ايرانيان مقيم خارج در ايام زيباي نوروز

چندي پيش، همايشي با نام «هويت ايراني پس از اسلام» با حضور بسياري از محققان و عالمان حوزه مطالعات ايراني از سراسر جهان در دانشگاه لندن برگزار شد. اين همايش در پي پاسخ به اين پرسش بود که چگونه ايرانيان در تاريخ پر فراز و نشيب خود، توانسته‌اند با پذيرفتن برخي تأثيرات و حتي تغيير دين ملي، همچنان هويت ايراني خود را حفظ کنند؟

بي‌شک، يکي از مهمترين عوامل پايداري فرهنگي ايران، پاسداشت زبان فارسي در اعصار و قرون است. ايرانيان چه در زمان سلطه يونانيان و چه دوران تمدن اسلامي که زبان عربي، زبان بين‌المللي جهان اسلام بود به فارسي سخن گفتند و اين زبان را حفظ کردند. آنان با رعايت اعتدال، در حالي که در شکوه تمدن اسلامي سهم بزرگي داشته و بسياري از آثار مکتوب آنان به خاطر افزايش مخاطبان به زبان عربي بود، اما در نگهداري از زبان فارسي نيز غفلت نورزيدند. زبان فارسي در ميان خانه‌ها و خانواده‌هاي ايراني محفوظ ماند، هرچند تأثيراتي از زبان عربي پذيرفت که در بسياري از جهات، موجب غناي بيشتر آن شد.

گراميداشت رسوم و آيين‌هاي باستاني چون عيد نوروز، از ديگر رازهاي ماندگاري فرهنگ ايران در تاريخ است. ايرانيان با وجود تلاطم‌هاي بسيار و توفان‌هاي زيانبار در حيات پر فراز و نشيب خود، همواره سوار بر کشتي فرهنگ و هنر ايراني که پس از اسلام استحکام ويژه‌اي يافته بود، از غلتيدن در گرداب‌هاي فرهنگي بيگانه نجات يافته‌اند. با وجود حملات اقوام مهاجم و ويراني چندباره تمدن ايراني، ملت بزرگ ايران با ايثار و فداکاري ذاتي همراه با آرامش و اطميناني که از ثمرات مسلماني بود، در راه حفظ هويت ملي خويش حرکت کرده است.

شور و حال عيد نوروز از اوايل اسفند تا نيمه فروردين، کشور ما را در نور و شادي غرقه و هزاران ايراني دور از وطن را بي‌تاب يار مي‌کند، اما اينجا در انگلستان هم سبزه‌ها سبز مي‌شود، ماهي‌هاي قرمز در تنگ‌هاي بلور چرخ مي‌زنند و سماق و سمنو، ايرانيان را به هم مي‌شناساند و نزديک مي‌کند. سفره هفت سين و شور و حال عيد با وجود سردي هوا و غربت، دلها را گرم مي‌کند و با اين‌که بسياري از ايرانيان، سال‌هاست از کشور خود دورند، ولي با شور و نشاط عيد نوروز را با خواندن قرآن و دعاي تحويل سال جشن مي‌گيرند.

به جرأت مي‌توان گفت كه ايرانيان از نخستين ملل عالمند که سال نو را با محاسبات نجومي يافته و در مراسم خاصي جشن گرفته‌اند. بزرگداشت نوروز براي همه ايرانيان يک رسم کهن و براي ايرانيان خارج از کشور، يک رسالت ملي است؛ مناسبت فرخنده‌اي که طيف وسيعي از هموطنان را با هر عقيده و طرز فکري گرد هم مي‌آورد.

همسر جانباز عزيزي در انگلستان، سفره زيباي هفت سين را در اتاق بيمارستاني که همسرش بستري بود، پهن کرده و براي پرستاران و پزشک معالج درباره اين رسم زيباي ايراني توضيح مي‌داد و آنان را به تحسين واداشته بود. در نوروز در بسياري از دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگي در انگلستان، هر جا که ايرانيان حضور دارند، سفره هفت سين با سليقه و مهارت خاصي چيده مي‌شود؛ رنگ‌هاي سبز و قرمز با تخم‌مرغ‌هاي رنگي، چشم هر بيننده‌اي را مي‌نوازد و هنگامي که ايرانيان درباره سمبل‌هاي موجود در اجزاي سفره هفت سين توضيحاتي مي‌دهند، سبب تحير و تحسين خارجي‌ها مي‌شود. راز ماندگاري هويت ايراني، اين وفاداري عاشقانه و صميميت مخلصانه است که دل‌هاي ايرانيان را به هم پيوند مي‌زند و سرسبزي فرهنگ و تمدن ايراني را در بوستان دين محمدي جاودانه مي‌کند.

در نوروز وقتي سبزه‌ها و تنگ‌هاي ماهي را در دستان پر مهر هموطنانمان مي‌ديدم که با شادي و شيريني، خنده و روبوسي همراه بود، با خود زمزمه مي‌کردم:
اي صبا نکهتي از خاک ره يار بيار                  ببر اندوه دل و مژده دلدار بيار
تا معطر کنم از از لطف نسيم تو مشام           شمه‌اي از نفحات نفس يار بيار

* دکتر فهيمه مخبر دزفولي ـ لندن