نگاه شما: سبد کالای از منظری دیگر

محمود صباغی در مطلب ارسالی برای «نگاه شما» نوشت:

بعد از پوشش وسیع رسانه ای در خصوص سبد اهدایی دولت، بالاخره از دو روز پیش از این طرح پر سرو صدا رونمایی شد. ابهامات و شیوه های تخصیص این سبد از اولین ساعات توزیع مورد نقد رسانه ها قرار گرفت که موضوع این سخن نیست. ایرادات اساسی طبقه بندی اقشاری که مشمول آن قرار گرفته اند را نیزبه عهده کارشناسان وامیگذاریم. سخن بر سر تصویر ناخوشایندی است که بی تردید در برابر چشم خبرنگاران خارجی نیزهست و به سراسر دنیا مخابره میشود. تصاویری که از دو روز اول این توزیع در رسانه ها منتشر شد تجمع بسیار متراکم مراجعینی را نشان میداد که همراه با سر و صدای فراوان و جار و جنجال سعی داشتند هر طور که امکان داشته به سبد اهدایی دسترسی پیدا کنند. تصویری که بشدت مقایر با تآکیدات ریاست جمهوری است که همواره بر حفظ عزت وکرامت انسانی و شآن ایرانیان تکیه ویژه ای داشتند.نسل دوم انقلاب که  دوران سخت جنگ و کمبود شدید و توزیع کالاهای اساسی بر اساس سیستم کوپنی را به یاد دارند، کمتر مشابه این وضعیت نابسامان را شاهد بودند.امروز بعد از گذشت قریب به سی سال از آن دوران، بخش اندکی از اقشارمختلف که شامل فراخوان دولت شده اند، چنین بی پروا و ناخوشایند برای دریافت کالایی که بر اساس اعلام دولت تنها چهل هزار تومان  ارزش  دارد هجوم میبرند. بر اساس شایعات (و تکذیب برخی از مقامات مسؤل) چند نفری هم بر اثر ازدحام جمعیت صدمه خورده و کشته شده اند.اینها همه در شرایطی است که گرسنگی، قحطی، سیل و بلایای حاّد طبیعی بر کشور حاکم نیست.

همگی یادمان هست درسال 2011 زلزله و سونامی سهمگینی کشور ژاپن را در نوردید و آسیبهای وحشتناک مالی و جانی بسیاری بر جای گذاشت و طی آن بخش وسیعی از زیر ساختهای آن کشورآسیب جدی دید. بروز آتش سوزی در یک نیروگاه هسته ای و نشت مواد رادیو اکتیو، بحران خطرناکی ژاپنیها را مورد تهدید قرار داد. کمبود مواد غذایی و آب آشامیدنی و امکانات اولیه زندگی سرتاسر ژاپن را فرا گرفت و نیازمند کمک جامعه بین المللی شدند.در آن روزها تصاویر مخابره شده از امداد رسانی به ژاپنیها بشدت جلب توجه میکرد که پس از رسیدن کامیون کمکها، ژاپنی ها با وضعیت ظاهری بسیار نامناسب از سرما و گرسنگی و درحالیکه پتو و پارچه های مختلف بدور خود پیچیده بودند، بسیار منظم بصف ایستاده و یک یک به جلوی کامیون رفته و منتظر میایستادند تا آنچه برایشان در نظر گرفته شده بگیرند و بروند. سپس نفر بعدی به جلوی کامیون میرفت و بعدی و بعدی. بدون اینکه کوچکترین هجوم و دست و پا زدنی و داد فریادی از آنها دیده شود.این رفتار ژاپنیها تحسین جامعه بین الملی را در پی داشت.

شرایط آنروز ژاپنی ها و نیازشان به "امکانات اولیه" زندگی بهیچوجه با امروز"هدیه" بگیران ایران قابل مقایسه نیست.قصد قیاس نداریم اما آنگاه که چند روز پیش نیز هنگام توزیع رایگان بلیط سینمای جشنواره فیلم فجر، وضعیت مشابهی از هجوم متقاضیان برای کسب بلیط رایگان در رسانه ها منتشر شد، به این اندیشه میرویم که زمینه بروز چنین رفتارهای اجتماعی از کجا سرچشمه میگیرد؟ حفظ و تحکیم  حقوق فردی در کنار احترام به حقوق مسلّم اجتماعی بالاخره نباید در شهروندان ما نهادینه شود؟ پیش از آنکه محکوم به انتقاد غیر منصفانه شویم بایدم گفت که زمینه ها و شرایط  پیش رو نیز در شکل گیری ارتباطات درست اجتماعی تعیین کننده است و دراینجا نیز بیش از انکه صرفآ مردم را مقصر قلمداد کنیم، انتقاد جدی به شیوه توزیع دولتیها وارد است.

صرفنظراز اینکه امکان پرداخت مستقیم وجه سبد اهدایی ممکن بود یا نه، تخصیص همین کالاها از طریق توزیع" بن" و یا همان" کوپن آشنای مردم" مقدور نبود تا وضعیتی برخلاف اعلام قبلی رئیس جمهور مبنی بر حفظ عزّت و شوکت وکرامت انسانی مردم را شاهد نباشیم؟

چنین است که بار دیگر تصمیم گیران "پروژه سبد کالایی" را به این مهم توجه میدهیم که هنگام انجام این طرح وطرحهای مشابه که در ارتباط مستقیم با قاطبه مردم قرار دارد، جزئیات اجرائی و توان عملیاتی مجریان را بدقت مورد توجه قرار دهند. در این مقال تنها به گوشه ای از نارسائیها در زمینه توزیع سبد کالا به بخش کوچکی از جامعه اشاره شد و ایرادات فنی و کارشناسی را به زمان دیگر و متخصصین امر وامیگذاریم. 


* برای آشنایی با شرایط و نحوه همکاری با «نگاه شما» اینجا را کلیک کنید.