نگاه شما: شهر مساجد

ورود فرهنگ اسلامي به ايران (664 ميلادي) فضاي شهري گذشته دچار تحول بنيادي شده و سازمان فضايي شهر علاوه بر تبعيت از نظم طبيعي و كالبدي از نظم عقيدتي، سياسي، اجتماعي، حاكم نيز تبعيت كرد.

ایدئولوژی اسلامی در همه شهرهای اسلامی، همواره یک جدایی چشمگیر، بین بخش عمومی و خصوصی به وجود آورده و محله‌های شهری با یک جدایی گزینی و خلوت گزینی بر اساس استقلال زندگی خصوصی (خانواده) شکل گرفته‌اند.

در شهر اسلامي مذهب مهمترين عامل پيوند و همبستگي اجتماعي محسوب مي‌شود. مسجد در شهر اسلامی به عنوان بنای عمومی تلقی شده و در تفکرات شهرسازی اسلامی نقش عامل زیربنایی را ایفا می‌کند. براین اساس مساجد و به ویژه مسجد جامع به عنوان مهمترین نقطه عطف بیشترین جاذبه داشته است و در ارتباط فضایی (ورودی‌های متفاوت) با بازار، محلات مسکونی، میدان و دروازه‌های شهر بوده است. همچنین حیاط مساجد، تکایا و حسینیه‌ها در شمار فضاهای شهری می‌باشند.

مكتب‌های شهرسازي نظیر مکتب اصفهان در دوره صفويه اوج شهرسازي دوره، گویای شکل‌گیری و ارتباط فضایی مسجد جامع اصفهان با بازار، محلات مسکونی و فضاهای اجتماعات (قهوه‌خانه) می‌باشد. بر این اساس، نحوه قرار گیری مسجد شاه اصفهان در جهت قبله و با حفظ ارتباط با میدان نقش جهان و محلات به تبعیت از جوی‌های آب (زاینده رود) و مسیر قنوات و دنباله راهها (راسته‌ها) شکل گرفته است و همچنین مکتب فرهنگ گرایی در نگاه به شهر محورهای معنوی را بر مادی مقدم می‌دارد.

شهر گله‌دار در جنوب استان فارس در عرض جغرافیایی27 درجه 39 دقیقه 47 ثانیه شمالی و طول جغرافیایی 52 درجه 39 دقیقه 24 ثانیه شرقی در ارتفاع 475 متری از سطح دریا واقع شده ‌و جمعیت فعلی شهر گله‌دار برابر با 14 هزار نفر می‌باشد.

ساخت و شکل‌گیری شهر گله‌دار بر اساس دسترسی به آب و دامداری شکل گرفته و عامل یکجانشینی (مسکن ثابت) کوچ‌نشینان آب دامداری (وجود آب و زمین و خاک مناسب) مبتنی بر رودخانه‌های موقت در 400 سال پش بوده است.

شهر امروزی گله‌دار با 470 هکتار مساحت ساخته شده و 1500 هکتار اراضی در نظر گرفته برای توسعه آینده شهری، در سده یازدهم قمری (1070 ه.قمری/ 1048 ه.شمسی) که ملا فریدون خان لُر با هزار خانوار از منطقه کهکیلویه به دشت فال و اسیر می‌آید (مهاجرت بدون برنامه‌ریزی ایلی) و پس از مدتی کوچ‌نشینی در ۶ کیلومتری غرب پال (فال امروزی) سکونت می‌گزینند (یکجانشینی) به وجود می‌آید و از آن‌جا که ملا فریدون و قبیله‌اش دارای گله و رمه‌هایی بودند به سکونتگاه آنان نام گله‌دار داده ‌شد. هر چند بر مبنای تحقیقات به عمل آمده مبنای ورود ملا فریدون و نام گله‌دار بیش از این تاریخ به دست آمده است.

شهر گله‌دار، شهر وحدت و برادری می‌باشد که دو مذهب شیعه (35 درصد) و اهل تسنن (65 درصد) در این شهر در کنار هم و با هم زندگی می‌کنند.

نمودار شماره (1): جمعیت شهر گله‌دار از سال 1335 تا 1390 (سرشماری عمومی در سال‌های متمادی شهرستان لامرد و مُهر).

سرانه مسجد (27 باب) در شهر گله‌دار به جمعیت (14 هزار نفر)، در 2 مذهب شیعه و اهل تسنن و وحدت دینی در جمعیت و همچنین سیمای فیزیکی-کالبدی شهر مبتنی بر قرارگیری مساجد دو مذهب در کنار یکدیگر که این پتانسیل آشکار، کمک کننده و یاری دهنده به مدیریت مشارکتی و پایدار مبتنی بر الگوی اسلامی در شهر است. نکته دیگر در تصویر شماره 1 اعمال مدیریت مناسب شهری در رعایت خط آسمان و افق دید شهر مبتنی بر ارتفاع بالاتر مناره و گلدسته مساجد شهر (5 مناره مشخص شده در تصویر 1) در بخش مختلف شهر می‌باشد.

تقویت روحیه دینی و همگرایی از طریق فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی وحدت آفرین منجر به دیدگاه امنیت جمعی و کلی بر مبنای وحدت اعتقادی و نگاه بازنده اجتماعی، امر به معروف و نهی از منکر در بین شهروندان می‌گردد.