام دادند، موقعیت خود را جعل کردند و در «تاریکی» حرکت کردند در حالی که سیستم‌های شناسایی خودکار خود را خاموش کرده بودند. 

وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد که کشتی‌های فعال در نزدیکی تنگه دچار «جعل موقعیت جی‌پی‌اس» شدند؛ تاکتیک‌های فریبنده‌ای که دولت‌ها برای منحرف کردن کشتی‌ها از مقصد اصلی و برنامه‌ریزی‌شده‌شان به کار می‌برند.

ایران هشدار‌های رسمی صادر کرد که کابل‌های زیردریایی جنبه‌ای آسیب‌پذیر از اقتصاد دیجیتال منطقه هستند. در صورت شکست تلاش‌های صلح و ازسرگیری درگیری نظامی، این آسیب‌پذیری‌های منطقه‌ای می‌توانند با افزایش احتمال حملات مورد بهره‌برداری قرار گیرند و توجه فوری سیاست‌گذاران خلیج فارس را می‌طلبند. 

در طول جنگ، خبرگزاری وابسته به سپاه مقاله‌ای منتشر کرد که کابل‌های اینترنتی زیردریایی را به عنوان نقاط فشار استراتژیک ترسیم می‌کرد؛ این مقاله تنها چند ماه پس از آن منتشر شد که ایران با پهپاد به مراکز داده آمازون در امارات متحده عربی و بحرین حمله کرد.

برای سیاست‌گذاران و ذی‌نفعان امنیت دریایی برای اقتصاد‌های دیجیتال در منطقه، این موضوع تهدید‌های متعددی ایجاد می‌کند. 

نخست، دید دریایی در دریای عمان و تنگه هرمز در طول درگیری کاهش یافت و تا اوایل ماه مه، اختلال در جی‌پی‌اس تا ۴۷۰ کشتی را تحت تأثیر قرار داد. 

کابل‌های زیردریایی که در سراسر جهان تخمین زده می‌شود حدود ۹۹٪ از ترافیک جهانی اینترنت را حمل می‌کنند، نیز در معرض تهدید هستند؛ از جمله کابل‌های فیبر نوری و برقی که برای شبکه‌سازی ابری، خدمات تجارت الکترونیک و تراکنش‌های آنلاین حیاتی هستند – که برای کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس که در تلاش برای گذار به اقتصاد‌های پس از نفت هستند، ضروری می‌باشند. 

در طول سال‌ها، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هر یک میلیارد‌ها دلار برای دیجیتالی کردن اقتصاد‌های خود و ایجاد زیرساخت‌های هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کرده‌اند. 

ریاض قصد دارد ده‌ها میلیارد دلار را به عنوان بخشی از چشم‌انداز ۲۰۳۰ در زیرساخت‌های داده‌ای خود سرمایه‌گذاری کند. 

افزایش تنش‌ها بین تهران و ابوظبی، که در صورت ازسرگیری خصومت‌ها بین ایران و ایالات متحده می‌تواند دوباره شعله‌ور شود، احتمال حملات به کابل‌های زیردریایی کلیدی را افزایش می‌دهد؛ از جمله شبکه نوری FLAG Alcatel-Lucent به طول ۷۰۰۰ مایل که امارات را به عربستان سعودی، قطر، کویت، سودان، مصر، عراق، یمن، هند، مالدیو و سری‌لانکا متصل می‌کند، و همچنین کابل آسیا-آفریقا-اروپا-۱ به طول ۱۵۵۰۰ مایل که تنگه هرمز را به آب‌های خلیج فارس متصل می‌کند.

نیاز به راهبرد‌های امنیتی جامع و در حال تکامل

تهدید کابل‌های زیردریایی از سوی ایران به وضوح چالش‌هایی را برای راهبرد‌های امنیتی کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی، قطر و امارات که همگی به طور مستقیم از بمباران‌های قبلی ایران متأثر شده‌اند، ایجاد می‌کند. 

چارچوب‌های موجود حاکمیت دریایی به محافظت از ترافیک نفتکش‌ها و آزادی کشتیرانی محدود هستند، نه زیرساخت‌های دیجیتال. 

برای مثال، امارات در بحبوحه بحران بر تغییر مسیر نفتکش‌های خود از طریق بنادر فجیره و خور فکان متمرکز شد. این کشور هنوز اقدامات یا طرح‌های اضطراری برای حفاظت از زیرساخت‌های دیجیتال زیرآبی خود اتخاذ نکرده است. 

همزمان، تلاش‌هایی از سوی ابوظبی، ریاض و سایر دولت‌های منطقه برای راه‌اندازی مسیر‌های زمینی جدید از جمله مسیر ابریشم‌لینک (SilkLink) به طول ۲۸۰۰ مایل از طریق سوریه و اتصالات به اردن، لبنان و ترکیه در جریان است. 

به طور مشابه، عربستان سعودی رویکرد مدیریت بحران خود را در صد و یازدهمین نشست کمیته ایمنی دریایی در سازمان بین‌المللی دریانوردی در ماه مه، با حمایت از تعهدات بین‌المللی برای تضمین پایداری زنجیره‌های تأمین، پرداختن به وضعیت ملوانان و فعال‌سازی مسیر‌های جایگزین، مجدداً تأیید کرد.

با این حال، عملیات بازدارندگی دریایی موجود عربستان و امارات باید تکامل یافته و گسترش یابد تا به تهدید وجودی از سوی تهران برای اقتصاد دیجیتال خلیج فارس پاسخ دهد. 

عدم وجود سازوکار‌های حفاظتی منطقه‌ای برای مقابله با این تهدید، کشور‌هایی مانند قطر را بر آن داشته تا اقدامات یکجانبه‌ای از جمله ساخت کابل‌های اضافی از طریق اپراتور دولتی اوردو (Ooredoo) را دنبال کنند.

با این حال، ماهیت یکپارچه کابل‌های زیردریایی برای اقتصاد‌های دیجیتال کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس، رویکرد‌های یکپارچه و جامع را ایجاب می‌کند. 

چنین رویکرد‌هایی که امنیت دریایی را با حفاظت از زیرساخت‌ها تلفیق می‌کنند، برای جریان بدون مانع داده‌ها و تاب‌آوری دیجیتال حیاتی هستند.»