اختصاصی تابناک/ متن گزارش «رافائل گروسی» به شورای حکام و شورای امنیت درباره برنامه هسته ای ایران
آژانس اعلام می‌کند که به‌استثنای نیروگاه هسته‌ای بوشهر، هیچ‌گونه اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت مواد و تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده دریافت نکرده است.
به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، گزارش مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای حکام و شورای امنیت، به شماره GOV/۲۰۲۶/۶۳ و مورخ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ بیان می‌کند آژانس به دلیل فقدان اطلاعات و دسترسی، قادر به تأیید وضعیت فعلی ذخایر اورانیوم، فعالیت‌های غنی‌سازی و عدم انحراف مواد هسته‌ای ایران نیست.
این گزارش به‌خودی‌خود اثبات نمی‌کند که مواد هسته‌ای به سمت ساخت سلاح منحرف شده‌اند؛ بلکه بر ناتوانی آژانس در راستی‌آزمایی و ارائه اطمینان درباره عدم انحراف تأکید دارد.
متن این گزارش که به صورت اختصاصی در اختیار تابناک قرار گرفته به صورت زیر است. متن شامل مقدمه، تحولات پیشین، تحولات اخیر، وضعیت اجرای تعهدات پادمانی، مسائل حل‌نشده و جمع‌بندی مدیرکل است.
گزارش مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
اجرای موافقت‌نامه پادمان معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و مفاد مرتبط قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران
گزارش مدیرکل – ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶
الف) مقدمه
۱. این گزارش مدیرکل به شورای حکام آژانس و هم‌زمان به شورای امنیت سازمان ملل متحد، درباره اجرای موافقت‌نامه پادمان معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و مفاد مرتبط قطعنامه‌های شورای امنیت در جمهوری اسلامی ایران است. تهیه این گزارش در پی درخواست شورای حکام در قطعنامه GOV/۲۰۲۵/۷۱ مورخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ صورت گرفته است.
ب) تحولات پیشین
۲. شورای حکام در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ قطعنامه GOV/۲۰۲۵/۳۸ را تصویب کرد. در این قطعنامه اعلام شد که ناکامی‌های متعدد ایران از سال ۲۰۱۹ در ارائه همکاری کامل و به‌موقع به آژانس درباره مواد و فعالیت‌های هسته‌ای اعلام‌نشده در چندین مکان اعلام‌نشده، مصداق عدم پایبندی ایران به تعهدات خود ذیل موافقت‌نامه پادمان با آژانس است.
۳. مدیرکل در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ به شورای حکام و شورای امنیت اطلاع داد که آژانس از آغاز عملیات نظامی اسرائیل علیه چند تأسیسات هسته‌ای ایران مطلع شده است. این حملات بین ۱۳ تا ۲۴ ژوئن انجام شد. همچنین ایالات متحده در ۲۲ ژوئن به سه تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد. آژانس هم‌زمان با آغاز حملات، فعالیت‌های راستی‌آزمایی خود در ایران را متوقف کرد و در پایان ژوئن، به دلایل ایمنی، تصمیم گرفت تمام بازرسان خود را از ایران خارج کند.
۴. مدیرکل در اظهارات خود در شورای حکام تأکید کرد که هرگونه حمله مسلحانه یا تهدید علیه تأسیسات هسته‌ای که برای اهداف صلح‌آمیز مورد استفاده قرار می‌گیرند، ناقض اصول منشور سازمان ملل متحد، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس است. وی بار دیگر تصریح کرد که تأسیسات هسته‌ای، صرف‌نظر از شرایط و زمینه‌های سیاسی و نظامی، نباید هدف حمله قرار گیرند؛ زیرا چنین حملاتی می‌توانند به انسان‌ها و محیط زیست آسیب برسانند و پیامدهای جدی برای ایمنی و امنیت هسته‌ای و همچنین صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی داشته باشند.
۵. رئیس‌جمهور ایران در ۲ ژوئیه ۲۰۲۵ قانونی را برای تعلیق همکاری با آژانس امضا کرد. مدیرکل تأکید کرد که اجرای موافقت‌نامه پادمان معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای تحت هیچ شرایطی قابل تعلیق نیست.
۶. در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، مدیرکل و وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، در قاهره توافقی را امضا کردند که به «توافق قاهره» معروف شد. این توافق، چارچوبی برای رویه‌های بازرسی آژانس، اطلاع‌رسانی‌ها و اجرای پادمان‌ها در تمامی تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده و مواد هسته‌ای ایران فراهم می‌کرد. این رویه‌ها با مفاد مرتبط موافقت‌نامه پادمان ایران منطبق بود.
۷. شورای حکام در قطعنامه GOV/۲۰۲۵/۷۱ از مدیرکل خواست پیش از هر نشست عادی فصلی شورا، گزارشی درباره اجرای موافقت‌نامه پادمان ایران و قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت ارائه کند. همچنین مقرر شد این گزارش‌ها شامل اطلاعات مربوط به راستی‌آزمایی ذخایر اورانیوم ایران، از جمله محل نگهداری، مقادیر، شکل شیمیایی و سطح غنی‌سازی آن‌ها و نیز موجودی سانتریفیوژها و تجهیزات مرتبط باشد.
۸. ایران در نامه‌ای مورخ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ به مدیرکل اعلام کرد که توافق قاهره دیگر معتبر نیست و از آن تاریخ خاتمه‌یافته تلقی می‌شود.
۹. آژانس در نامه‌ای مورخ ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد که در صورت عدم ارائه اطلاعات و گزارش‌های ایران درباره وضعیت تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده آسیب‌دیده و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها، و نیز عدم فراهم شدن دسترسی لازم برای راستی‌آزمایی این اطلاعات، آژانس قادر نخواهد بود نتیجه‌گیری کند که هیچ‌گونه انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران صورت نگرفته است.
۱۰. ایران در پاسخ خود در ۲ فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد که شرایط ناشی از اقدامات تجاوزکارانه و تداوم تهدیدها، اجرای عادی پادمان‌ها را از نظر حقوقی غیرقابل‌اجرا و از نظر عملی غیرممکن کرده است و چنین اجرایی با ملاحظات اساسی امنیتی ایران سازگار نیست.
۱۱ تا ۱۲. آژانس در فوریه ۲۰۲۶ از ایران خواست امکان انجام بررسی و راستی‌آزمایی اطلاعات طراحی در کارخانه غنی‌سازی سوخت اصفهان را فراهم کند. آژانس همچنین با بررسی تصاویر ماهواره‌ای تجاری، فعالیت منظم خودروها در اطراف ورودی مجموعه تونل‌های اصفهان را مشاهده کرد؛ مجموعه‌ای که اورانیوم هگزافلوراید با غنای حداکثر ۲۰ و ۶۰ درصد در آن نگهداری می‌شد. آژانس خواستار دسترسی برای راستی‌آزمایی موجودی مواد هسته‌ای و اطلاعات طراحی شد، اما ایران دسترسی درخواستی را فراهم نکرد و اعلام کرد که این تأسیسات و مجموعه تونل‌های اصفهان هدف حملات نظامی غیرقانونی قرار گرفته‌اند.
۱۳ تا ۱۶. مدیرکل در مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو در فوریه ۲۰۲۶ حضور داشت و درباره مسائل مربوط به راستی‌آزمایی برنامه هسته‌ای ایران مشاوره ارائه کرد. در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، آمریکا و اسرائیل حملات نظامی دیگری علیه ایران انجام دادند که برخی مکان‌های مرتبط با تأسیسات هسته‌ای را نیز شامل می‌شد. در پی این حملات، آژانس فعالیت‌های راستی‌آزمایی خود در ایران را متوقف کرد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای در مارس و آوریل نیز نشان داد که چندین سایت هسته‌ای هدف حمله قرار گرفته‌اند. آژانس همچنین اعلام کرد کارخانه تولید آب سنگین در خنداب در حمله ۲۹ مارس ۲۰۲۶ به‌شدت آسیب دیده است.
۱۷. شورای حکام در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ قطعنامه GOV/۲۰۲۶/۴۰ را تصویب کرد و در آن:
- عدم همکاری کامل و به‌موقع ایران با آژانس درباره مواد و فعالیت‌های هسته‌ای اعلام‌نشده را مصداق عدم پایبندی به تعهدات پادمانی دانست.
- از ادامه عدم رفع موارد عدم پایبندی ایران، از جمله ارائه نکردن اطلاعات و دسترسی لازم برای راستی‌آزمایی مواد هسته‌ای اعلام‌شده، ابراز تأسف عمیق کرد.
- تأکید کرد که آژانس، مطابق ماده ۱۹ موافقت‌نامه پادمان ایران، قادر نیست تأیید کند که هیچ‌گونه انحراف مواد هسته‌ای مشمول پادمان به‌سوی تسلیحات هسته‌ای یا دیگر ابزارهای انفجاری هسته‌ای صورت نگرفته است.
- اعلام کرد که ایران باید بدون تأخیر اطلاعات کامل درباره موجودی مواد هسته‌ای و اطلاعات طراحی تأسیسات را ارائه دهد و تمام دسترسی‌های موردنیاز آژانس را برای راستی‌آزمایی این اطلاعات فراهم کند.
- از ایران خواست فوراً عدم پایبندی خود به موافقت‌نامه پادمان را برطرف کند.
- از مدیرکل خواست گزارشی درباره اجرای این قطعنامه و قطعنامه‌های قبلی در نشست عادی بعدی شورای حکام ارائه کند.
- تأکید کرد که شورای حکام آماده اتخاذ اقدامات بیشتر، از جمله درباره زمان‌بندی و محتوای گزارش موردنیاز برای بررسی شورای امنیت سازمان ملل متحد، است.
۱۸ تا ۲۰. در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، تفاهم‌نامه‌ای میان دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان امضا شد. بر اساس آن، دو طرف توافق کردند که در چارچوب توافق نهایی، وضعیت مواد غنی‌شده انباشته‌شده تعیین تکلیف شود؛ از جمله از طریق کاهش غنای آن‌ها در محل و تحت نظارت آژانس. با این حال، ترامپ در ۸ ژوئیه اعلام کرد که تفاهم‌نامه پایان یافته است. معاون وزیر امور خارجه ایران نیز در ۱۹ ژوئیه اعلام کرد که آمریکا تمام تعهدات خود ذیل این تفاهم‌نامه را متوقف کرده و ایران نیز اقدامات متقابل انجام می‌دهد. آژانس با وجود اطلاع‌رسانی‌های مکرر درباره بازرسی‌های برنامه‌ریزی‌شده در راکتور تحقیقاتی تهران و آزمایشگاه‌های چندمنظوره جابر بن حیان، به این تأسیسات دسترسی پیدا نکرد.
ج) تحولات اخیر
۲۱. شورای حکام در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ قطعنامه GOV/۲۰۲۶/۶۱ را تصویب کرد. در این قطعنامه:
- بار دیگر از ایران خواسته شد فوراً عدم پایبندی خود به موافقت‌نامه پادمان را برطرف کند و اقدامات لازم را برای فراهم کردن اطمینان درباره صحت و کامل بودن اظهارنامه‌های ایران و عدم انحراف مواد هسته‌ای انجام دهد.
- از مدیرکل خواسته شد این قطعنامه و قطعنامه‌های قبلی، به همراه گزارش مدیرکل، را مطابق مفاد اساسنامه آژانس به اعضای آژانس، شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد گزارش کند.
- حمایت شورای حکام از راه‌حل دیپلماتیک برای مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران و پیامدهای آن برای صلح و ثبات منطقه‌ای و بین‌المللی مورد تأکید قرار گرفت.
۲۲ تا ۲۵. ایران در اول اکتبر ۲۰۲۶ یادداشتی توضیحی درباره اجرای موافقت‌نامه پادمان ارائه کرد و موضع خود را در قبال قطعنامه GOV/۲۰۲۶/۶۱ تشریح کرد. مدیرکل در نامه‌ای در ۱۳ اکتبر به برخی از موارد مطرح‌شده در این یادداشت پاسخ داد و بار دیگر تأکید کرد که اجرای موافقت‌نامه جامع پادمان تحت هیچ شرایطی، از جمله در زمینه همکاری با آژانس، قابل تعلیق نیست.
مدیرکل همچنین توضیح داد که قطعنامه‌های مصوب سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به مسائل حل‌نشده گذشته و حال در گزارش سال ۲۰۱۵ نپرداخته‌اند، بلکه بر مسائل مربوط به اجرای پادمان، از جمله احتمال وجود یا استفاده از مواد هسته‌ای اعلام‌نشده که آژانس از سال ۲۰۲۰ شناسایی کرده و ایران هنوز آن‌ها را روشن و حل‌وفصل نکرده است، تمرکز داشته‌اند.
۲۶. آژانس در دوره گزارش‌دهی، اطلاع‌رسانی درباره بازرسی‌ها و فعالیت‌های راستی‌آزمایی طراحی در چندین تأسیسات هسته‌ای ایران را ادامه داد؛ اما ایران به هیچ‌یک از این تأسیسات و مکان‌های موردنظر دسترسی نداد.
۲۷. آژانس در سپتامبر و اکتبر ۲۰۲۶ فعالیت‌های بازرسی و راستی‌آزمایی معمول خود را در نیروگاه هسته‌ای بوشهر انجام داد. این فعالیت‌ها شامل راستی‌آزمایی موجودی فیزیکی مواد هسته‌ای و بررسی اطلاعات طراحی واحدهای نیروگاه بود. آژانس همچنین در اکتبر مقدمات راستی‌آزمایی سوخت مصرف‌شده نیروگاه بوشهر را پیش از انتقال آن به تأسیسات جدید نگهداری خشک انجام داد. انتظار می‌رود این انتقال در سال ۲۰۲۷ صورت گیرد.
۲۸. مدیرکل در نشست توجیهی خود برای شورای امنیت در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که بازنگری در توافق قاهره می‌تواند به آژانس در حل مسائل عملی مربوط به اجرای پادمان‌ها، به‌ویژه در تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده از حملات نظامی و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها، کمک کند. وی همچنین از همکاری سازنده سازمان انرژی اتمی ایران برای فراهم کردن تجهیزات پادمانی موردنیاز در نیروگاه بوشهر استقبال کرد.
مدیرکل تأکید کرد که آژانس در اجرای فعالیت‌های بازرسی خود آماده بررسی نگرانی‌های مشروع ایران در زمینه ایمنی و امنیت است و از ایران خواست اقدامات فنی و تدریجی لازم را برای فراهم کردن شرایط بازگشت بازرسان آژانس در نظر بگیرد. به گفته وی، چنین اقداماتی می‌تواند زمینه اجرای عادی پادمان‌ها در ایران را فراهم کند و به ایجاد فضای اعتماد برای دستیابی به توافقی گسترده‌تر کمک کند.
۲۹. ایران در نامه‌ای مورخ ۳ نوامبر ۲۰۲۶، توجه آژانس را به تهدیدهای مستمر، صریح و علنی رئیس‌جمهور آمریکا برای انجام اقدامات تجاوزکارانه نظامی بیشتر علیه ایران، به‌ویژه علیه تأسیسات هسته‌ای، جلب کرد. ایران اعلام کرد که این تهدیدها شرایط حقوقی، فنی، عملیاتی و امنیتی ضروری برای اجرای ایمن، مؤثر و کامل پادمان‌ها را به‌طور اساسی تضعیف کرده‌اند و در نتیجه، شرایط لازم برای اجرای عادی پادمان‌ها در وضعیت کنونی وجود ندارد.
۳۰. مدیرکل در پاسخ خود در ۴ نوامبر یادآور شد که حمله مسلحانه یا تهدید علیه تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز، ناقض اصول منشور سازمان ملل متحد، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس است. وی همچنین بار دیگر تأکید کرد که تأسیسات هسته‌ای نباید تحت هیچ شرایطی هدف حمله قرار گیرند و چنین حملاتی پیامدهای جدی برای ایمنی و امنیت هسته‌ای و صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی دارند.
د) اجرای موافقت‌نامه پادمان و وضعیت تأسیسات هسته‌ای ایران
در این بخش، مدیرکل وضعیت دسترسی آژانس به تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران، فعالیت‌های غنی‌سازی و بازفرآوری، پروژه‌های مرتبط با آب سنگین، اجرای کد اصلاح‌شده ۳.۱ و پروتکل الحاقی را بررسی می‌کند.
۳۱ تا ۴۳. آژانس اعلام می‌کند که به دلیل عدم دسترسی به تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران و دریافت نکردن اطلاعات موردنیاز، قادر به راستی‌آزمایی وضعیت بسیاری از این تأسیسات و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها نیست. از جمله هفت تأسیسات اعلام‌شده که پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ حاوی مواد هسته‌ای بودند، تحت تأثیر حملات قرار گرفته‌اند. ایران هنوز وضعیت فعلی این تأسیسات و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها را برای اهداف پادمانی به آژانس اعلام نکرده است.
در مقابل، آژانس اعلام می‌کند که ۱۳ تأسیسات اعلام‌شده دیگر، از جمله راکتور تحقیقاتی تهران، تأسیسات تحقیقاتی اصفهان، تأسیسات نطنز، نیروگاه بوشهر و نیروگاه کارون، از حملات نظامی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ آسیب ندیده‌اند.
د.۲. فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی
۴۴. بر اساس مفاد قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت و شورای حکام، ایران موظف است تمام فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی را متوقف کند و آژانس باید این موضوع را راستی‌آزمایی کند. همچنین ایران موظف است برای راستی‌آزمایی عدم انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز، دسترسی لازم را به تأسیسات و مکان‌های موردنظر فراهم کند.
۴۵. بر اساس اطلاعاتی که ایران تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ ارائه کرده بود و همچنین فعالیت‌های راستی‌آزمایی قبلی و برآوردهای آژانس، مجموع ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۹۸۷۴٫۹ کیلوگرم برآورد شده بود. از این مقدار، ۹۰۴۰٫۵ کیلوگرم به شکل گاز هگزافلوراید اورانیوم و ۸۳۴٫۴ کیلوگرم در اشکال دیگر بود.
از مجموع ۹۰۴۰٫۵ کیلوگرم اورانیوم به شکل هگزافلوراید، ۸۵۹۹٫۶ کیلوگرم اورانیوم با غنای پایین و ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا، تا سقف ۶۰ درصد اورانیوم-۲۳۵، تشکیل شده بود.
۴۶. آژانس اعلام می‌کند که به دلیل نداشتن اطلاعات و دسترسی به چهار تأسیسات غنی‌سازی اعلام‌شده ایران، قادر نیست درباره حجم، ترکیب یا محل فعلی ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران اطلاعاتی ارائه کند. همچنین نمی‌تواند تأیید کند که ایران تمام فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی، از جمله تحقیق و توسعه، را متوقف کرده است.
آژانس به دلیل نداشتن دسترسی به کارگاه‌های تولید، مونتاژ و آزمایش قطعات سانتریفیوژ از فوریه ۲۰۲۱، نمی‌تواند درباره موجودی کنونی سانتریفیوژهای ایران یا توقف تولید، مونتاژ و آزمایش آن‌ها اظهارنظر کند.
د.۳. فعالیت‌های بازفرآوری
۴۷. بر اساس قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت و شورای حکام، ایران موظف است تمام فعالیت‌های مرتبط با بازفرآوری، از جمله تحقیق و توسعه در این زمینه، را متوقف کند. آژانس اعلام می‌کند که به دلیل نداشتن اطلاعات و دسترسی لازم، نمی‌تواند تأیید کند که آیا فعالیت‌های بازفرآوری در راکتور تحقیقاتی تهران، تأسیسات ایزوتوپی مولیبدن، ید و زنون یا آزمایشگاه‌های چندمنظوره جابر بن حیان ادامه دارد یا خیر.
د.۴. پروژه‌های مرتبط با آب سنگین
۴۸. ایران موظف است فعالیت‌های مربوط به پروژه‌های آب سنگین را متوقف کند. این تعهد شامل پروژه ساخت راکتور تحقیقاتی خنداب در اراک و تولید آب سنگین در کارخانه مربوطه است. آژانس اعلام می‌کند که این دو تأسیسات در حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ آسیب دیدند. بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، کارخانه تولید آب سنگین خنداب از زمان حمله مارس ۲۰۲۶ تاکنون در وضعیت غیرفعال باقی مانده است.
د.۵. تبدیل اورانیوم و تولید سوخت
۴۹. ایران موظف است فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی و پروژه‌های آب سنگین را متوقف کند. آژانس اعلام می‌کند که پس از حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵، ایران اطلاعات یا دسترسی لازم را درباره تأسیسات تبدیل اورانیوم، تولید پودر اورانیوم غنی‌شده و ساخت صفحات سوخت در اختیار آژانس قرار نداده است. بنابراین، آژانس نمی‌تواند وضعیت فعلی این تأسیسات یا مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها را ارزیابی کند.
د.۶. کد اصلاح‌شده ۳.۱
۵۰ تا ۵۳. آژانس اعلام می‌کند که ایران مفاد کد اصلاح‌شده ۳.۱ را اجرا نمی‌کند. این کد ایران را ملزم می‌کند اطلاعات طراحی تأسیسات هسته‌ای جدید را از زمان اتخاذ تصمیم برای ساخت یا صدور مجوز ساخت آن‌ها در اختیار آژانس قرار دهد و اطلاعات تکمیلی را هم‌زمان با پیشرفت مراحل طراحی و ساخت ارائه کند.
ایران اجرای این کد را از ۲۳ فوریه ۲۰۲۱ متوقف کرده است. آژانس تأکید می‌کند که اجرای آن یک تعهد حقوقی ذیل موافقت‌نامه پادمان ایران است. به گفته آژانس، عدم اجرای این تعهد مانع دریافت اطلاعات اولیه درباره طراحی راکتورهای هسته‌ای جدیدی شده است که ایران قصد ساخت آن‌ها را اعلام کرده و این امر توانایی آژانس برای راستی‌آزمایی این تأسیسات را به‌طور قابل‌توجهی محدود می‌کند.
د.۷. پروتکل الحاقی
۵۴ تا ۵۵. آژانس اعلام می‌کند که ایران پروتکل الحاقی را اجرا نمی‌کند و از ایران می‌خواهد مطابق مفاد آن عمل کرده و هرچه سریع‌تر آن را به تصویب برساند.
پروتکل الحاقی ابزارهای تکمیلی مهمی در اختیار آژانس قرار می‌دهد و دسترسی گسترده‌تری به اطلاعات و مکان‌ها فراهم می‌کند. ایران اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی را در فوریه ۲۰۲۱ متوقف کرد. از آن زمان، ایران اظهارنامه‌های به‌روزشده ارائه نکرده و آژانس نیز نتوانسته است دسترسی‌های تکمیلی به هیچ‌یک از سایت‌ها و مکان‌های موردنظر داشته باشد.
آژانس تأکید می‌کند که تا زمانی که ایران پروتکل الحاقی را اجرا نکند، این نهاد قادر نخواهد بود اطمینان معتبر درباره نبود مواد و فعالیت‌های هسته‌ای اعلام‌نشده در ایران ارائه کند.
هـ) مسائل حل‌نشده پادمانی
۵۶. گزارش مدیرکل در ۳۱ مه ۲۰۲۵ ارزیابی جامعی از احتمال وجود یا استفاده از مواد هسته‌ای اعلام‌نشده در ارتباط با مسائل حل‌نشده گذشته و حال برنامه هسته‌ای ایران ارائه کرده بود.
بر اساس آن گزارش، ایران مواد هسته‌ای و فعالیت‌های مرتبط با آن را در سه مکان اعلام‌نشده اظهار نکرده بود و آژانس قادر نبود مشخص کند که این مواد مصرف شده‌اند، با مواد اعلام‌شده دیگر ترکیب شده‌اند یا همچنان خارج از نظام پادمان قرار دارند. آژانس همچنین اعلام کرد همکاری ایران برای حل مسائل پادمانی باقی‌مانده رضایت‌بخش نبوده است.
۵۷ تا ۶۰. شورای حکام در قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرد که ناکامی‌های متعدد ایران در اجرای تعهدات خود از سال ۲۰۱۹ مصداق عدم پایبندی به موافقت‌نامه پادمان است. همچنین آژانس قادر نیست تأیید کند که هیچ‌گونه انحراف مواد هسته‌ای صورت نگرفته است.
شورای حکام در قطعنامه‌های ژوئن و سپتامبر ۲۰۲۶ نیز درخواست‌های قبلی خود را تکرار کرد. مدیرکل در گزارش حاضر اعلام می‌کند که ایران در دوره مورد بررسی با آژانس برای حل مسائل پادمانی حل‌نشده تعامل نکرده است.
و) جمع‌بندی
۶۱. آژانس اعلام می‌کند که به‌استثنای نیروگاه هسته‌ای بوشهر، هیچ‌گونه اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت مواد و تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده دریافت نکرده و به این تأسیسات نیز برای انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی میدانی دسترسی نداشته است. در نتیجه، آژانس نتوانسته است مسئولیت‌های پادمانی خود را در سایر تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران اجرا کند و وضعیت این تأسیسات و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها را راستی‌آزمایی کند.
۶۲. بیش از یک سال از زمانی می‌گذرد که آژانس تداوم آگاهی خود درباره موجودی‌های قبلاً اعلام‌شده اورانیوم با غنای بالا تا ۶۰ درصد و اورانیوم با غنای پایین در تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده از حملات ژوئن ۲۰۲۵ را از دست داده است. فقدان اطلاعات درباره این مواد و نداشتن دسترسی برای راستی‌آزمایی آن‌ها، از نظر اشاعه هسته‌ای نگرانی جدی ایجاد می‌کند و باید در اسرع وقت برطرف شود.
۶۳. آژانس همچنین به‌طور فزاینده‌ای نگران است که ایران اجازه بررسی پرسش‌نامه اطلاعات طراحی و انجام راستی‌آزمایی اطلاعات طراحی در کارخانه غنی‌سازی سوخت اصفهان را نداده است. در نتیجه، آژانس از محل دقیق این تأسیسات، وضعیت آن از منظر پادمانی و اینکه آیا حاوی مواد هسته‌ای است یا خیر، اطلاع ندارد.
۶۴. از زمان توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی از سوی ایران در فوریه ۲۰۲۱، آژانس نتوانسته است دسترسی‌های تکمیلی به سایت‌ها یا مکان‌های دیگر در ایران داشته باشد.
۶۵. به دلیل فقدان دسترسی به تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران، آژانس قادر به راستی‌آزمایی موارد زیر نیست:
- آیا ایران تمام فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی، از جمله تحقیق و توسعه، را متوقف کرده است یا خیر؛
- آیا تمام فعالیت‌های بازفرآوری متوقف شده‌اند یا خیر؛
- حجم و میزان ذخایر اورانیوم ایران؛
- آیا فعالیت‌های مرتبط با تمام پروژه‌های آب سنگین متوقف شده‌اند یا خیر؛
- موجودی سانتریفیوژها و تجهیزات مرتبط در ایران.
همچنین ایران، برخلاف مفاد مرتبط قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام، پروتکل الحاقی و کد اصلاح‌شده ۳.۱ را اجرا نمی‌کند.
۶۶. در نبود گزارش‌های ایران درباره وضعیت تأسیسات و مکان‌های هسته‌ای اعلام‌شده و مواد هسته‌ای مرتبط با آن‌ها، و همچنین نبود دسترسی لازم برای راستی‌آزمایی این اطلاعات، آژانس قادر نیست نتیجه‌گیری کند که هیچ‌گونه انحراف مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران صورت نگرفته است.
۶۷. مدیرکل خاطرنشان می‌کند که ایران در دوره گزارش‌دهی همچنان از تعامل با آژانس برای حل مسائل پادمانی حل‌نشده خودداری کرده است.
۶۸. آژانس اذعان دارد که حملات نظامی به تأسیسات و سایت‌های هسته‌ای ایران شرایطی بی‌سابقه ایجاد کرده است. بااین‌حال، مدیرکل تأکید می‌کند که انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی در ایران، مطابق موافقت‌نامه پادمان و قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت و شورای حکام، بدون تأخیر ضروری است.
ازاین‌رو، مدیرکل از ایران می‌خواهد به‌صورت سازنده با آژانس تعامل کند تا اجرای کامل و مؤثر پادمان‌ها، اجرای مفاد مرتبط قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام و حل مسائل پادمانی باقی‌مانده امکان‌پذیر شود.
۶۹. آژانس آمادگی کامل دارد فعالیت‌های پادمانی خود را در ایران در کوتاه‌ترین زمان از سر بگیرد و در صورت درخواست طرف‌ها و تأیید شورای حکام، سایر فعالیت‌های راستی‌آزمایی را در چارچوب ترتیبات مورد توافق انجام دهد.
مدیرکل از ایران می‌خواهد اقدامات فنی و تدریجی لازم را برای فراهم کردن شرایط بازگشت بازرسان آژانس بررسی کند. به گفته وی، چنین اقداماتی می‌تواند زمینه اجرای عادی پادمان‌ها در ایران را فراهم سازد و هم‌زمان به ایجاد فضای اعتماد برای دستیابی به توافقی گسترده‌تر کمک کند.
مدیرکل همچنین تأکید می‌کند که آژانس در اجرای فعالیت‌های بازرسی، آماده بررسی نگرانی‌های مشروع ایران در زمینه ایمنی و امنیت است.
۷۰. مدیرکل بار دیگر حمایت کامل خود را از مذاکرات با هدف دستیابی به راه‌حلی مورد توافق طرف‌ها درباره مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران اعلام می‌کند. وی همچنین آمادگی آژانس را برای پشتیبانی از اجرای اقدامات راستی‌آزمایی در چارچوب هرگونه توافق احتمالی، در صورت درخواست طرف‌ها و تأیید شورای حکام، مورد تأکید قرار می‌دهد.
۷۱. مدیرکل اعلام می‌کند که در صورت لزوم، گزارش‌دهی خود را ادامه خواهد داد.
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.