در گفتوگوی «تابناک» با دکتر حمیدرضا آقا باباییان، حقوقدان و پژوهشگر حوزه مسئولیت مدنی بررسی شد؛
مسئولیتهای داخلی و بین المللی برای پیشگیری، درمان و جبران خسارت ناشی از «کرونا»
به منظور مقابله با این ویروس، علاوه بر اشخاص خصوصی که موظف به جلوگیری از آلودگی و شیوع این بیماری مسری هستند، دولت و نهادهای دولتی مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان متولی اصلی تامین امنیت سلامت و بهداشت مردم و شهروندان، مکلف به درمان افراد مبتلا به و جلوگیری از گسترش این بیماری هستند.
خوب یا بد درست یا نادرست، یک بار دیگر انسانها گرفتار مرض ناخواستهای شده اند که امواج آن دیوارهای چین را درنوردیده و به داخل کشور ما رسیده است. متخصصان امراض عفونی و ریوی کشورمان بر این باورند، ویروس کرونای جدید با نام علمی کووید -۱۹ هفتمین ویروس از خانواده کرونا ویروسهاست که چهار گونه اول آن مخصوص سرماخوردگی و زکام معمولی و امثالهم است که همیشه وجود داشته و به دلیل شناخت افراد از این امراض و قدیمی بودن آنها خیلی مورد توجه واقع نمیشوند.
به گزارش «تابناک»؛ در سال ۲۰۰۲ ویروس دیگری از این خانواده به نام" سارس-sars " فراگیر و در مدت کوتاهی با تلاش جهانی اطبا و پزشکان تقریباً کنترل شد. در سال ۲۰۱۹ نوع دیگری از این ویروس از این خانواده به نام" مرس-Mers" در کشور عربستان متولد شد که ویروس ناقل آن از طریق خفاش به شتر و به دلیل تماس انسان با شتر از شتر به انسان و از انسان به انسان دیگر منتقل گشت که بحمدالله این بار هم با تلاش جهانی پزشکان این سربازان خط مقدم بررسی و کاشف و درمان، تحت کنترل و درمان شد.

اما این ویروس سرکش ناشناخته جدید به این امور بسنده نکرده و این بار در آستانه سال جدید ۲۰۲۰ چینی نوع جدید آن از شهر ووهان، چون اژدهای زرد چینی از خفاش به انسان و از انسان به انسان دیگر منتقل شده در کمترین زمان ممکن به کشورهای دیگر خاصه شهر سوهان ایران (قم) سرایت و برای خود اسم و رسمی توام با ترس و وحشت ایجاد کرده است.
دکتر حمیدرضا آقا باباییان، حقوقدان و وکیل دادگستری با ذکر این توضیحات به «تابناک» گفت: هرچند آمار این ویروس از نظر مرگ و میر بسیار پایین و ناچیز است، لیکن قدرت انتشار و انتقال ویروس ناقل بیماری از راه تماس، سرفه، عطسه، آبریزش بینی، امثال آن هم بسیار بالاست و متاسفانه همانند اجداد خویش از انسان به انسان دیگر منتقل می شود؛ بنابراین، به منظور مقابله با آن علاوه بر اشخاص خصوصی که موظف به جلوگیری از آلودگی و شیوع این بیماری مسری هستند، دولت و نهادهای دولتی مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان متولی اصلی تامین امنیت سلامت و بهداشت مردم و شهروندان، مکلف به درمان افراد مبتلا به و جلوگیری از گسترش این بیماری هستند.

اول: تعریف دولت-state
رایجترین تعریف از دولت متعلق به ماکس وبراست، که از نظر این متفکر سیاسی و اجتماعی و حقوقی دولت یک سازمان سیاسی اجباری است که دارای دولتی مرکزی بوده و سعی در برقراری انحصار قدرت قانونگذاری برای خود در داخل یک قلمرو مشخص دارد. دستهبندیهای عمومی از نهادهای دولت شامل دیوان سالاران اداری، نظام حقوقی و سازمانهای نظامی یا مذهبی است.
مفهوم حکومت-Government
دوم: اعمال دولت
اعمال دولت در دو دسته قابل تعریف است؛
اعمال حاکمیت،، Exercising sovereignty
اعمال تصدی-Enterprise Actions
سوم: امراض فرامرزی-Transboundary diseases
دکتر آقا باباییان خاطرنشان کرد: مسئولیت دولت در حقوق داخلی راجع به جبران خسارات ناشی از امراض فرامرزی هم از دو منظر قابل بررسی است؛
۱- مطابق مواد ۲۱ قانون اساسی مبنی بر اینکه ولت موظف است .... و ماده ۱۲۲همان قانون مبنی بر اینکه ربس جمهور در حدود... مسئول است؛ دولت در قبال امنیت و آموزش و سلامت و... در برابر ملت مسئول است.
۲-مطابق ماده ۴۹۳ قانون مجازات اسلامی که مقرر می دارد وجود فاصله زمانی، میان رفتار مرتکب و نتیجه ناشی از آن، مانع از تحقق جنایت نیست مانند فوت ناشی از انتقال عامل بیماری کشنده، که حسب مورد موجب قصاص یا دیه است. حکم این ماده و ماده (۴۹۲) این قانون در مورد کلیه جرائم جاری است.
مطابق مواد ۴۹۳ قانون فوق که از آن تحت عنوان ضمان یاد میشود، حاکمیت سیاسی (دولت) نیز مسئولیت دارد. بیان ناکامل حقایق و پوشاندن موضوع به بهانه امنیت و ..، رافع مسئولیت نیست. دولت باید شیوع بیماری را در هر منطقه بلاقاصله اطلاع رسانی کند، والا زیان دیدگان میتوانند بر مبنای قواعد عام مسئولیت مدنی از جمله قاعده غرور، به مسبب مراجعه کنند. اصلاح رفتارهای اجتماعی که به ویژه در ایام سال نو، بسیار ضروری است، تقویت اعتماد سیاسی که از جمله ریشه در بیان زودهنگام حقایق دارد و مسئولیت پذیری همگانی، میتواند عبور از گردنه کرونا را تسهیل کند. دکتر عبدالله خدابخشی
۳- دین مبین اسلام اعلام نموده: مال و جان و آبرو و حیثیت اجتماعی انسان ها، محترم هستند. هیچ کس، به هیچ وجه، نبایستی به دیگری ضرر و زیان برساند (لاضرر ولاضرار فی الاسلام).
4- خداوند، خون و مال و آبروی مسلمانان را حرام کرده و نیز گمان بد به او داشتن را. هرگونه فعالیت و اقدام فردی یا گروهی، به این سرمایهها صدمه و خسارت وارد سازد، شرعاً محکوم است و مردود. علاوه بر این موجب ضمان و مسئولیت نیز میباشد.
ماده (۳۲۸ و ۳۳۹ قانون مدنی) و (ماده ۷۲۸ آیین دادرسی مدنی) به ملاک این ماده عدم النفع را در جای دیگر هم میتوان ضرر دانست.»
مواد ۳۴۰، ۳۴۱ و ۳۴۳ قانون مجازات اسلامی. به تفصیل در خصوص خسارت در حقوق داخلی پرداخته است.
وی در ادامه به بررسی مبانی تبین وضعیت دولتهای کنشگر نسبت به پیشگیری و جبران خسارت امراض فرامرزی پرداخت و گفت : «جبران خسارات فرامرزی که ناشی از فعالیتهای فرامرزی مسالهای است که مشکلات زیادی را بین دولتها ایجاد کرده و نیازمند تدوین قواعد شفاف و الزام اور در حقوق داخلی و بین المللی است. معاهداتی چند، سیستمهای پرداخت غرامت را در موارد شایع و مهم خسارتهای فرامرزی ایجاد کرده است. این سیستمها به فعالیتهای خاص مربوط بوده و مسئولیت را در درجه اول متوجه اشخاص و طرف خصوصی میداند. مسئولیت بین المللی دولتها برای نتایج اعمال زیانبار اعمال منع نشده بین المللی، به عنوان مبنایی برای پیشگیری و جبران خسارات ناشی از امراض فرامرزی است؛ که مطابق هیچ سند بین المللی منع نگردیده است. -international states liability for injurios consequences arising out of acts not prohibited by international law با توجه به اثرات منفی ناشی از این امراض میتواند گریبانگر دولتهای دیگری غیر از دولت خسارت دیده شود.
آقا باباییان با بیان این نکته توسعه نظریه مسئولیت بین المللی دولتها برای اعمال منع نشده باید مورد توجه قرار گیرد، افزود؛
۲-مبنای مسئولیت بین المللی دولتها برای اعمال منع نشده و تحولات تدریجی در مقوله مسئولیت به طور کلی (چه در حقوق داخلی و چه در حقوق بین الملل) با دو نظریه معروف تقصیر یا خطا و خطر یا ریسک روبه رو هستیم. البته نظریه جدید و میانهای نیز ارائه شده که باید بعدا بدان پرداخته شود.
مسئولیت بین المللی مبتنی بر خطر عبارت از تعهدی است که یک دولت به علت عدم اجرای تعهدات بینالمللی خود در قبال دولت و دولتهای دیگر برای جبران خسارات وارد شده پیدا میکند. طبق این نظریه، علت لزوم جبران خسارات، تقصیر عامل ورود زیان است. در واقع تحقق مسئولیت منوط به خطا و یا سهل انگاری مرتکب است؛ و صرف نقض تعهد بین المللی موجب ایجاد مسئولیت نمیشود. پس تقصیر عنصر اصلی ایجاد مسئولیت است. آرای دیوان بینالمللی دادگستری در قضیه کارخانه کورزو در ۱۹۲۷ میان آلمان و لهستان و قضیه فسفات در مراکش ۱۹۳۸ و رای دیوان بینالمللی دادگستری در قضیه کانال کورفو میان انگلستان و آلبانی و ... همگی دلالت بر پیروی از نظریه تقصیر در نقض تعهد بین المللی (خطا) در شکل گیری مبانی مسئولیت بین المللی دارند.
مسئولیت بین المللی دولت مبتنی بر نظریه خطر
مسئولیت بین المللی مبتنی بر خطر عبارت است از مسئولیت دولت در نتیجه هر گونه قصور و تخلف نسبت به یک قاعده بین المللی بدون آنکه نیاز به وجود عنصر خطا باشد. در واقع کافی است عمل ارتکابی از سوی دولت بر خلاف مقررات و تعهدات بین المللی باشد تا مسئولیت محرز گردد. عدم تقصیر دولت شرط نیست.
با توجه به شناخت مبانی اصطلاح مسئولیت بین المللی برای اعمال انجام نشده در مواردی به کار میبرد که خسارت یا ضرر در نتیجه فعالیت رخ دهد که نه در نقض تعهدات بینالمللی دولت است و نه در نقض تعهدات ناظر به اعمال کوشش یا مراقبت مقتضی، در واقع در نتیجه خطرات فرامرزی ناشی از اعمال قانونی یا انجام نشده ناشی میشود. ماده ۱۲ طرح مسئولیت بین المللی دولتها خاطرنشان میسازد ((هنگام نقض تعهد بین المللی دولت محقق میشود که فعل دولت منطبق با آنچه که تعهد مقرر میکند نباشد، فارغ از اینکه منشأ یا ماهیت تعهد چیست))عنوان مسئولیت بین المللی دولتها برای نتایج زیانبار ناشی از اعمال منع نشده در حقوق بین الملل برای هجده سال مد نظر کمیسیون حقوق بین الملل بوده است که در سال ۲۰۰۱ بخش اول خود راجع به مسئولیت بین المللی برای آثار زیان بار ناشی از اعمال نشده توسط حقوق بین الملل را تحت عنوان اصول پیشنویس پیشگیری از خسارات فرامرزی در قالب ۱۹ ماده تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل نمود.
این وکیل دادگستری در ادامه خاطرنشان کرد: «کمیسیون حقوق بین الملل سازمان ملل طرحهایی را برای جبران خسارت ناشی از امراض فرامرزی در طرح پیش نویی در سال ۲۰۰۱ پیش بینی کرده، و بر اساس آن شرط ایجاد مسئولیت یک دولت، ارتکاب عمل متخلفانه بین المللی است که عبارتند از:
۱-پیشگیری از طریق ارزیابی خطر - assessmen of risk مطابق ماده ۷ پیش نویس، دولت منشا باید پیش از اعطای مجوز برای انجام فعالیت خطرناک، نسبت به ارزیابی صورت گرفته در خصوص خطرات ناشی از فعالیتهای که موجب زیانهای فرامرزی میشود اطمینان حاصل کند.
۲-پیشگیری از طریق اعلام و اطلاع
چنانچه ارزیابی خطر، بر امکان خطر بروز ضرر فرامرزی دلالت کند در این صورت، دولت منشا ملکف است این خطر و ارزیابی انجام شده را به موقع به دولت متاثر شونده از خطر اطلاع داده و اطلاعات فنی و سایر اطلاعات مرتبط را به آن دولت یا دولتها منتقل کند (draft articles of transboundary harm ۲۰۰۱,art,۸ دیوان بین المللی دادگستری، در رای خود در قضیه کانال کورفو تهعد دولتها از وجود خطر در سرزمین خود را یادآور شده؛ و مبانی وجود چنین تعهدی را ملاحظات بنیادین انسانی اعلام کرده است-Elementary consideration of Humanity
در این خصوص ماده ۱۳ پیش نویس بیان میدارد: دولت های مربوط از طریق مقتضی، باید هرنوع فعالیت در چارچوب این پیش نویس را همراه با اطلاعات ذیربط راجع به آن فعالیت، خطر و ضرر موجود در آن که میتواند در دیدگاه های عموم موثر یا تعیین کننده باشد، در اختیار آنها قرار دهند. در این حالت دولتهای منشا و متاثر شونده ملزم به تبادل اطلاعات هستند.
وی درباره روشهای جبران خسارت در طرح پیش نویس ۲۰۰۱ گفت: «پس از آنکه مسئئولیت بین المللی دولت اثبات شد، موضوع جبران خسارت مطرح می شود که مطابق ماده ۳۴ طرح مسئولیت بین المللی دولت ((ترمیم کامل صدمه ناشی از تخلف بین المللی، طبق مقررات این فصل باید به شکل اعاده، جبران خسارت و ترضیه، خواه منفرد یا تواما صورت گیرد؛ بنابراین مطابق این ماده در ارتباط با مسئولیت دولتها برای جبران خسارت سه روش بیش بینی شده است که عبارتند از؛
۱-اعاده وضع بحال سابق -restitution
۲-پرداخت غرامت-compensation
۳-جلب رضایت زیان دیده- satisfaction
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
بزرگ ترین مشکلی که داریم کمبود وگرانی خیلی زیاد مواد غذای وماسک و ضد عفونی کنده ها است واینگه از دولت انتظار داریم اقدامات پیش گیرانه وجدی انجام دهند
هم از نظر پزشکی و هم از دید قانونی این بیماری رو مورد بررسی قرار دارند.واقعا متشکرم از ایشان
هر چند افراد مسئول در جامعه اندک اند اما چنین افرادی همچون دکترآقابابائیان پیدا میشوند که دقدقه اشان فقط جان مردم است.
سلام فقط لطفا مواظب افراد سودجو باشید رفتم دستکش بخرم ی دستکش ۳۵۰۰۰تومانی رو ۷۰۰۰۰تومان حساب میکنن .
کی جوابگوی این بی نظمی و عدم مدیریت بازارهست؟؟
منم موافقم
سلام دوست عزیز در پاسخ به سوال شما دائر بر اینکه اتو ووسشوار ویروس کرونا را نابود می کندویادخبر ،معتقدم بادتوجه به رااندازی سیستم جامع و یکپارچه پاسخگویی به سولات ((
کیانوش جهانپور، در گفتگو با مهر، گفت: شماره تماس ۴۰۳۰ از روز پنج شنبه هشتم اسفند ۹۸ برای پاسخگویی به سوالات هموطنان در ارتباط با کرونا، راه اندازی شده است.))
لطفن سوالات و اخبار مربوط به این بیماری را از طریق پیگیری کنید.ارادتمند آقابابائیان
در شهرهای کوچک و دهات هیچ چیز پیدا نمی شود. آیا این مردم فقط برای مردن و سربازی و رای دادن و ... آفریده شده اند؟
چرا توجه نمی شود . بالاخره باز به آنها احتیاج پیدا خواهید کرد . !!!!!!!
شرم بر این مدیریت
وسایل پیشگیری از بیماری نیست
کجایید مسئولان که کاری جز حرف زدن نکرده اید ؟
ففط خدا رحم کنه به مردم دولت ک اصلا ب فکر نبیت
از نظر حقوقی و پزشکی مطلب بسیار مفید و خوبی است. چه خوب که همچنین وکلایی هستند حق و حقوق مردم را به انها یاد اوری و آموزش می دهند. ولی دولت باید صادقانه و از یک منبع خبری موثق خودش همه روزه اطلاع رسانی کند .تا قدری از نگرانی و وحشت مردم کم بشه. با تهیه و ارسال تیزرهای تبلئعی برای خانودها به انها کمک کنه
واقعا حق دارن به ما بگن جهان سومی!!!!
فقط یک سری ها این وسط دارن سودجویی میکنن
واقعا جای تاسف داره.
ریشه علم و فرهنگ و پیشرفت از ایران باستان شکل گرفته
و دنیا مدیون ایران است
گرچه روم باستان و یونان و چین و مصر هم نقشی داشته اند ولی نه به پررنگی و تاثیر گذاری ایران
ناسا مدیون دانشمندان و نوابغ ایرانی است
اگر مردم ایران در گذشته و خلاقیتشان نبود
الان نه هواپیما بود نه ماشین بود نه تلسکوپ های فضایی بود و نه شرکتی به اسم ناسا و نه علم پزشکی
و نه ...به این شکل بود
همه خواجه نصیر ، ابن سینا، جابربن حیان،زکریای رازی،
و پروفسور حسابی را می شناسید متاسفانه هزاران هزار دانشمند و خلاق و متفکر و مخترع و کاشف ایرانی را نمی شناسید اروپایی ها و امریکایی ها و دنیا بهتر آنها را می شناسند
متاسفانه جنگ و خونریزی و حسادت دنیا به ایران
پیشرفته ترین کشور کره زمین در آن دوران و حیله گری انگلیس و استعمارگران و نابودی خود باوری در ایران و پایین آوردن اعتماد به نفس ایرانیها و استفاده از کتب و منابع ایرانی برای پیشرفت خود و کشتن دانشمندان ایرانی و تحریم مردم ایران از دسترسی به منابع علمی... آیا وقت آن نرسیده که به آن دوران برگردیم
و با خودباوری و تلاش دوباره پیشرفته ترین کشور دنیا شویم
دولت ناگرامی،
سوال این است تکلیف نهاد یا افرادی که علیرغم شیوع ویروس در چین آن را به ایران آوردند و الان فوت افراد مبتلا به کرونا را در بیمارستان ها آنفولانزا یا دلایل دیگر ذکر می کنند چیست؟ نباید ایرلاین مربوطه به همه افراد متضرر و خانواده جانباختگان غرامت پرداخت کند؟
دو درصد یعنی از هر صد نفر دو نفر. من به این نمیگویم "ناچیز".
خب خیلی ممنون اینهمه قلم فرسایی کردید حرفای قشنگ زدید ولی اینا که گفتید راجب ایران صدق نمیکنه ما خودمون انتخاب کردیم اینجوری فضاحت بار زندگی کنیم.!!!
مسئولین!!!!!!!!!!!!!!!!! مسئولیت !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!1 دارین جوک میگین که روحیۀ ملت بالا بره؟
چرا ماسک اصلا گیر نمیاد هیچ جا !!!
فقط بلدید قبر آماده کنید برای ما؟؟؟؟؟
لطفا خود را مسئول بدانید و کسانی برای این سوال کامنت بگذارند که از علم و دانش نه کافی بلکه عالی برای جواب دادن به سوال برخوردارند چون هرگونه جواب به جان صدها نفری ارتباط پیدا می کند که این سوال و کامنت هارا می خوانند:
سوال من این هست که آیا حرارت زیاد مثل حرارت اتو و یا سشوار می تواند ویروس را که دوی سطوح یا الیاف قرار گرفته اند از بین ببرد؟ می دانم که هنوز این ویروس ناشناخته است و نمی توان جواب قطعی داد اما با توجه به انواع ورژن های قبلی ویروس کرونا جوابی کع می شود داد چیست؟
دوست عزیز، ویروس ها در دمای بالای 50 درجه سانتیگراد از بین می روند. این امر به علت دناچوره شدن غشا پروتیینی و ساختار ژنتیکی ( DNA یا RNA) مرکزی آنها است. در این زمینه یک سرچ کوچک در کتب و مقالات معتبر ویروس شناسی انجام دهید.
معاون وزیر بهداشت کرونایی شده چون دستورالعملهای بهداشتی وزارت خانه خودش را رعایت نکرده.
در همان کنفرانس تلویزیونی که در فاصله نیم متری سخن گوی دولت قرار داشت ( باید فاصله 1.5 متر را رعایت می کرد) مرتبا عرق پیشانیش را پاک میکرد ( که نشان دهنده علایم بیماری بود) و یک بار هم بدون آنکه جلوی دهانش را بگیرد با برگرداندن صورتش به کنار، سرفه کرد. مشاهده این وضعیت در صفحه تلویزیون چه پیامی برای مردم دارد؟؟؟؟
یک ماسک و مواد ضد عفونی پیدا نمیشه واقعا مملکت داریم ما...
نظر شما
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.