رفتن به محتوای اصلی
آخرین خبرتا حالا آبگوشت کشک بادمجان خورده اید؟
4بازدید
۲۹

«ماهی قرمز» نه ایرانی است نه اخلاقی

بیشتر ماهی‌های قرمزی که خریداری می‌شوند، در همان یکی دو روز نخست می‌میرند یا به عبارت بهتر و دقیق‌تر، از سوي ما انسان‌ها کشته می‌شوند. برآوردهای چند سال پیش نشان می‌داد که هر سال حدود هفت میلیون قطعه ماهی قرمز در ایام نوروز می‌میرند

«ماهی قرمز» نه ایرانی است نه اخلاقی
روزنامه قانون در گزارشی نوشت:

چند سالی می‌شود که ماهی قرمز به‌عنوان نماد نوروز و سفره هفت‌سین، جای خودش را در خانه‌های ایرانیان باز کرده‌است. رسانه‌هایی که وظیفه‌شان آگاهی‌رسانی است، عمدتاً خودشان دارند فرهنگی نادرست را ترویج می‌دهند و حاضر نیستند کمی خلاف جریان آب شنا کنند، چرا که ممکن است خلاف ذائقه مشتریان (یا همان مخاطبان) باشد و بنابراین مشتریان را از دست بدهند. اما چرا ماهی قرمز نباید خرید؟ ده‌ها دلیل برای این کار وجود دارد که در اینجا برخی از مهم‌ترین‌ها را در چهار دسته «ایرانی نبودن این سنت» «آسیب رساندن به محیط زیست» «بیماری‌زا بودن» و نهایتاً و مهم‌تر از همه، «غیراخلاقی بودن این عمل» مورد بررسی قرار خواهیم داد.

    ماهی قرمز سنتی ایرانی نیست


 در میان ده‌ها سند و مدرکی که در قالب نوروزنامه، سفرنامه و نقاشی از سده‌های گذشته درباره نوروز به دستمان رسیده‌است، هیچکدام اشاره‌ای به ماهی قرمز نداشته‌اند. آن هم در حالی‌که در برخی موارد سایر موارد را با دقت تشریح کرده‌اند. در این میان تابلویی که کمال‌الملک از هفت‌سین دوره قاجاری ترسیم کرد، نزدیک‌ترین سند است. البته منتقدان اشاره دارند به اینکه ماهی به‌طور کلی در داستان‌ها و اساطیر ایران جایگاه ویژه‌ای داشته و ماهی قرمز در نقوش ایرانی و قالی‌های قدیمی دیده می‌شود. همچنین سنت خوردن پلوماهی در شب عید را نشانه‌ای از ارتباط ماهی با نوروز می‌دانند. با وجود این هیچکدام نتوانسته‌اند توضیح بدهند خوردن ماهی چه ارتباطی دارد با نگهداشتن ماهی قرمز سر سفره؟ همچنین حیوانات بسیاری در اساطیر ایران جایگاه برجسته‌تری از ماهی قرمز دارند. اما چگونه از میان آن همه، ماهی قرمز را باید با نوروز مرتبط کرد؟ سنت ماهی قرمز کمتر از یک سده پیش از چین و به شیوه‌ای تحریفی وارد ایران شد. یعنی گویا آنان در لحظه سال تحویلشان، ماهی را رها می‌کردند و ما آن را زندانی می‌کنیم. منتقدان در پاسخ به این بخش هم مدعی می‌شوند که ماهی قرمز از ایران به چین رفت و در آنجا به صورت اصلاح نژاد شده، زنده مورد استفاده تزئینی قرار گرفت. باز هم اگر این ادعا درست باشد، خودش اشاره کرده که ماهی قرمز در چین اصلاح نژاد شد تا به‌صورت تزئینی مورد استفاده قرار بگیرد. هیچ مدرکی نشان نمی‌دهد که ماهی قرمز پیش از رفتن به چین (اگر واقعاً از ایران به آنجا رفته باشد)، استفاده تزئینی به‌صورت زنده داشته است. به هر ترتیب در این چند ساله هیچ‌کدام از منتقدان نتوانسته‌اند کوچكترین مدرکی درباره حضور تزئینی ماهی قرمز در سفره هفت‌سین ایران در طول تاریخ ارائه دهند. با وجود اين در برابر جنبشی که خواهان تحریم خرید ماهی قرمز است، با طرح اتهاماتی واهی و بی‌اساس همچون «اینان مخالف نوروز و سنن ایرانی هستند و از ماهی قرمز شروع کرده‌اند» تلاش می‌کنند تا پوششی بگذارند بر ناتوانی خودشان در پاسخ دادن.

    آسيب به چرخه محیط زیست


بیشتر ماهی‌های خریداری شده برای سفره هفت‌سین، در همان یکی دو روز نخست می‌میرند. اما آن‌هایی که ندرتاً تا سیزده‌به‌در زنده می‌مانند، سرنوشت‌های متفاوتی خواهند داشت. در یکی از رایج‌ترین این سرنوشت‌ها، صاحبخانه‌ها (از اصطلاح «صاحبان ماهی قرمز» استفاده نمی‌کنم، چون هیچ موجود زنده‌ای نیاز به صاحب ندارد) ماهی قرمز را در نزدیک‌ترین رودخانه یا برکه رها می‌کنند تا به زعم خودشان ماهی را آزاد کرده باشند. فارغ از اینکه ماهی قرمز از انواع ماهی‌های تهاجمی است که به‌ویژه با خوردن تخم و نوزاد ماهی‌های دیگر، باعث کاهش جمعیت آن‌ها می‌شود. کارشناسان محیط زیست نسبت به این آسیب بارها هشدارهای لازم را داده‌اند.

    می‌تواند باعث انتقال بیماری شود


 نه تنها تماس دست کودک با بدن ماهی قرمز می‌تواند در انتقال بیماری به کودک موثر باشد، بلکه آلودگی‌هایی که از طریق فضولات ماهی وارد آب می‌شود نیز می‌تواند باعث ایجاد برخی از انواع بیماری‌های پوستی شود. باوجود اینکه موافقان خرید ماهی قرمز بر این نکته پافشاری می‌کنند که انتقال بیماری از ماهی قرمز به انسان در حد یک شایعه بی‌اساس است، اما همچنان هر ساله نزدیک ایام نوروز، پزشکان بسیاری هشدارهایشان را در این زمینه تکرار می‌کنند. همانگونه که امسال نیز بیان این هشدارها از نخستین روزهای اسفندماه آغاز شده است.

    خرید ماهی قرمز غیراخلاقی است


 اصلی‌ترین دلیلی که نویسنده برای نخریدن ماهی قرمز بر آن تأکید دارد، غیراخلاقی بودن خرید ماهی قرمز است که در اینجا به ابعاد مختلف آن اشاره خواهیم کرد. نخست اینکه بیشتر ماهی‌های قرمزی که خریداری می‌شوند، در همان یکی دو روز نخست می‌میرند  یا به عبارت بهتر و دقیق‌تر، از سوي ما انسان‌ها کشته می‌شوند. برآوردهای چند سال پیش نشان می‌داد که هر سال حدود هفت میلیون قطعه ماهی قرمز در ایام نوروز می‌میرند. اما اخیراً حتی آمارهای بسیار بالاتر و تکان‌دهنده‌تری بیان شده است. نکته دوم به برخی از دلایل مرگ ماهی‌ها اشاره دارد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ماهی نسبت به تکان‌های شدید، گرم و سرد بودن آب و املاح آب حساس است و مثلاً تکان شدید و ضربه زدن به تُنگ می‌تواند باعث سکته این موجود ظریف شود. در حالی که می‌دانیم یکی از سرگرمی‌های عمده کودکان در نوروز، ضربه زدن به تنگ ماهی قرمز و دیدن تلاش و تقلای آن برای فرار کردن است. نکته بعدی در ارتباط با غیراخلاقی بودن خرید ماهی قرمز، شرایط نگهداری آن است. حتی اگر آنگونه که چندسالی است عده‌ای تلاش دارند تا به قول خودشان با فرهنگ‌سازی، شیوه مراقبت درست از ماهی قرمز را نشان دهند، بتوان این ماهی را زنده نگه داشت، زندانی کردن آن در تنگ بلورینی که اندازه و قطرش دو تا سه برابر طول بدن ماهی است، کاری است ناپسند. در بهترین حالت حتی اگر ماهی را پس از سیزده‌به‌در در برکه‌های مخصوص، حوض یا آکواریوم رها کنند، معنایش این است که برای مدت 13 روز این ماهی را در شرایطی اسفناک به اسارت گرفته‌اند. آیا حاضریم برای چند لحظه خودمان را به جای این موجوداتی که خداوند آنان را آزاد آفریده، تصور کنیم؟

    استدلال‌هاي نادرست


از همه این‌ها اندوه‌بارتر، توجیهاتی است که برخی در برابر این استدلال‌ها بیان می‌کنند: عده‌ای آنچنان حق به جانب جمله «مگر جان انسان‌ها در این دنیا ارزشی دارد که جان ماهی ارزش داشته باشد؟» را بیان می‌کنند که گویی ماهی‌ها مقصر مرگ انسان‌ها بوده و هستند. عده‌ای دیگر اشاره می‌کنند که «گیرم بتوان جلوی خرید ماهی قرمز را گرفت؛ با این همه گاو و گوسفند و حتی ماهی خوراکی که روزانه کشته می‌شوند تا از آن‌ها تغذیه کنیم چه می‌توان کرد؟ آیا آنها گناه ندارند؟» در اینجا نیز بین دو مبحث خلط کرده‌اند: در حالی‌که کشتن ماهی خوراکی و دیگر جانوران حلال‌گوشت، برای تغذیه است و نیاز بدن به مواد پروتئینی را تأمین می‌کند (هرچند متخصصان تغذیه بارها اشاره کرده‌اند که سرانه مصرف گوشت ایرانیان زیاد است و مصرف بالای گوشت هم پیامدهای منفی دارد)، خرید ماهی قرمز هیچ سودی ندارد به جز فرو نشاندن حس همه‌چیز خواهِ انسان. بد نیست بدانیم برخی هم می‌گویند با نخریدن ماهی قرمز، عده‌ای محل درآمد و کسب و کارشان را از دست می‌دهند. خرید و فروش حیوانات زنده و تزئینی، بخشی از تجارت سیاه است که به بهای جان میلیون‌ها جاندار زنده تمام می‌شود. قرار نیست به بهای اسارت یا کشتن آن‌ها، ما انسان‌های سودجو به خواسته‌های سیری‌ناپذیرمان برسیم. همچنین اشاره می‌کنند به اینکه ماهی قرمز و برخی از گونه‌های حیوانی دیگر که در خانه‌ها نگهداری می‌شوند، جزو گونه‌های تزئینی هستند که نمی‌توانند در طبیعت زنده بمانند و باید آنان را در خانه نگه داشت.

 در واقع باید به این دسته یادآوری کرد که خداوند همه موجودات را زنده آفریده و در طبیعت رهایشان کرده است. این ما انسان‌ها بودیم که آنان را وابسته به خویش کرده و بعدها با تغییرات ژنتیکی در آن‌ها، گونه‌های جدیدی به وجود آوردیم که نظم طبیعت را بر هم زدند. خرید و فروش برخی گونه‌های نادر دیگر (همچون سمندر لرستانی، لاک پشت آبی و...) بهانه‌ای شده تا عده‌ای مدعی شوند تلاش برای غیرموجه نشان دادن خرید ماهی قرمز باعث کشیده شدن مردم به سوی حیوانات دیگر شده است. این ادعا که هیچ سند و مدرکی ندارد، کاملاً نادرست است. چرا که اگر مردم را از ابتدا نسبت به خرید ماهی قرمز برحذر می‌داشتیم، بازاری برای خرید موجودات زنده دیگر به وجود نمی‌آمد. بنابراین قابل پیش‌بینی است که اگر خرید ماهی قرمز تداوم یابد، هر سال موجودات تازه‌ای در سفره هفت‌سین دیده شود. آخرین پرسش این خواهد بود که «با بهانه‌های کودکان چه باید کرد؟ به جای ماهی قرمز چه چیزی را جایگزین کنیم؟». پاسخ این است: هیچ چیز! همانگونه که طرفداران برده‌داری با شگفتی می‌پرسیدند اگر قانون ممنوعیت برده‌داری تصویب شود، پس چه کسی کارهای ما را انجام دهد (و این سخن اکنون مضحک به نظر می‌رسد)، مردم هم باید آگاه شوند که قرار نیست برای خوشی کوتاه‌مدت آنان، میلیون‌ها موجود زنده اسیر و کشته شوند. اتفاقاً در برابر درخواست کودکان برای خرید ماهی قرمز، باید از همین کودکی به آنان آموخت که جای هر حیوانی در زادگاه طبیعی‌اش در دل طبیعت است و با این فرهنگ‌سازی بزرگ شوند تا فردا به حق زندگی پلنگ و یوزپلنگ هم با دیده احترام بنگرند. در پایان، همچون چند سال گذشته، پیشنهاد مناظره از سوی کسانی که با ادعای دفاع از سنت‌های ایرانی، خرید ماهی قرمز را ترویج می‌کنند، پاسخ مثبت می‌دهم و البته امیدوارم همانند گذشته، با امتناع آنان روبه‌رو نشوم!

Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۲۹
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
زری

ما ایرانی ها عادت داریم که از در دروازه بیرون نریم اما از ته سوزن چرا!!!خیلی ها سگ رو‌ قلاده میبندند و تو خیابون خر میکشند اما ماهی توی تنگ دلشونو بدرد میاره خیلی ممنون آقای آرمان کارشناس شیلات از راهنمایی خوبتون معمولا این مدافعین محیط زیست شدند بلای جون مردم جلوی شکار غیرقانونی و جنگل سوزی و چه و چه را نمیتونند بگیرند گیر دادند به کسانیکه دوست دارند ماهی توی تنگ نگهمیدارند هررکی به خودش اجازه بده منو منشن کنه بدترینها در لفظ نصیبش میشه فقط یک عده خام خوار و گیاهخوار دلشون بدرد آمده در هر کاری دخالت میکنند

علیرضا

با تشکر از نویسنده محترم.
به نظر من 1عده دارن از تولید همین ماهی قرمز نون میخورن و چرخ اقتصادی خانوادشونو میچرخونن رواج این گونه از فرهنگهای تولیدی توسط رسانه میتونه با توجه به مشکلات شغلی کشور به اشتغالزایی کمک زیادی کنه و این نشان می دهد که در درج این گونه مقالات که فقط از 1 جنبه بدون در نظر گرفتن سایر جنبه ها که از روی احساسات نویسنده مقاله چاپ میشه بررسی کارشناسی لازم صورت نگرفته است. لذا وظیفه رسانه در زمان بحران اشتغال ترویج فرهنگ اشتغال و کمک به اشتغال زایی می باشد نه ترویج فرهنگ اشتغال زدایی.
باشکر

کاوه

به جای این همه مطلب غیر اصولی بهتر است نحوه نگهداری صحیح ماهی قرمز آموزش داده شود و این حیوانات زیبا چند روز عید را مهمان ما باشند و بعئ هم در پارکها و برکه ها رها شوند. معلوم نیست که چرا موضوع را به اخلاق ربط می دهید. سالهای طولانی ما مهی های قرمز را از حوض خانه برای چند روز به تنگ هفت سین می بردیم و بعد از 13 نوروز هم به حوض برمی گشتند و تا سال بعد زیادتر هم می شدند. حالا هم کافی است توصیه کنیم که لازم نیست ماهی ها را بعد از عید در خانه نگه داریم. با توضیحی که نگارنده محترم داده اند از آنجا که نگه داشتن 15 روزه ماهی در تنگ چیزی در حد خلاف اخلاق معرفی شده اما خوردن ماهب بلا اشکال است از طرف ایشان توصیه می کنم برای اخلاقی شد کار در پایان نوروز ماهی های قرمز را سرخ کنید و بخورید تا کارتان اخلاقی شود!!!!!!!!!!!

ناشناس

متاسفانه عملكرد صدا و سيما در اطلاع رساني در مورد اين رسم كاملا مردود و غلط بسيار ضعيف است.

مریم

سلام
من به شخصه چند سال هست که ماهی قرمز نمی خرم

عليرضا

باسلام
ما بارها اينو گفتيم نه ايراني بوده و نه جزو سفره هفت سين ايراني بوده
ولي متاسفانه بيشترين تبليغ رو صدا سيما ميكنه كه از يك ماه قبل از عيد تمامي برنامه هاون همراه با تنگو ماهي قرمز ميشه
صدا سيما دقيقا مبلغ استفاده از ماهي قرمز شده كه جا دارد كمي تغير سيايت داده و ماهي قرمز رو كلا حذف كرده و فرهنگ سازي نمايد

ناشناس

ما چند سالی است دیگر ماهی نمیخریم.

ناشناس

وقتی بخشی از سفره هفت سین ما ایرانی ها نیست چرا این طور شده؟
بهتر است از سفره عید برداشته شود

ناشناس

چند سالی می شود؟؟؟!!!
من نزدیک هفتاد سال سن دارم و همیشه ماهی قرمز رو سر سفره ها دیده ام.

ناشناس

جدای از تمام این حرفها،هر سال بعد از 13 فروردین نمیدانم با ماهی قرمز چکار کنم؟ در اطراف ما نه رودخانه ای هست(که تازه بعد از خواندن مطلب بالا متوجه شدم که نباید در رودخانه رها شود) و نه حتی یک حوض کوچک که در آن رهایش کنیم،بعد هم که نه میتوانیم نگه اش داریم و نه دلم می آید که بدون غذا و تمیز نگه داشتن جاش بزارم بمیره،برای همین هم دیشب به مادرم میگفتم که دیگه برای نوروز ماهی قرمز نمیخرم.

ناشناس

من هم تقریباً همین استدلال ها رو برای پسرم کردم امّا حریفش نشدم! فکر کنم اگه این متن رو بخونه تأثیر بذاره، امیدوارم!

ناشناس

کاش تو رسانه ملی هم می گفتید

علی اقا

تو رو خدا دیگه روی سنت هامون دست نذارید این ملت دیگه با چی خوش باشند. ...........
این همه فشار مالی شب عید و فشار روحی رو ذهن بچه ها از بی پولی خانواده ،..........ول کن بابا.....

سجاد

ای کاش مشکل ماهی بود این همه پرندگان تو قفس یا همون ماهی آکواریوم

ناشناس

چشم نویسنده عزیز شما نمیتونید مردم رو تغییر بدید اول خودتون بعد خانوادتون رو تغییر بدید- یاد یه خاطره افتادم که یه بنده خدایی میخواست دنیا رو تغییر بده دید نمیشه خواست قاره رو تغییر بده نتونست خواست کشورش رو تغییر بده نتونست خواست استانشو تغییر بده نتونست خواست شهرشو تغییر بده نتونست خواست محله خودشو تغییر بده نتونست در اخر خواست همسایشو تغییر بده نتوست آخر به خودش گفت بهتره خودمو تغییر بدم

داود

ميگم بياييد يه كمپين مبارزه با خريد و فروش ماهي قرمز راه بندازيم . تقريبا تمام ما ايرانيها ماهي قرمز ميخريم و تقريبا تمام اين ماهي ها از بين ميرن . فرهنگ و اعتقادات و عرف ما قبول نميكنه كه ما چنين مردماني باشيم . قتل عام به معناي واقعي صورت ميگيره . عيد ما بايد عيد واقعي و زنده و پرشور باشه نه پيام آور مرگ و نيستي باشه . در اين مورد به بچه ها هم آموزش كافي داده بشه .

رضا
در پاسخ به داود

اگه اینجوری باید خرید آکواریوم رو هم ممنوع کرد

ناشناس
در پاسخ به داود

اگر نخریم دیگر نمی میرند

ناشناس

ماهي قرمز 700 سال است كه در سفره ايرانيان است و اونهم بعد حمله مغول مثل خيلي چيزهاي ديگر از فرهنگ چيني وارد ايران شد. منتها مادر بزرگان ما همانطور كه سبزه را در طبيعت رها مي كردند در روز 13 ماهي قرمز را هم به رودخانه مي فرستادند يا حداقل حوض....اگر بجاي اين حرف ها آموزش بدهيد كه چه ماهي بخرند و چطور نگه دارند و بعد در پارك هاي عمومي استخر ها و حوض هايي را در نظر بگيرين كه مردم مثل قديم ماهيشون را هم در 13 نوروز رها كنند خيلي بهتر است

ناشناس

کاملا موافقم

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.