وقتی فیبر نمیخوریم، باکتریها مار را میخورند!
پژوهشگران دریافته اند که کمبود فیبر غذایی میتواند رفتار برخی از باکتریهای ساکن روده را تغییر دهد؛ به طوری که این میکروبها در نبود منابع غذایی کافی، به سراغ لایه مخاطی محافظ دیواره روده میروند و از ترکیبات آن به عنوان منبع تغذیه استفاده میکنند.

به گزارش تابناک؛ کمبود فیبر غذایی میتواند رفتار باکتریهای ساکن روده را تغییر دهد. در چنین شرایطی، برخی از این میکروبها به جای استفاده از فیبرهای گیاهی به عنوان منبع تغذیه، به سراغ ترکیبات تشکیل دهنده لایه مخاطی محافظ روده میروند؛ لایه ای که نقش مهمی در جلوگیری از تماس مستقیم باکتریها و عوامل بیماری زا با دیواره روده دارد.
وقتی باکتریها منبع غذایی خود را تغییر میدهند
فیبر غذایی یکی از منابع اصلی تغذیه بسیاری از باکتریهای مفید روده است. این ترکیبات پس از رسیدن به روده بزرگ، توسط میکروبها تخمیر میشوند و محصولاتی مانند اسیدهای چرب کوتاه زنجیر تولید میکنند که در حفظ سلامت محیط روده نقش دارند.
اما وقتی فیبر کافی در دسترس نباشد، برخی باکتریها میتوانند برای تامین نیاز غذایی خود به سراغ موسینها بروند. موسینها ترکیبات اصلی سازنده لایه مخاطی روده هستند و به حفظ سد دفاعی دستگاه گوارش کمک میکنند.
یافتههای یک پژوهش جدید در سال ۲۰۲۵
در مطالعه ای که در فوریه ۲۰۲۵ در مجله Microbiology Spectrum منتشر شد، محققان تاثیر محرومیت موقت از فیبر را بر میکروبیوم روده موشها بررسی کردند.
در این آزمایش، موشها به مدت ۳ هفته رژیم غذایی کم فیبر دریافت کردند و سپس برای ۶ هفته به رژیم غذایی معمولی بازگشتند.
بیشتر بخوانید
بهترین پروتئینهای گیاهی پرخاصیت
۴ غذای پاییزی که به کنترل فشار خون کمک میکنند
نتایج نشان داد کمبود فیبر با کاهش تنوع میکروبی روده، افزایش باکتریهای تجزیه کننده مخاط و افزایش فعالیت آنزیم هایی همراه بود که ترکیبات قندی موجود در لایه مخاطی را تجزیه میکنند. همچنین در دوره محرومیت از فیبر، مقدار DNA متعلق به سلولهای میزبان در مدفوع افزایش یافت که میتواند نشانه ای غیرمستقیم از اختلال در سد دفاعی روده باشد.
نکته قابل توجه این بود که با وجود بازگشت موشها به رژیم غذایی معمولی، برخی تغییرات در ترکیب و تنوع باکتریهای روده تا ۶ هفته باقی ماندند. البته شاخصهای مربوط به اختلال سد دفاعی و فعالیت آنزیمهای تجزیه کننده مخاط در پایان دوره به مقادیر گروه کنترل بازگشته بودند.
باکتریهای مفید چگونه از لایه محافظ روده حمایت میکنند؟
مطالعه دیگری که در سال ۲۰۲۴ در مجله Nature Communications منتشر شد، نقش باکتری مفیدی به نام Blautia را در حفظ عملکرد لایه مخاطی روده بررسی کرد.
پژوهشگران دریافتند افزایش مصرف فیبر در گروهی از افراد سالم، ترکیب میکروبیوم روده آنها را تغییر داد. انتقال میکروبیوم این افراد به موشها نشان داد که این تغییرات میتوانند به حفظ عملکرد لایه مخاطی در شرایط رژیم کم فیبر کمک کنند.
همچنین مشخص شد باکتری Blautia coccoides با تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر مانند استات و پروپیونات، میتواند رشد لایه مخاطی روده را در موشها تحریک کند.
این یافتهها نشان میدهند فیبر غذایی فقط برای تنظیم حرکات روده و پیشگیری از یبوست اهمیت ندارد، بلکه در حفظ تعادل میکروبیوم و حمایت از سد محافظ روده نیز نقش دارد.
البته هر دو پژوهش عمدتا بر مدلهای حیوانی متکی بوده اند و برای اثبات تمام این سازوکارها در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است. مصرف منابع متنوع فیبر مانند حبوبات، سبزیجات، میوهها و غلات کامل راهی مناسب برای حمایت از سلامت دستگاه گوارش است.
نتیجه یک پژوهش در مجله Cell
در مطالعه ای که در سال ۲۰۱۶ در مجله علمی Cell منتشر شد، محققان تاثیر رژیم غذایی کم فیبر را بر میکروبیوم روده و لایه مخاطی آن بررسی کردند.
این پژوهش با استفاده از موشهای آزمایشگاهی انجام شد که میکروبیومی متشکل از ۱۴ گونه باکتری روده انسان در دستگاه گوارش آنها مستقر شده بود.
نتایج نشان داد در شرایط کمبود فیبر، تعداد و فعالیت برخی از باکتریهای تجزیه کننده مخاط افزایش مییابد. این تغییر باعث فرسایش لایه محافظ مخاطی روده شد و دسترسی عوامل بیماری زا به سطح سلولهای روده را آسانتر کرد.
پژوهشگران همچنین دریافتند موش هایی که هم رژیم غذایی فاقد فیبر داشتند و هم باکتریهای روده آنها به تخریب مخاط روی آورده بودند، در برابر عفونت ناشی از باکتری بیماری زای مورد آزمایش آسیب پذیرتر بودند.
این مطلب به منزله تشخیص پزشکی نیست و صرفا با هدف اطلاع رسانی تهیه شده است. در صورت نگرانی درباره وضعیت سلامت دستگاه گوارش، با پزشک مشورت کنید.
منبع: عصرایران
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.