احیای سازمان ملی جوانان در جامعه رو به سالمندی!

به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، سازمان ملی جوانان؛ همان سازمانی که قرار بود پناهگاه نسل جوان باشد، اما در اوج جوانی، خودش را در دل وزارت ورزش جا کرد و رفت زیر سایه‌ی پررنگ فوتبال و مدال و دوربین. 

حالا بعد از چندین بار از انتشار خبر احیای آن در سالهای گذشته، بار خبر رسیده که قرار است برگردد؛ مثل قهرمانی که بعد از پانزده سال از گوشه‌ی رینگ بیرون می‌آید، تقریبا با همان لباس قدیمی، و البته همان دست‌های خالی.

بهتر از شرایط فعلی

 بازگشت سازمان ملی جوانان، به‌خودی‌خود اتفاق بدی نیست. بدتر از وضع فعلی است؟ قطعاً نه. معاونت جوانانِ وزارت ورزش، با آن بودجه‌ی کمتر از دو هزارم درصدِ کل کشور، با آن ساختاری که خودِ معاونش می‌گوید «در شأن جوانان نیست» ، با آن محدودیتی که هر ایده‌ای را در پیچ‌وخم بوروکراسی خفه می‌کند— این معاونت، مدت‌هاست که با وجود برنامه‌ها و انگیزه‌های خوب مدیران فعلی‌اش، شده یک طبقه‌ای از یک وزارتخانه‌ی بزرگ، با دری که فقط برای هماهنگی بین چندین وزارتخانه برای مسائلی همچون امضای وام ازدواج و ... باز می‌شود.

اما سؤال، کلان‌تر از شرایط فعلی است: برگرداندن سازمان، مشکل را حل می‌کند؟ یا فقط اسم را عوض می‌کنیم و همان آش و همان کاسه است؟

سازمان ملی جوانان، در دوره‌ی اول حیاتش، یک مشکل اساسی داشت: اختیار نداشت. هماهنگ‌کننده بود، نه تصمیم‌گیرنده. می‌نشست با این وزارتخانه و آن وزارتخانه، جلسه می‌گذاشت، صورت‌جلسه می‌نوشت، و بعد… هیچ. همان اتفاقی که در معاونت جوانانِ وزارت ورزش هم افتاد، با یک تفاوت: این‌بار حتی آن جلسات هم کمتر برگزار می‌شد، چون ورزش، با آن بودجه و آن خبرسازی و آن دوربین‌ها، همیشه جوانان را می‌بلعید.

 حالا برگرداندن سازمان، بدون دادن اختیارِ واقعی و بودجه‌ی مستقل، یعنی ساختن همان سدِ بی‌خاصیت، این‌بار با یک تابلوی تازه.

همین الان، اتفاقا با وجود انرژی و انگیزه و نیز برنامه در مدیران این معاونت، اما تلاشها، به دیوار محدودیت‌ها و انواع هماهنگی‌ها و ناهماهنگی‌ها می‌خورد. کاش می‌شد این انرژی در جای مناسب‌تر و موثرتری به کار گرفته شود.

جامعه پیر، سازمان جوان

و ماجرا فقط این نیست. یک لحظه به تصویر بزرگ‌تر نگاه کنید. جامعه‌ی ما دارد به سمت سالمندی می‌رود. نرخ باروری پایین است، جمعیت جوان کم می‌شود، و ساختار قدرت و ثروت هر روز فاصله‌ی بیشتری با نسل جوان پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، اولویت‌ها را چه کسی تعیین می‌کند؟

 اگر جوانان سازمان مستقل لازم دارند، میانسالان که ستون اقتصاد و خانواده‌اند، چرا نداشته باشند؟ سالمندانی که سال‌ها برای این مملکت کار کردند و حالا با حقوقی که کفاف دارو را نمی‌دهد، در صف ایستاده‌اند، چرا سازمان مستقل نداشته باشند؟

 نه اینکه سازمان ساختن بد است— نه، اما وقتی بودجه محدود است و اختیار محدودتر، هر سازمان جدید یعنی یک سهم جدید از همان سفره‌ی کوچک، برای همان مشکلاتی که قرار بود حل شوند و نشدند.

وزارتخانه‌ها اگر درست عمل کنند!

و یک نکته‌ی دیگر، که شاید مهم‌ترین باشد: هر وزارتخانه اگر وظایفش را انجام دهد، نیازی به سازمان ویژه‌ی جوانان نیست. وزارت کار باید اشتغال را حل کند. وزارت مسکن باید مسکن را. وزارت بهداشت باید سلامت روان را. وزارت فرهنگ باید اوقات فراغت را. اگر این‌ها کارشان را می‌کردند، جوانان نیازی نداشتند به یک سازمان جداگانه که بیاید و بگوید «من هم هستم». اما چون هیچ‌کدام کارشان را نمی‌کنند، ما به جای مطالبه‌ی وظایف اصلی، یک سازمان جدید می‌سازیم و اسمش را می‌گذاریم مثلا «حمایت از جوانان». و بعد آن سازمان جدید هم، چون اختیار ندارد، همان داستان را تکرار می‌کند: جلسه، صورت‌جلسه، همایش، اردو، و در نهایت یک گزارش سالانه که هیچ‌کس نمی‌خواند.

پس پیشنهاد این است: به جای ساختن یک سازمان جدید، اول ببینید چرا سازمان قبلی شکست خورد. چرا معاونت جوانانِ وزارت ورزش، با آن همه ایده و برنامه و پیگیری، با محدودیتها درگیر بود. اگر پاسخ این است که «اختیار نداشت»— خب، اختیار را بدهید. اگر پاسخ این است که «بودجه نداشت»— بودجه را بدهید. اگر پاسخ این است که «در ساختار وزارت ورزش گم شد»— جدا کنید، اما با اختیار و بودجه، نه فقط با یک نام جدید.

و اگر پاسخ این است که «فضا برای کار اثرگذار مهیا نبود»— که به نظر می‌رسد همین است— پس سازمان جدید هم در همان فضا قرار است کار کند. همان فضا، همان محدودیت‌ها، همان پیچ‌وخم‌ها. و انرژی‌هایی که قرار بود صرف حل مشکلات جوانان شود، صرف گرفتن بودجه و پیگیری وام ازدواج و رقابت با این نهاد و آن نهاد می‌شود. 

حرف آخر

جوانان این مملکت، دیگر با اسم و تابلو و سازمان قانع نمی‌شوند. آن‌ها پرسش‌های ساده‌ای دارند: چرا با وجود این‌همه نهاد که در عنوانشان «جوان» دارد، هنوز برای ازدواج باید ماه‌ها در صف وام بمانند؟ چرا با وجود این‌همه همایش و اردو، هنوز نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان این‌قدر است؟ چرا با وجود این‌همه وعده، هنوز حس می‌کنند که هیچ‌کس صدایشان را نمی‌شنود؟

سازمان ملی جوانان، اگر قرار است برگردد، باید با اختیار برگردد. با بودجه. با جایگاهی که بتواند از وزارتخانه‌ها مطالبه کند، نه اینکه التماس هماهنگی کند. و اگر قرار نیست این‌طور باشد، پس بهتر است همان معاونت را نگه دارید و یا کل انرژی‌اش را جای دیگری خرج کنید.