مراسم سنتی «کرنی‌زنی»

امید رجبی پور کشایه: کرنی‌زنی آیین مذهبی است که همراه با نوحه‌خوانی و مداحی ذاکران اهل بیت (ع) همراه است که شرکت‌کنندگان با برگزاری سینه‌زنی به سوگواری می‌پدازند.

"کَرنی ” نوعی آلت موسیقی بادی است که از جنس نی ساخته می‌شود. طول آن بین دو تا ۳ متر متغیّر است. سر کرنای از جنس نوعی کدو بوده که برای همین منظور پرورش میابد و شبیه دهانه شیپور است منتهی فرم منحنی دارد شبیه شاخ گاو.

کرناچیان برای بر آوردن صدای آن از دم و باز دم خود استفاده می‌کنند. هیئت کرناچی متشکل از دو "سر کرناچی” و درمجموع حدود ۵ تا ۸ کرناچی هستند.

ابتدا” سر کرناچی” که رهبری کرناچیان را بر عهده دارد آهنگی را شروع به نواختن می‌نماید و کرنا را در یک زاویه ۱۶۰ درجه روی کرناهای دیگر حرکت می‌دهد. بقیه کرناها روی یک چوب که سرکرناچی دوم دارد گذاشته‌شده وبا هر بار دمیدن کرناچیان از او پیروی نموده و آهنگی می‌نوازند.

مدت دمیدنشان تا زمانی ست که خسته نمی‌شوند. صدای کرنای هول‌انگیز و همراه با حزن و اندوه است و شنونده را منقلب و متأثر می‌کند.

کرنانوازی از سنت‌های قدیمی استان گیلان است که در ماه‌های محرم و صفر در مناطق مختلف این استان و این روستا نواخته می‌شود. این سنت مذهبی برخلاف برخی از سنن‌ها در این روستا پا برجا و به قوت خود باقی است.

کرنا نوازی در روستاهای شهر کلاچای به‌عنوان یک نوع عزاداری مرسوم است. این ساز منطقه‌ای تا پیش‌ازاین برای اطلاع‌رسانی و اعلام خبری به مردم از آن استفاده می‌شده و امروزه تنها به‌عنوان ساز مراسم عزاداری شخصی و مذهبی از آن استفاده می‌شود.

تک‌نواز گروه، مصیبتی از حضرت امام حسین (ع) را در داخل کرنا دمیده و پس‌ازآن صدای "وای وای” از کرنای وی به گوش می‌رسد در این لحظه گروه، نوای "حسین وای” را در کرنا می‌دمند بدین ترتیب شنوندگان "وای وای، حسین وای” را از تک‌نواز و گروه او می‌شنوند.

کرنا به‌جز ایام سوگواری امامان به‌ویژه امام حسین (ع) در یادبود شهدا و برای خانواده‌های که داغ جوان دیده باشند نیز نواخته می‌شود.

"کرنا” آلتی بادی و بلند که دارای صدای بم و رسائی است، چون سوراخ ندارد با انگشتان نواخته نمی‌شود از این رو فقط با دم نوازنده از آن صدا حاصل می‌شود.

برای استحکام بیشتر پوششی از بریده‌های نی روی بدنه آن بسته می‌شود طول آن متفاوت بین دو تا چهار متر و گاهی بیشتر است "سر عصایی شکل کرنا” محل خروج و تشدید صدا از جنس کدو است. کرنای شمال را "درازنای” نیز می‌نامند چون لوله فاقد سوراخ تغییردهنده صوت است لذا اصوات با تغییر فشار دم در لوله ایجاد می‌شود و فاقد تنوع صوتی است.

کرنی بدون زبانه و سوراخ بوده از سه قسمت تشکیل می‌شود قسمتی که در دهان قرار می‌گیرد، قسمت بدنه که درازای آن گاه به بیش از ۳٫۶۰ متر می‌رسد و قسمت سر آنکه خمیده و به شکل عصا است.