«توافق مکه» به وضوح متوجه ایران است/ متنوع‌سازی اتحاد‌ها فراتر از آمریکا

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، خبرگزاری فرانس ۲۴ در گزارشی نوشته است: «ریاض به دنبال تقویت روابط امنیتی خود در پس‌زمینهٔ جنگ بین ایالات متحده و ایران است؛ جنگی که کشور‌های همسایه را نیز درگیر کرده و کشتیرانی را در تنگهٔ هرمز و دریای سرخ مختل ساخته است.

این جنگ باعث جسارت ایران و متحدان حوثی آن در یمن شده است که هر دو به عربستان سعودی حمله کرده‌اند، در حالی که تحلیلگران می‌گویند واشنگتن اکنون به عنوان شریکی به‌طور فزاینده غیرقابل اعتماد تلقی می‌شود.

در بیانیهٔ مشترکی که توسط خبرگزاری رسمی عربستان و وزارت امور خارجهٔ پاکستان منتشر شد، این سه کشور از امضای «توافقنامهٔ دفاع مشترک مکه» خبر دادند.

آنها «تعهد مشترک خود را برای تقویت هرچه بیشتر امنیت جمعی و ترویج صلح، امنیت و ثبات در منطقه و فراتر از آن» اعلام کردند.

وزارت امور خارجهٔ پاکستان اعلام کرد که این پیمان به این معناست که حمله به هر یک از اعضا، حمله به همه تلقی خواهد شد و افزود که این توافق «برای تقویت بازدارندگی جمعی» در نظر گرفته شده است.

با این حال، آنکارا بعداً اعلام کرد که این توافق «متعرض به هیچ کشور خاصی نیست»، که این مطلب در پستی در ایکس توسط ادارهٔ ارتباطات ریاست‌جمهوری ترکیه منتشر شد.

ریاض نیز اعلام کرد که «این توافق نشان‌دهندهٔ تلاش برای ایجاد یک محور نظامی یا بلوک فرقه‌ای نیست».

«همچنین به هیچ گونه جاه‌طلبی هسته‌ای یا مسابقهٔ تسلیحاتی مرتبط نیست، بلکه بر ایجاد قابلیت‌های پایدار متمرکز است»، این مطلب را رائد کریملی، معاون وزیر دیپلماسی عمومی، در ایکس بیان کرد.

وی افزود که این توافق «تهدیدی برای امنیت هیچ کشوری در منطقه محسوب نمی‌شود».

لایه‌های امنیتی

از زمان آغاز جنگ منطقه‌ای، عربستان سعودی به ترکیه، مصر و پاکستان که خواستار میانجی‌گری و حل و فصل مناقشه بوده‌اند، نزدیک‌تر شده است.

عمر کریم، کارشناس سیاست خارجی عربستان در دانشگاه بیرمنگام انگلستان، گفت که این هم‌راستایی «به وضوح متوجه ایران است و برای پاسخ به رویکرد استراتژیک جدید ایران که به سمت تسلط بر منطقهٔ وسیع‌تر خلیج فارس گرایش دارد، طراحی شده است».

وی افزود که این واقعیت که ترکیه و پاکستان با ایران هم مرز هستند، به آنها امکان می‌دهد «نوع دیگری از اهرم فشار» را بر تهران اعمال کنند.

یک منبع نزدیک به ارتش و دولت عربستان به خبرگزاری فرانسه پیش از امضای توافق گفت که اگرچه این توافق مدت‌هاست در دست بحث بوده، اما «تازه‌ترین تحولات منطقه آن را تسریع کرده است».

آندریاس کریگ از کالج کینگ لندن گفت که این توافق نشان‌دهندهٔ تمایل آشکار برای متنوع‌سازی اتحاد‌ها فراتر از ایالات متحده است.

وی گفت: «عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به دنبال جایگزینی ایالات متحده نیستند.»

«آن‌ها در حال ایجاد ظرفیتی برای محافظت از منافع خود زمانی هستند که واشنگتن نمی‌تواند یا تمایلی به انجام این کار ندارد.»

به ویژه ریاض، به گفتهٔ کریگ، پس از شوک ناشی از جنگ با ایران، «لایه‌های متعددی از امنیت را به جای یک چتر واحد آمریکایی می‌خواهد».

کریگ افزود که این توافق از جاه‌طلبی‌های عربستان برای تبدیل شدن به یک سازمان‌دهندهٔ امنیت منطقه‌ای و متنوع‌سازی چتر دفاعی خود حمایت خواهد کرد. وی خاطرنشان کرد که ترکیه و پاکستان نیز نفوذ سیاسی و دسترسی به سرمایه‌گذاری‌های بالقوهٔ عربستان را به دست می‌آورند.

ریاست‌جمهوری ترکیه در ایکس با به اشتراک گذاشتن تصویری از این دیدار اعلام کرد که رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز جمعه با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، در مکه دیدار کرده است.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، و عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، نیز برای امضای این توافق به پادشاهی خلیج فارس سفر کردند.

از سرگیری حملات حوثی‌ها

عربستان سعودی و پاکستان پیش‌تر در سال ۲۰۲۵ نیز یک پیمان دفاعی متقابل اعلام کرده بودند؛ اقدامی که به دلیل اینکه پاکستان تنها کشور دارای سلاح هسته‌ای در جهان اسلام است، توجهات را برانگیخت.

این توافق در حالی صورت می‌گیرد که آتش‌بس بین ریاض و شورشیان حوثی در یمن همسایه از بین رفته است و حوثی‌ها حملاتی را در خاک عربستان آغاز کرده و اعلام محاصرهٔ دریایی علیه عربستان کرده‌اند که سعی در اجرای آن را با حمله به نفت‌کش‌های سعودی داشته‌اند.

حوثی‌های تحت حمایت ایران، با تهدید کشتیرانی در دریای سرخ، بر فشار بر صادرکنندگان انرژی خلیج فارس که از قبل به دلیل محاصرهٔ تنگهٔ هرمز توسط تهران تحت فشار هستند، افزوده‌اند.

عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ رهبری یک ائتلاف نظامی را بر عهده داشته است که از دولت یمن که به رسمیت شناخته شدهٔ بین‌المللی است، در برابر حوثی‌ها حمایت می‌کند.

چهار سال پیش آتش‌بسی توافق شد که تا حد زیادی برقرار بود تا اینکه در هفته‌های اخیر دوباره درگیری‌ها آغاز شد.

یک منبع نظامی روز پنجشنبه اعلام کرد که حوثی‌ها در حملات موشکی و پهپادی، حداقل ۵۸ سرباز دولتی یمنی را کشتند که این یکی از مرگ‌بارترین روز‌های این درگیری در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.