حاج‌رضایی: علیدوستی پس از آن «چهارشنبه‌سوری شوم» از درون دچار ریزش شد/ از تسلی دادن به ترانه عاجز و ناتوانم/ کشتی دست اهلش است، قهرمانی زارع به دلم نشست

به گزارش سرویس ورزشی تابناک، حمید علیدوستی، یکی از بهترین‌های فوتبال ایران درگذشت. مردی که پیش از فوتبالش، اخلاق و رفتارش زبانزد بود. اهل کتاب و کتابخانه، اهل هنر، همانطور که خودش گفت: «و هنر جلوه‌گاه درد است» و زندگی او علاوه بر افتخارات بزرگش، پر از رنج بود.

گفت‌وگوی خبرنگار ورزشی تابناک با امیر حاج‌رضایی، کارشناس برجسته فوتبال،‌ استاد ادب و سخن، کسی که خودش اخیراً فرزندش را از دست داده و می‌گوید همان هنگام، این حمید علیدوستی بود که به او گفت «باید بلند شوی و ادامه دهی، همانطور که من بعد از پسرم ادامه دادم.»

• بیشتر بخوانید:
  حمید علیدوستی؛ مردی در سکوت

این گفت‌وگو که پایانش با مسابقات کشتی قهرمانی جهان و افتخارآفرینی گوش‌شکسته‌های ایران در آوردگاه جهانی است را در زیر می‌خوانید:

فوتبالیستی که از بتهوون و باخ صحبت می‌کرد، با قلبش زندگی کرد

تابناک: درگذشت حمید علیدوستی، یکی از خبرهای بد این روزهای‌مان بود. مردی که همه او را به شرافت و ادب می‌شناختند. 

پس از این اتفاق چند دقیقه‌ای در مورد حمید علیدوستی صحبت کردم. حمید خان را از زمان‌های خیلی دور می‌شناسم و سوای اینکه یک فوتبالیست برجسته و بی‌حاشیه بود و هرگز در آن دو تیم رنگی پایتخت بازی نکرد، به همه افتخارات فوتبالی رسید. قهرمان باشگاه‌های کشور شد، مرد سال، لژیونر، آقای گل؛ به همه‌ی اینها دست پیدا کرد و چیزی که برای من اهمیت دارد، درواقع شخصیت اوست. سال ۱۴۰۱ داشتند یک مستند در مورد حمید علیدوستی می‌ساختند، تحت عنوان «سمفونی حمید» و در مراحل پیش تولید بود که به بهانه این مستند جلسات مختلفی با هم داشتیم، نشستیم و صحبت کردیم. از قبل‌تر هم می‌دانستم خیلی اهل مطالعه هستند ولی اینجا بود که متوجه شدم واقعاً غوطه‌ور بودند در حوزه اندیشه، از فلسفه به تاریخ، از تاریخ به موسیقی؛ به موسیقی کلاسیک. اینکه یک فوتبالیست در مورد بتهوون و باخ صحبت کند، در حالیکه شاید این دو نام هرگز به گوش خیلی از فوتبالیست‌ها نخورده باشد. او نهایتاً یک آدم عاشق بود و به قول خودش که می‌گفت من همیشه با دلم تصمیم می‌گیرم، با قلبم چون قلب محل عشق است. زندگی را خیلی خیلی دوست داشت.

تابناک: ولی متاسفانه زندگی روی خوشش را چندان به حمید خان نشان نداد.

متأسفانه در طول زندگی‌اش از رنجی به رنجی دیگر سفر کرد و اتفاقات بدی برایش افتاد و جالب اینکه وقتی سکانس افتتاحیه «سمفونی حمید» را نشان دادند، آقای علیدوستی را در حال دویدن نشان دادند، کاری که همیشه در زندگی‌اش انجام می‌داد. دویدن‌های متوالی.

همیشه در زندگی تنها بود، نه فیزیکی؛ پر از شور زندگی بود

تابناک: و نرسیدن؟

برای او راه مهم بود نه مقصد و سنگینی تنهایی را روی دوش خود احساس می‌کرد و با این دویدن تنهایی را پشت سر می‌گذاشت. همیشه در زندگی تنها بود، نه فیزیکی بلکه به لحاظ تفکر و اندیشه. دوستان خاصی هم داشت همه در همین زمینه‌ها کار می‌کردند و عجیب شور زندگی داشت و در عین حال اصلاً دوست نداشت پررنگ شود، دیده نشود اما درواقع در غیابش هم حضور داشت. این آدم‌ها از حافظه عمومی پاک نمی‌شوند به دلیل کارهایی که انجام داده‌اند.

تابناک: فکر می‌کنم درگذشت پسرشان خیلی شرایط سختی را بر زندگی او ایجاد کرد.

وقتی فرزند نوجوانش در آن «چهارشنبه‌سوری شوم» از دنیا رفت، آقای علیدوستی ظاهرش را حفظ کرد، نخواست در چشم مردم درهم شکسته و مغلوب باشد، چون اعتقاد داشت به همان شکل که زمین می‌خوری باید بلند شوی اما از درون دچار ریزش شد. من خودم درکش می‌کنم که چقدر برای یک پدر چنین ضایعه‌ای دردناک است؛ این همان چیزی است که در موردش گفتم از رنجی به رنج دیگر سفر کرد و خیلی خودش را میان این عشقی که داشت پنهان کرد و نهایتاً برای چندین ماه کوتاه به آن عشق همیشگی‌اش، فوتبال برگشت به عنوان مشاور باشگاه چادرملو ولی متأسفانه این فرصت بسیار کوتاه بود.

رفتن آدمی که کمتر در فوتبال مثل او پیدا می‎‌شود، دردناک است

تابناک: در فوتبال هم آدم خاصی بودند، متفاوت از همه چهره‌های فوتبالی که می‎‌شناسیم.

تصورم این است که زندگی و اخلاقش تحت تأثیر افکارش بود؛ افکاری پیشرو و دامنه وسیعی از اطلاعات. صریح بودن کلامش، چقدر خوب کلمات را کنار هم می‌چید، با کلمات و زندگی میزانسن تشکیل می‌داد. گاهی اوقات زندگی خیلی ظالم می‌شود و این آدم را مبهوت می‌کند. یک دردهایی هیچ‌وقت هم درمان نمی‌شود و چراهایی که پاسخی ندارد. به هرحال او یک انسان شریف و شایسته بود که در حال حاضر کمتر می‌شود در فوتبال چنین آدمی پیدا کرد و رفتن چنین آدمی به شدت دردناک است. از آن دسته آدم‌هایی که به درد جامعه می‌خورند، دلی به دست می‌آورند، با نجابت‎‌شان به آدم‌ها درس می‌دهند. حیف است این آدم‌ها بروند و واقعاً هم زودهنگام بود.

بعد از دخترم به پزشک گفتم جانم درد می‎‌کند

تابناک: گفتید که در حمید خان علیدوستی به شدت شور زندگی بود و این آدم را بیشتر غمگین می‌کند.

من خودم هرگز متوجه این قضیه نشدم. یک زمانی مادر بچه‌هایم را از دست دادم، جوانتر بودم، با فوتبال به نوعی با این بحران کنار آمدم ولی زمانی که دخترم بیمار شد، رفتنش مثل این بود که یک تریلی از رویم رد شده باشد. هنوز من متأثرم از رفتنش و از صدماتی که این غم به من وارد کرد. وقتی به پزشک مراجعه می‌کردم می‌پرسید ناراحتی‌ات چیست، نمی‌دانستم بگویم قلبم، کلیه‌ام؛ کجا را بگویم که همه‌ی وجودم درد می‌کرد. جانم درد می‌کرد. فقط می‌دانم که دیگر جان ندارم و واقعاً هم جان نداشتم. مرگ فرزند بزرگ‌ترین داغ است، داغی که کمر آدم را می‌شکند. سؤال شما، سؤال خود من هم هست ولی برایش جوابی ندارم. پیش خودم فکر می‌کردم و خودم را متهم می‌کردم که شاید کاری کردم و دلی را شکسته باشم، کسی را آزار داده باشم، اما هر چه جست‌وجو می‌کنم می‌بینم چیزی نیست، بعد می‌گویم لابد حکمتی هست که من سر درنمی‌آورم. من هم چنین تجربه تلخی داشتم و خیلی خوب درک می‌کنم که حمید علیدوستی بعد از مرگ پسرش چه کشید. همانطور که وقتی دخترم را از دست دادم او کاملاً درکم می‌کرد. به من گفت که باید بلند شوی، باید بایستی، کاری که من بعد از درگذشت پسرم کردم.

دوید تا تنهایی‌هایش را پر کند؛ حالا این تنهایی نصیب دخترش شده

تابناک: فکر می‌کنم در چنین سوگ‌هایی، حرف تنها کسی که التیام‌بخش‌ باشد، کسی‌ست که چنین داغی را تجربه کرده.

باقی آدم‌ها می‌آیند به رسم معمول و با محبت، صحبت‌هایی می‌کنند که از منظر منِ داغدار التیام‌بخش نیست و نصیحت‌هایی که به دردم نمی‌خورد و حالت کلیشه‌ای دارد، در حالیکه نمی‌داند بر پیکر این پدر چه چیزی وارد شده و دارد چه چیزی را تحمل می‌کند. من درد حمید خان را می‌توانستم درک کنم همانطور که او به من گفت باید بلند شوی، همانطور که من برای پسرم بلند شدم. حمید علیدوستی یکی از چهره‌های نجیب و دوست‌داشتنی فوتبال ما بود. این دویدن‌ها،‌ در مستند او هم مرتب تکرار می‌شود و به او گفتم که یاد فیلمی افتادم به نام «تنهایی یک دونده استقامت» که در جوانی دیدم. قهرمان آن فیلم هم می‌دوید تا این تنهایی را به شکلی پر کند. حالا می‌خواهم بگویم این تنهایی نصیب دخترشان شده و تنهایی یک چیزی هست که آدم‌هایی که خودشان تنها می‌شوند می‌توانند درکش کنند و این خیلی خیلی دشوار است.

من در تحمل داغ دخترم توانمند نبودم؛ کلمه بهار که می‌آید فلش‌بک می‌زنم

تابناک: یک بخش این قصه هم «ترانه» است. دختری که برادرش را از دست می‌دهد، زندگی‌اش دستخوش تغییرات بسیار می‌شود، خودش به یک بیماری سخت مبتلا می‌شود و پدرش هم؛ و حالا این پدر رفته است؛ آدم به تنهایی و داغ ترانه که فکر می‌کند، بیشتر غمگین می‌شود.

عبور کردن از این مرحله بسیار سخت است، آن هم پدر و دختری که عاشقانه همدیگر را دوست داشتند و در فیلم دیدیم چه عشق و علاقه‌ای بین این دو جاری بوده است. آن پدر چون کوه پشت دخترش بوده و فرزند هم به او تکیه کرده، انگار که به کوه تکیه می‌کند. بعضی زخم‌ها شاید خوب شود، اما بعضی جای‌شان تا ابد می‌ماند. دردی که رهایت نمی‌کند و هر جا بروی با تو می‌آید. من واقعاً نمی‌دانم چه توصیه ای باید داشته باشم برای این مصیبت چون خودم در تحمل داغ فرزندم توانمند نبودم. وقتی جدول حل می‌کنم، کلمه بهار که درمی‌آید، [که اسم دخترم هست] خودکار را زمین می‌گذارم و دیگر آن روز هیچ کششی ندارم. یا وقتی مطالعه می‌کنم و کارهای دیگر، همه‌اش مثل بازگشت به عقب است، مثل فلش‌بک به گذشته، به دخترم. به گذشته‌ها که چه صحبت‌هایی می‌کردیم. حدود یک ماه و نیم برای معالجه‌اش در ترکیه کنارش بودم. او هم پزشک بود. هر روز که به بیمارستان می‌رفتیم و پاسخ منفی بود و شرایط اصلاً خوب نبود، نمی‌دانستیم باید چه کار کنیم، اینها می‌آید جلوی چشمم و دوباره همان داغ. من شخصاً آدمی احساساتی هستم و تحملم کم است. نه تنها برای خودی‌ها، وقتی در معرض مسئله‌ای قرار می‌گیرم که اندوهناک و دردناک است، نمی‌توانم خودم را کنترل کنم و خانم علیدوستی را کاملاً درک می‌کنم. با صداقت تمام می‌گویم از اینکه چیزی بگویم که او را تسلی دهم عاجز و درمانده‌ام. الان تمام غم‌های دنیا روی دوش این بانوی جوان است و نمی‌تواند از زیر این بهمن غم بیرون بیاید.

قهرمانی زارع به دل آدم می‌نشیند و اینکه فرنگی‌کاران مرتب روی سکو می‌رفتند

تابناک: با این صحبت‌ها ناراحت‌تان کردم، داغ فرزندتان تداعی شد.

ناراحتی که با ما عجین شده، هر روز فقط خبرهای بد می‌شنویم.

تابناک:‌ فکر می‌کنم کشتی‌های قهرمانی جهان را دیده‌اید.

بله تقریباً همه را دیدم.

تابناک: کدام صحنه بیشتر برای‌تان دلپذیر بود.

یکی اینکه کشتی‌گیری مثل آقای زارع با آن اقتدار اول می‌شود، ظاهراً هیچ پوئنی هم به حریفان نداده بود و این خیلی به دل آدم می‌نشیند و خیلی دلچسب است که آمریکا و روسیه که کشورهای صاحب کشتی هستند را آنطور یک‌طرفه می‌برد. اینکه ما می‎‌توانیم با آرامش کشتی‌اش را نگاه کنیم. الان بخواهم از تک تک صحنه‌های زیبا یاد کنم، زیاد است ولی اینکه در کشتی فرنگی مرتب بچه‌های ما می‌بردند و این پیروزی‌ها تکرار می‌شد، بسیار دلپذیر بود. اینکه در همه اوزان شانس سکو رفتن داشتیم و می‌دیدم چقدر برای این بچه‌ها کار شده و چقدر تلاش می‌کنند. همان فاصله‌ای که آمریکا و روسیه در کشتی آ‌زاد با ما دارند ما در فرنگی با آنها داریم. این فاصله در مسابقات کشتی آزاد هم یک مقدار هشدار دهنده است، خصوصاً در وزن‌های المپیکی که نتایج‌مان خوب نبود.

در شرایط «نه جنگ، نه صلح» نباید مته به خشخاش بزنیم، این هم خوب بود

تابناک: تیم فرنگی‌مان مقتدرانه قهرمان شد و به نوعی سومی تیم ملی آزاد را هم پوشش داد.

البته باتوجه به شرایط کشور که در وضعیت «نه جنگ و نه صلح» هستیم و با مشکلاتی که ما داریم و نمی‌توانیم مشکلات بیرونی را کنترل کنیم و چیزی در اختیار ما نیست، شاید هم نباید خیلی مته به خشخاش بزنیم. وقتی تیم فوتبال تراکتور اول می‌رود استانبول و بعد دور می‌زند سمت مسقط و برگشتن تیم ۱۸ ساعت طول می‌کشد، چطور توقع داریم مقابل تیمی که فقط یک پرواز یک ساعته دارد،‌ خوب نتیجه بگیریم. اینها هست، اما خوبی‌اش این است که کشتی دست اهلش هست، کسانی که کشتی را می‌شناسند و بلدند. ولی روز اول کشتی آزاد، روز تلخی بود رفته رفته روز دوم شرایط بهتر شد و نهایتاً من فکر می‌کنم که در بعضی اوزان شاید نباید مسابقه انتخابی گذاشت، قبلاً این کار را می‌کردند. یک کشتی‌گیر بود داخل نتیجه خیلی خوب می‌گرفت ولی خارجی‌اش خوب نبود یا بالعکس. نمی‌دانم، فکر می‌کنم روس‌ها هم گاهی این کار را انجام می‌دهند. نمی‌خواهم بگویم حتماً آنها الگوی خوبی هستند و ما این کار را انجام دهیم، ولی ته این کشتی‌ها المپیک است و باید برای المپیک قوی شویم.

حسن یزدانی با بردن مقتدرانه تاج‌الدینوف احیا شد؛ او جزو مفاخر کشتی ایران است

تابناک: حسن یزدانی هم مدال یازدهمش را گرفت.

برایش خوشحال شدم و در واقع بار دیگر به مبارزه برگشت. یعنی تصورم این هست که دور از جانش؛ شبیه بیماری بود که احیای قلبی می‌شود و دوباره به زندگی برمی‌گردد. او برگشت و با بردن قاطعانه تاج‌الدینوف اعاده حیثیت کرد. به هرحال جزو مفاخر کشتی ایران است و دستش هم درد نکند که با این شرایط، دو سال دوری و کتف جراحی شده و رفتن به ۲ وزن بالاتر، توانست باز هم مدال بگیرد و چه وزنی بود ۹۷ کیلوگرم و چه سکوی سنگینی شد. چه دلاورانی روی سکو رفتند. کایل اسنایدر، آرش یوشیدا، حسن یزدانی و عبدالرشید سعدالله‌یف.

تابناک: آرش هم یکی از خوب‌هاست که پدرش خیلی برایش زحمت کشیده و حالا در کشتی ژاپن یک نماینده شایسته برای ایرانند.

الحمدالله که پسرش دارد جبران می‌کند. خیلی وزن عجیبی بود همه به همدیگر خورده بودند. حالا نمی‌دانم چرا تاج‌الدینوف اینطور شده.

تابناک: در این رابطه سال گذشته با منصورخان برزگر مصاحبه کردم، نظر ایشان این بود که رسیدن به پول و رفاه او را خراب کرده.

به هرحال بحرینی‌ها پول خوب داده‌اند، او هم ظاهراً پول را انتخاب کرده است.