اسراف آب فقط هدر دادن یک لیوان نیست؛
شهاب مرادی: در سیلاب‌ها ممکن است میلیاردها لیوان آبِ قابل‌استحصال از دست برود
بارش‌های شدید و سیل‌آسای ۱۶ و ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ در گیلان و مازندران، بار دیگر مسئله مدیریت آب، آمادگی در برابر سیلاب و نحوه مواجهه با بارش‌های سنگین را به یکی از دغدغه‌های جدی کشور تبدیل کرد؛ آن‌هم در شرایطی که بسیاری از شهرها و بخش کشاورزی همچنان با کمبود آب دست‌وپنجه نرم میکنند.
شهاب مرادی، چهره شناخته‌شده تلویزیونی، واعظ، استاد دانشگاه و مشاور خانواده است؛ اما دغدغه‌های او به حوزه‌های اصلی فعالیتش محدود نمی‌شود. او نزدیک به دو دهه است که در برنامه‌های تلویزیونی، منابر و نشست‌های دانشگاهی درباره محیط زیست، پیشرفت و توسعه کشور، مدیریت منابع آب، آبخیزداری و ایمنی در برابر حوادث طبیعی سخن می‌گوید.
تابناک در گفت‌وگویی اختصاصی با حجت‌الاسلام شهاب مرادی، درباره نسبت باران و سیلاب، مدیریت منابع آب، آبخیزداری و مسئولیت‌های فردی و اجتماعی در مواجهه با این بحران‌ها گفت‌وگو کرده است.
مرادی با انتقاد از مقصر دانستن مردم در مسئله کمبود آب گفت: «من همیشه از سرزنش مردم توسط مدیران ناراحت می‌شوم و این را در موقعیت‌های مختلف گفته‌ام. درست مصرف کردن آب یک مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است و حتی یک لیوان آب هم نباید بیهوده هدر برود؛ اما نباید مسئله کمبود آب به مصرف مردم تقلیل داده شود. وقتی مرتب گفته میشود مردم آب را اسراف میکنند، ممکن است اسراف‌های بسیار بزرگ‌تر در مقیاس مدیریت منابع آب از نظرها پنهان بماند. مردم نسبت به مصرف خود مسئول‌اند، اما مدیران مسئول نیز باید نسبت به هر مترمکعب آبی که امکان مهار، استحصال، نفوذ یا ذخیره آن وجود دارد حساس باشند.»
وی افزود: «اگر هدر دادن یک لیوان آب اسراف است، از دست رفتن بخش قابل‌مدیریت یک سیلاب، اسرافی در مقیاسی کاملاً متفاوت است. برای تصور حجم مسئله کافی است بدانیم فقط صد میلی‌متر بارش روی یک کیلومتر مربع، پیش از محاسبه نفوذ و تبخیر، معادل صد میلیون لیتر آب، یعنی حدود چهارصد میلیون لیوان آب است. البته قرار نیست هر قطره‌ای که در رودخانه جاری میشود ذخیره شود؛ رودخانه‌ها، تالاب‌ها، سفره‌های زیرزمینی و محیط زیست حق و نیاز طبیعی خود را دارند و بخشی از آب باید مسیر طبیعی خود را طی کند. سخن درباره آن حجم مازاد و قابل‌مدیریتی است که امکان مهار، استحصال و ذخیره آن وجود دارد. ممکن است در یک سیلاب، سرمایه‌ای با ارزش بسیار زیاد از دسترس خارج شود، اما چون نام آن «سیل» است، بدیِ این اسراف به اندازه هدر دادن یک لیوان آب به چشم نمی‌آید. حتی گاهی پس از آن گفته میشود «سیل مدیریت شد» و همه به یکدیگر خداقوت می‌گویند. تلاش نیروهای امدادی و مدیران بحران حتماً شایسته قدردانی است، اما مدیریت مطلوب این نیست که سیلِ ایجاد شده، خوب مدیریت شود؛ مدیریت مطلوب آن است که تا جایی که علم و امکانات اجازه می‌دهد، باران پیش از تبدیل شدن به سیلاب خسارت‌زا، مدیریت شود.»
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت گفت: «مدیریت آب فقط ساخت یک سد یا اجرای یک پروژه خاص نیست. آبخیزداری، آبخوان‌داری، تغذیه سفره‌های زیرزمینی، بندهای تأخیری و ذخیره‌ای، سدها و مخازن، حفظ و اصلاح مسیل‌ها و شبکه‌های مناسب جمع‌آوری و هدایت روان‌آب‌های شهری، همه اجزای یک منظومه‌اند. برای تمام مناطق سیل‌خیز ایران باید بر اساس سابقه بلندمدت بارش‌ها، پیک بارش‌های حدی، توپوگرافی، مسیرهای طبیعی آب و ظرفیت هر حوضه، برنامه علمی و مهندسی دقیق وجود داشته باشد. اگر در منطقه‌ای طی صد سال گذشته بارها یک الگوی بارش یا سیلاب تکرار شده، دیگر نمی‌توان هر بار آن را حادثه‌ای غیرمترقبه دانست.»
مرادی در ادامه با طرح ایده «دیسپاچینگ آب» گفت: «یکی از آرزوهای من این است که روزی برای منابع آب شیرینِ قابل‌استحصال کشور چیزی شبیه دیسپاچینگ برق وجود داشته باشد؛ یک نظام ملی، منظم، متصل و هوشمند که بارش‌ها، روان‌آب‌ها، مخازن، آبخوان‌ها، ظرفیت‌های ذخیره، نیازهای شهری و کشاورزی و امکان انتقال یا تخصیص آب را به‌صورت یکپارچه پایش کند و بر اساس اطلاعات دقیق تصمیم بگیرد. روشن است که آب دقیقاً مانند برق نیست و محدودیت‌های حوضه‌های آبریز، محیط زیست، کیفیت آب، ارتفاع، فاصله و هزینه انتقال باید رعایت شود؛ اما بزرگی این طرح نباید موجب ترس از فکر کردن به آن شود. برنامه‌ریزان و مجریان کشور باید با روحیه قوی، شجاعت در تصمیم‌گیری و برخورداری از بلندنظریِ متناسب با شأن ایران و ایرانی برای ایجاد چنین زیرساختی تلاش کنند.
مطلوب این است که شبکه‌ای هوشمند و هماهنگ از منابع و ظرفیت‌های آب شیرین کشور شکل بگیرد تا بارش شدید در یک نقطه فقط خبر سیل نباشد و امکان ذخیره و بهره‌برداری از بخش قابل‌مدیریت آن برای روزهای کم‌آبی نیز از پیش دیده شده باشد؛ تا ترس از بی‌آبی هیچ‌گاه به یک نگرانی دائمی برای مردم ایران تبدیل نشود.»
شهاب مرادی در پایان با تأکید بر نقش پیشگیری در مفهوم ایمنی گفت: «ایمنی از لحظه وقوع حادثه آغاز نمی‌شود؛ ایمنی از سالها پیش، از مطالعه، پیش‌بینی، طراحی و پیشگیری شروع میشود. بارش‌های ۱۶ و ۱۷ شهریور نیز نباید فقط یک خبر چندروزه باشد؛ مهم این است که پس از آن چه چیزی آموخته و برای بارش بعدی چه چیزی اصلاح شود. من نسبت به این موضوع بسیار امیدوارم. ایران از نظر دانش، نیروی انسانی، دانشگاه، مهندسی و تجربه اجرایی ظرفیت بزرگی دارد. اگر مدیریت منابع آب به یک اهتمام ملی و مطالبه عمومی تبدیل شود و نگاه بلندمدت جای مدیریت روزمره بحران را بگیرد، بخش بسیار بیشتری از باران رحمت الهی می‌تواند به‌جای خسارت، به ذخیره آب، امنیت کشاورزی و آرامش مردم برای سال‌های آینده تبدیل شود.»
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
تابناک از این مصاحبه تشکر می کنم عالی بود من دوبار خواندم خصوصا ایده دیسپچینگ آب را از هیچ کسی نه شنیده بودم و نه خوانده بودم کیف کردم
خدا حفظتون کنه ، اینکه تذکر داده بشه و مردم هم هم صدا بشن و مطالبه کنند این موارد رو آینده ای روشن خواهد ساخت ، امیدوارم مسئولین دقت ، دلسوزی ، توجه و احساس مسئولیت جدی تری ب این موضوع خرج بدن
وقتی با حمایت و دستور مسئولین و مدیران شمالی جنگلها و فضای سبز و محیط زیست تبدیل به ویلا و خانه میشود پس بیش از این منتظر خرابی و زیان باشید جنگلهای شمال آب را ذخیره میکنند اما همه چیز از بین رفته
ای کاش درک درست از هدر رفت آب داشتید و بعد نظر می دادید با یک نگاه ساده خیلی روشن است که بیشترین میزان مصرف آب در ایران ابتدا در کشاورزی و بعد صنعت که هردو متاسفانه فلات ایران را خشکاندند در تمام دنیا کارخانه های صنعتی آب بر را نزدیک به ساحل دریا می‌سازند و برای آن از دستگاه های آب شیرین کن استفاده میکنند نه از رودخانه ها
کاش درکی از شهر و اهمیت شغل و بازار کار و آمایش سرزمین و سیاست‌های علمی جلوگیری از تجزیه کشور داشتی که بدانی وجود صنعت در اصفهان مهمه من با نظر استاد مرادی کاملا موافقم
کاش مسئولین امر از هوش و دغدغه و احاطه‌شون بر مسائل مختلف کشور خیلی بیشتر استفاده کنند.
واقعا عالی و آینده‌نگرانه بود. خیلی نیاز داریم به این نوع نگاه.
برای بعضی‌ها کی گفته خیلی مهم‌تر از اینکه چی گفته هستش
با احترام به مسئولان محترم آب شاید چیزهای کوچک به نظر می رسد بدون اهمیت باشد ولی باید فکری برای. لوله شکسته. و نشر. آب والی که ترشی آب منازل به دلیل وضعیت بداقتصتادی نمی توانند عوض کنند آبگرمکن پکیج که هرروز از کیفیت آن ها کاسته میشود
ببینید عزیزان من
هیچکس با اظهار نظر دلسوزانه یک شهروند مخالفتی ندارد ولی
در سطوح بالای مسوولین حرف غیر تخصصی نباید زده بشه
در گیلان و مازندران برای زمینهای کشاورزی کار اساسی نشده و عموما روشها سنتی و کم بازده هستند مخصوصا
رودخانه ها و دره ها و ابگیر ها فرسوده و عمیق شده است هم در مزارع هم در مراتع در حالیکه اینها باید سالها پیش ابخیزداری و سرو سامان داده میشد .
اقای مرادی خوب میدونند که برای اجرای پروژه های حفظ و نگهداری اب نیاز به پول و بودجه افراد متخصص است نه فق تذکر .
بیاییدبرای خشکسالی و جلوگیری ازپیشرفت آن درسالهای آینده کاری انجام بدهیم
باشه چشم
با سلام خدمت خطیب ودانشمند عزیز
همش نمیشه از مردم انتظار داشت ،مردم واقعا می‌دونن تو این شرایط بحرانی چگونه همه چیز را مدیریت کنند
این مسولین هستن که باید تذکر وآموزشهای لازم را از با لا دست خود بگیرن که چطوری تو این شرایط از ظرفیت‌های به وجود آمده نهایت استفاده را برای خدمت به مردم همیشه در صحنه را انجام دهند.
با تشکر
انشاءالله که گوش شنوایی برای این حرفها باشه
اظهار نطر و ارائه را ه حل در هر زمینه ای نیاز به تخصص و مطالعات جامع دارد . ایکاش یاد می گرفتیم در حوزه تخصصی خودمان صحبت کنیم .
این عناوینی که برای ایشان مطرح کردید هرکدام در حد یک نفر نیست . تخصص ایشان چیست و کجا تحصیل کرده اند و چگونه به کرسی تدریس دانشگاه رسیده اند ؟
حاجی کجای کاری،؟ مگه داریم مدیری که سرجای خودش نشسته باشه و اصلا مدیر باشه.
مردم بایدمطالبه گرباشند
در مناطق پر بارش باید سرمایه گزاری در کشاورزی شود .هزینه سد زدن یک طرف و منطقه مورد نیاز برای سد یک طرف دیگر ،کارو دشوار میکنه بماند چیزهای دیگر در این بازه زمانی که کشور مواجع است باید سای بر تولیدات محصولات کشاورزی باشیم و این امر نیاز به رسیدگی و بخشش داره . اگر زمین های اطراف مناطق و مسیرهای سیل که باعث سیل اصلی میشود به عنوان یک سرمایه دولتی به بخشهای خصوصی واگزار شوند که در انجا ایجاد شغل و تولید محصول کنند هم برای کشور در طول تحریم کاری کمک کردند و هم می توان از وقوع سیل های عظیم جلوگیری کرد . متاسفانه مردم فقط به فکر ویلا و گردشگری در مناطق رودخانه ها هستند که بجز الودگی چیز دیگری ندارد .
فردادیراست بیائید همه دست به دست هم بدهیم وبرای آینده ی فرزندانمان ونسل آینده کاری بکنیم زمین ارثی نیست که ازگذشتگان مابه ارث رسیده باشدبلکه امانتیست که ازآیندگان به امانت دردست ماست پس بیائید امانتدارخوبی باشیم
حرف زدن آسونه ،اگر مرادی میتونه دست به عمل بزنه...
یعنی ما سد بسازیم که مثلا چند سالی یکبار ممکن است سیلاب بیاید؟ الان این شد مدیریت آب؟ آقای شهاب مرادی دقیقا چه تحصیلاتی دارد که در همه چیز اظهار نظر می کند؟
عاقل آنست که اندیشه کندفرداراتحصیلات خاصی نمیخوادهرآدم دغدغه مندودلسوزی چه باسوادچه بیسوادچه شهری چه روستایی کسیکه قلبش برای وطن میتپدهمین حرف رامیزندفراموش نکنید بیشترآثارهنری ومعماری راکسانی بوجودآورده اندکه تحصیلات آکادمیک ندارندبلکه به توان وزوروبازوی خودشان وتجربه شخصی خودشان متکی بودندنمونه اش حرمهای مطهرائمه ی معصومین صلوات الله علیهم اجمعین هست بعدش هم کسانیکه دروس حوزوی وقرآن میخوانندفهم بالاتری نسبت به برخی افرادی که تنهاتحصیلات آکادمیک دارند دارامیباشند
دکتر کردوانی خدا بیامرز هم0 سخن راندند که ای دولت مردان آب های باران ها و سلاب ها را جمع آوری کنید
اما کو گوش شنوا
خدابیامرزه پروفسوردکترپرویزکردوانی راخیلی غصه ی محیط زیست رامیخورد
سیل باعث سیراب شدن تالاب و سفره آب زیر زمینی و دریاچه میشه اگر سیل نباید اگر کولاک نیاد عملا گیلان و مازندران کویر سمنان میشه کویر رو نمیشه با انتقال آب شمال کرد..
استاد دانشگاه؟!
شما از آب سررشته نداری. چیزی نگو
با سلام خدمت مهندس شهاب مرادی، مهندس جان برای اجرای طرح های آبخیز داری و امثال آن، بودجه و پول نیازه، که با بودجه سازمان منابع طبیعی همخوانی ندارد.
سلام درود بر اقای مرادی عزیز متاسفانه هیچ کدام از دولت ها برای جلوگیر ی از هدر رفت این همه سیلاب هیچ کاری نکردن واقعا باعث تاسف است چرا چرا چرا
موضوع اینه که آیا متخصص آب نداریم که صاحب نظر باشه که بیاد نظر مهندسی وعلمیشو بده .به هرحال هرکسی جایگاه خودش این یه جور توهین به سواد کشوره .
نظر یک میوه فروش 150 کیلویی در مورد مربی پرش با نیزه قابل اعتنا نیست.از
این اخوی بزرگوار تخصصشون چیست که در حوزه های سیاسی، فرهنگی، ازدواج، روانشناسی، اقتصاد، آب... صاحبنظرند؟
حرف حساب میزنند؟ آب داخل خیابون و سیلاب رو بخوای جمع کنی ملیاردها دلار هزینه ی زیرساختی داره، روش های کم هزینه تری هم برای به دست آوردن آب شیرین هست
تخصص تو چیه که اینجا نظر میدی
مشکل دقیقا همین جا است . یک عده راجع به همه چیز حرف می زنند و تریبون هم دارند .
در معدود مواردی هم که یه حرف حساب می زنند شما بیا بزن تو برجک
حرف تخصصی نزده فقط اهمیت یک موضوع رو یادآور شده
مگه من یا شما اگه درباره حفظ محیط زیست دغدغه داشته باشیم و حرف بزنیم باید تخصص محیط زیست داشته باشیم این یک مسئله عمومی هستش
چه عجب باید کاری کرد
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.