مواضع هسته‌ای آمریکایی‌ در اولین روز پس از پیروزی جمهوری‌خواهان

در روز پس از روشن شدن پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات سنای آمریکا و به دست گرفتن هر دو مجلس آمریکا توسط آنها بعد از هشت سال، بحث و جدل‌ها درباره تاثیرگذاری این انتخابات بر آینده مذاکرات هسته‌ای با ایران که دولت اوباما آن را اولویت مهم کارنامه هشت ساله ریاست جمهوری دموکرات‌ها می‌داند آغاز شده است.

به گزارش «تابناک»، جان کری وزیر خارجه آمریکا که برای مشورت در دو موضوع اصلی مذاکرات هسته‌ای با ایران و مقابله با داعش به فرانسه رفته است، در حاشیه دیدار با لوران فابیوس اظهار داشته است که ایران حق داشتن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای و نه تعقیب ساخت بمب هسته‌ای را دارد.

اما صحنه داخلی آمریکا شاهد تحولات و اظهارنظرهای صریح‌تری است. از مدتها پیش این برداشت وجود داشت که تسلط جمهوری‌خواهان بر سنای آمریکا و باز شدن دست مخالفان توافق هسته‌ای با ایران می‌تواند چالش‌های جدی برای دیپلماسی فعلی دولت امریکا در موضوع هسته‌ای ایجاد کند.

اگر چه پیش از این موضوع اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات از سوی مقامات مختلف آمریکایی از هر دو حزب مطرح شده بود، ولی پیش‌بینی می‌شد که اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات سنا به پیروزی برسند، فرایند مورد نظر برای اعمال تحریم‌ها شکل دیگری به خود خواهد گرفت.

به گفته الکس واتانکا کارشناس مسائل ایران در موسسه خاور نزدیک در واشنگتن رسیدن به توافق هسته‌ای با ایران اکنون مهم‌ترین چیزی است که می‌تواند در کارنامه سیاست خارجی اوباما ثبت شود و اگر طرفداران تحریم این امکان را از وی بگیرند، تقریبا چیزی برای وی باقی نمی‌ماند.

در این میان دو طرح مطرح در کنگره آمریکا قابل توجه هستند که پیروزی جمهوری‌خواهان شانس بررسی و تصویب آنها را افزایش می‌دهد. یکی از این طرح‌ها طرح ایران عاری از سلاح هسته‌ای (Nuclear Weapon Free Iran Act) است که در سال 2013 توسط رابرت منندز سناتور دموکرات ایالت نیوجرسی و مارک کرک سناتور دموکرات ایلینویز پیشنهاد شده است ولی در هیچ از یک مجلسین در باره آن رای‌گیری نشده است. محتوای این طرح این است که تحریم‌های ایران تنها در صورتی برداشته می‌شود که دولت آمریکا هر سی روز گواهی صادر کند که ایران محتوای توافق گذشته ژنو را اجرایی کرده است. این طرح البته معادن، بخش ساختمانی و صنایع مهندسی ایران را نیز به فهرست سیاه تحریم‌ها اضافه می‌کند و شرکت‌های خارجی که با ارزهای خارجی با ایران مبادله می‌کنند و نیز افرادی که با بانک مرکزی ایران مراوده مالی دارند را مورد مجازات قرار می‌دهد

حتی برخی مقامات آمریکایی نیز اعتراف کرده‌اند که چنین مصوبه‌ای شانس پایان صلح‌آمیز مناقشه‌ هسته‌ای را از بین می‌برد زیرا برداشته شدن تحریم‌ها را غیرممکن خواهد ساخت.

طرح فوق، تنها طرح مدنظر طرفداران تحریم بیشتر علیه ایران نیست. طرحی با نام House Resolution 850 توسط ادوارد رویس عضو جمهوری‌خواه و رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان مطرح شده که همه موارد تحریمی بالا را نیز در بر می‌گیرد و در جولای 2013 در مجلس نمایندگان هم به تصویب رسیده است ولی سنا تاکنون اقدامی برای تصویب آن انجام نداده است.

نباید فراموش کرد که حتی با وجود مخالفت دولت و اعتقاد برخی جمهوری‌خواهان به دادن شانس به دیپلماسی هسته‌ای، ممکن است تحت فشار لابی هوادار اسرائیل این طرح‌ها با تغییراتی به تصویب برسند.

بلافاصله پس از پیروزی انتخاباتی جمهوری‌خواهان، تاثیر این پیروزی بر روابط اسرائیل و آمریکا مورد بررسی رسانه‌های اسرائیلی قرار گرفت. پروفسور ایتان گیلبوا چهره سرشناس دیپلماسی عمومی اسرائیل و کارشناس روابط با امریکا، یکی از اثرات این تحول را افزایش تلاش اوباما برای دور زدن کنگره پس از یک توافق نهایی با ایران دانسته است.

همزمان با روشن شدن نتایج انتخابات، دو خبر و مقاله در موضوع روابط با ایران، باعث خشم مخالفان مذاکرات هسته‌ای با ایران شد.

نخست این که وال استریت ژورنال خبر داده است که ستادی که مسئول بهبود اوضاع توسعه در افغانستان است در دو سال اخیر تلاش کرده تا تحریم‌ها مانع سرمایه‌گذاری ایران برای تولید دارو و توسعه بخش معدن افغانستان نشود

در همین حال، الیزابت روزنبرگ و زاخاری گولدمن از مشاوران پیشین وزارتخانه‌های خزانه‌داری و دفاع آمریکا در مقاله‌ای در نیویورک تایمز، از قانونگذاران امریکایی درخواست کرده‌اند که متحد باقی بمانند و نگذارند مذاکرات با ایران به دلیل اعمال تحریم‌های جدید شکست بخورد زیرا چنین اقدامی به ضرر امریکا است.

به اعتقاد آنها تحریم‌های جدید نمی‌تواند به ایران انگیزه بیشتری برای مذاکره بدهد، باعث فروپاشی ائتلافی می‌شود که به سختی علیه ایران شکل گرفته است و علاوه بر این اقتصاد ایران، هم اکنون با توجه به کاهش زیاد قیمت نفت تحت فشار قرار دارد.

این مقاله با واکنش همراه با پوزخند مارک دوبوویتز از طراحان رژیم تحریم‌ها علیه ایران همراه شده است. وی در مواضع خود پس پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات امریکا، تحریم سویفت علیه ایران را از جمله نشانه‌های قدرت تحریم‌های ثانویه مصوب کنگره امریکا و نشانه حرف‌شنوی اروپا از امریکا در این حوزه دانسته است، به اوباما توصیه کرده که با کنگره همکاری کند تا توافق با ایران توافقی قابل قبول باشد و گرنه باید منتظر شکستی سیاسی باشد زیرا سنا توافق وی با ایران را رد خواهد کرد.

اندرو مک‌کارتی همکار دوبویتز در موسسه دفاع از دموکراسی که سوابق قضایی در پرونده‌های مربوط به حوزه تروریسم دارد نیز بلافاصله به گزارش وال استریت ژورنال در باره نیاز آمریکا به ایران در افغانستان واکنش نشان داده است.

وی در مقاله‌ای برای نشنال ریویو که از ان به عنوان انجیل نومحافظه‌کاران آمریکا نام برده می‌شود و پرنفوذترین و پرمخاطب‌ترین مجله آنها نیز هست، مدعی شده است که نباید منتظر اول ژانویه و استقرار سناتورهای جدید ماند بلکه از اکنون باید در مقابل رفتار اشتباه اوباما با ایران ایستاد.