مشمولان بالای 30 سال در جهان / سربازان غايب

ادريس پويا در وبلاگ سربازان غايب مي‌نويسد: باز امروز هم میریم سراغ سایت نظام وظیفه، با وجودی اینکه اطلاعاتش قدیمی است ولی خودش مبنای مقایسه جالبی است که دنیای امروز به سمت کاهش و حذف سربازی حرکت می‌کند و حتی یک مورد هم نیست که قوانین جدید نسبت به چند سال قبل در کشورهای دیگر سختگیرانه تر شده باشد، در ایران خودمان هم اگر نگاه منصفانه داشته باشیم، سربازی 24 ماه ابتدا 21 ماه و بعد هم 18 ماه شده است که این روند وضعیت را برای تازه مشمولین آسانتر می‌کند، این رويه به نسبت سال 80 که ناگهان فروش سربازی قطع شد و مشمولی که باید سربازی را می‌خرید، سربازیش شد 24 ماه + 3 ماه اضافه خدمت کاملا متفاوت است. اینکه دائما این قضيه را عنوان می‌کنم، یادآوری ظلمی است که روی داده؛ چون مصوبه مجلس و شورای نگهبان و ابلاغیه دولت به دلیلی لغو شد که آن دلیل صحت نداشته است، منظور همان نیاز نیروهای مسلح در سال 80 میباشد که با کمال تاسف، مجلس آن زمان جرات نکردند هیات تحقیق و تفحص بگذارند و موضوع را بررسی نمایند. البته این وظیفه مجلس های بعدی نیز بوده است که خوب لابد انگيزه بخصوصی نداشتند.

خوب می‌رویم سراغ موضوع؛ از حدود 75 یا 80  کشور جهان که قانون خدمت وظیفه اجباری دارند و 20 تای آنها هم حداقل در سایت نظام وظیفه آمده، تقریبا در نیمی از آنها مشمولین وظیفه قبل از رسیدن به سن 30 سالگی از سربازی معاف می‌شوند، می‌ماند کمتر از 40 کشور که مشمولین بعد از سن 30 سالگی نیز مشمول هستند، که البته این دوران، دوران گذر است؛ یعنی نه نظام وظیفه مشمول را فراخوان جدی می‌کند و نه مشمول به سربازی می‌رود، به اين خاطر است كه عموم کشورها تا سن 35 سالگی نهایت سنی را قرار دادند که افراد، مشمول قانون وظیفه عمومی شوند. در سایت نظام وظیفه 6 کشور از جمله ایران با سن مشمولیت بعد از 35 سال ذکر شده که می‌خواهیم مقایسه ای داشته باشیم با اطلاعات ارائه شده از سایت نظام وظیفه:

1. برزیل: مدت خدمت 9 تا 12 ماه. سن مشمولیت تا 45 سالگی

اطلاعات از سایت ویکیپدیا: (هنگامی که مردان برزیلی به سن ۱۸ سالگی می‌رسند باید ۱۲ ماه به کشور خود خدمت نظامی کنند. هر چند به طور رسمی تمام مردان باید به خدمت بروند اما استثناهای متعددی وجود دارند که باعث می‌شوند عملاً خدمت نظامی محدود به داوطلبان باشد. بیشتر اوقات خدمت نظامی در پایگاه‌های نظامی نزدیک به منزل نفرات اجرا می‌شود. دولت معمولاً از کسانی که قصد رفتن به دانشگاه را دارند یا دارای شغل ثابتی هستند نمی‌خواهد که به خدمت سربازی بروند. دلایل زیاد دیگری مانند شرایط پزشکی وجود دارند که می‌توانند باعث معافی اشخاص از خدمت وظیفه شوند. سربازانی که در دانشگاه پذیرفته شوند می‌توانند با استفاده از برنامه‌ای که شبیه به برنامه ROTC آمریکایی است خدمت خود را بگذرانند. پذیرش مستقیم در یکی از آکادمی‌های نظامی نیز می‌تواند جایگزین این خدمت شود.)

2. قبرس: مدت خدمت 24 ماه. سن مشمولیت تا 50 سالگی

سایت نظام وظیفه (خدمت سربازي اجباري در قبرس براي تمامي مردان بين سنين50-18 سالگي است. طول مدت خدمت سربازي 24 ماه است. پس از آنكه نيروها بعنوان سربازان ذخيره قرار گرفتند، هر سال به مدت چند روز در تمرينات نظامي شركت مي‌كنند. افرادي كه به دلايل خاص قادر به خدمت در ارتش نيستند، به خدمت غير مسلح كه به مدت33 ماه است اعزام، يا به مدت 38 ماه به انجام كار اجتماعي مبادرت مي ورزند. در قبرس شمالي خدمت سربازي اجباري براي قبرسي هاي ترك وجود دارد .طرح Annan كه غير نظامي شدن جزيره و انحلال هر دو نيروهاي يوناني و ترك قبرس را مطرح نموده بود، در رفراندوم سال 2004 پذيرفته نشد)

3. اریتره: مدت خدمت 16 ماه ( قانون سال 2004) سن مشمولیت تا 40 سالگی

سایت نظام وظیفه (خدمت سربازي اجباري در اريتره براي تمامي مردان و زنان بين سنين 40-18 سالگي است. طول مدت خدمت 18 ماه است. دولت اريتره در دستگيري سربازان فراري شهرت دارد. سربازان فراري اغلب به كشورهاي مجاور مي گريزند. )

4. نروژ: مدت خدمت 12 ماه سن مشمولیت تا 44 سالگی

سایت ویکیپدیا (ارتش نروژ معمولاً کسانی را که به سن ۲۸ سالگی رسیده باشند به خدمت اعزام نمی‌کند. در نروژ برنامه‌ها و دوره‌های آموزش تخصصی داوطلبانه به مدت یک تا هشت ماه مضاف بر خدمت دوره ضرورت نیز وجود دارد. صلح‌گرایان نیز می‌توانند برای خدمت غیر رزمی متقاضی شوند که طول آن ۱۲ ماه است.)

سایت نظام وظیفه ( نيروهاي مسلح نروژ تمايل دارد بطور معمول شخصي كه به سن 28 سالگي رسيد را به خدمت فرا نخواند.)

5. ایران: مدت خدمت 18 ماه. سن مشمولیت تا 50 سالگی

(نیاز به توضیح نیست)

6. ترکیه: مدت خدمت: تا 15 ماه. سن مشمولیت تا 41 سالگی

سایت نظام وظیفه (در كشور تركيه خدمت نظامي براي تمامي شهروندان مرد بين سنين 41-20 سالگي اجباري است (با برخي استثنائات). كساني كه به امر تحصيل در دانشگاه اشتغال دارند مي‌توانند تا اتمام برنامه هايشان خدمت سربازي خود را به تعويق بياندازند. از تاريخ ژوئيه 2003 طول مدت خدمت سربازي بصورت زير كاهش يافت:
15 ماه براي سرباز، (سابقا 18 ماه ) ، 12 ماه براي افسران وظيفه (سابقا 16 ماه ) و 6 ماه براي دوره هاي كوتاه مدت سربازي كه افرادي را كه يك مدرك دانشگاهي داشته و داوطلب خدمت سربازي نبودند را مشخص مي كند.)

****

اینها 6 کشوری بودند که سن مشمولیت را بالای 35 سال داشتند و در سایت نظام وظیفه از آنها نام برده شد که البته 10 15 کشور دیگر نیز هستند که از آنها نام برده نشده است ولی سن مشمولیت در ایران بالاترین سن در دنیا به همراه کشور قبرس است یعنی تا سن 50 سالگی. در مقام مقایسه، ایران که از لحاظ وسعت و جمعیت در رده 20  30 کشور مطرح دنیا است، نمی‌تواند برود و خود را با 30 کشور دنیا از آخر مقایسه کند، فلذا کشورهایی نظیر قبرس و اریتره ابدا در رده ای نیستند که مقلدشان باشیم، نروژ هم که با وجود اینکه کشوری اروپایی است، باز از لحاظ جمعیت و وسعت در رده کشورهای کوچک محسوب می‌شود؛ با این وجود اگر بنا به مقایسه باشد، این کشور معمولا بعد از سن 28 سالگی سرباز وظیفه نمی‌گیرد و در این سن تقریبا همه مشمولین معاف تلقی می‌شوند. می‌ماند برزیل و ترکیه که هر دو هم اتفاقا از دوستان محسوب می‌شوند؛ اول اینکه در هر دو این کشورها دوره سربازی کوتاهتر از ایران است، ثانيا سن مشمولیت نيز كمتر است. در برزیل که سن مشمولیت تا 45 سالگی است و سربازی کمتر از 1 سال است و بر خلاف ایران که مشمول غایب اجازه کار ندارد، آنجا به کسی که دارای شغل ثابت است، اجازه می‌دهند کار کند و به سربازی نیاید، در ترکیه هم سن مشمولیت 41 سالگی است و آنجا هم برای تحصیل‌کرده‌ها سربازی کمتر از یک سال است‌. علاوه بر اين، ترکیه کشوری است با سابقه اینکه نظامی ها همیشه در آن کشور حرف برای گفتن دارند و به این آسانی راضی نمی‌شوند كه از قانون وظیفه عمومی دست بكشند.

البته در ایران هم هیچ‌گاه در 86 سال اخیر اتقاق نیفتاده که مثلا فردی بعد از سن 40 سالگی سربازی برود، همیشه معافیت‌هایی صادر شده، ولی چرا این نباید قانون باشد و برای همه؟!! چرا شانس یک نفر باشد كه در 28 سالگی معاف شود و دیگری در 35 سالگی هنوز درگیر محرومیت‌های غیبت از خدمت باشد؟ اگر واقعا سن 50 سالگی درست بود که نیازی نبود به معافیت سنی که گاهي اعمال مي‌شود. به هر حال "کاهش سن مشمولیت" كه می‌توانست در اصلاح قانون سربازی صورت بگیرد، حتی مطرح نیز نشده است و اين جای بسی تاسف است.