10بازدید
۲۶
تفاوت بلا و فتنه
آیت‌الله مجتبی تهرانی
نکته: « سلسله مباحث "فتنه" در سال 1368 ذیل عنوان "آزمایش الهی" در جلسات درس اخلاق و معارف اسلامی حضرت آیت الله العظمی حاج شیخ مجتبی تهرانی مطرح شده است، که با توجه به فضای فتنه گون اخیر جامعه بنا به توصیه معظم له جهت استفاده تشنگان معارف ناب اسلامی منتشر می شود.»
فتنه از دیدگاه حضرت آیت‌الله العظمی مجتبی تهرانی
بخش اول
به عنوان مقدّمه، دو مطلب را كه يكی در ارتباط با خصوصيت‌های امتحان و آزمايش های الهی است و دیگری جنبه‌های عمومی دارد و در امتحانهای بشری هم مطرح است، عرض می‌كنم.
1- آزمایشهای الهی بدون اعلام قبلی است
آنچه‌كه امتحان را خيلی پيچيده می‌كند، اين است كه شاگرد نداند كه دارد امتحان ميشود. در آزمايشهای الهی، اينطور نيست كه خداوند اعلام كند چه موقعی تو را می آزمايم. هر لحظه ما داريم امتحان می‌شويم. به خلاف آزمايشهای بشری در ارتباط با اكتساب علوم كه در آنها اعلام قبلی می‌كنیم.
2- برخی آزمایشات پیچیده هستند
در امتحانات بشری هم اين‌گونه است كه گاهی اوقات شاگرد، جواب سؤالات امتحانی را می‌داند اما استاد در طرح سؤالات، يك نوع پيچيدگی را مطرح می‌كند. چه بسا مطلب ساده باشد امّا به نحو پيچيده و دو پهلو و گاهی هم چند پهلو است؛ مانند سؤالات چهارگزینه‌ای. خدا نكند هر دو اينها با هم باشد؛ یعنی از طرفی انسان از این‌كه در بوتۀ آزمايش است، غفلت داشته باشد و از آن طرف هم سؤال امتحان يك سؤالی باشد كه انسان نتواند حق را از باطل به سادگی تمييز بدهد.
تفاوت بلا و فتنه
چه بسا لغت بلا، غالباً در آزمايش‌هايی به كار می‌رود كه حق از باطل به آسانی تمييز داده می‌شود. امّا فتنه غالباً در آزمايش‌هايی مصرف می‌شود كه حق از باطل به سادگی تمييز داده نمی‌شود. آزمايشهای الهی گاهی به صورت فتنه است و تمييز دادن حق از باطل بر اثر هواهای نفسانی مشكل می‌شود.
آزمایش با احكام شرعیّه
خداوند ما را اوّل با احكام شرعيّه امتحان می‌كند. احكام شرعيّه غير از حوادث است. من احكام را می‌گويم و ان‌شاءالله بعداً در باب حوادث، مي روم سراغ آزمايشهای الهی در ارتباط با اجتماع و مسائل اجتماعی. در باب احكام هم همين‌طور است؛ خداوند آزمايش می‌كند. آن‌هم آزمايش به نحو پيچيده.
در خطبه 156 نهج البلاغه علی (علیه السلام) می‌فرمايد:
« اِنَّهُ لَمّا اَنزَلَ اللهُ سُبحانَهُ قولَهُ "الم اَحَسِبَ النّاسُ اَن يُترَكوُا أن يَقُولُوا آمَنّا وَهُم لايُفتَنُون" عَلِمتُ اَنَّ الفِتنَةَ لا تَنزِلُ بِنا و رسولُ اللهِ صلَّی اللهُ عَليه و آلِه بَينَ اَظهُرِنا »
حضرت می‌فرمايد: وقتی این آیات اوّل سوره عنكبوت ( و به یقین كسانی را كه پیش از اینان بودند آزمودیم تا خدا آنان را كه راست گفته‌اند معلوم دارد و دروغ-گویان را نیز معلوم دارد ) بر پیغمبر نازل شد، من فهميدم كه تا زمانی كه پيغمبر در بين ما هست فتنه بر ما نازل نمی‌شود.
در اين مطلب زيبايی نهفته است. اين فتنه؛ جنبه‌های اشتباه كاری از نظر احكام دارد. چون پيغمبر به يك معنا شارع مقدّس است، احكام را خودش آورده است. تا پیامبر هست نمی‌شود بين مردم اشتباه كاری كرد و حلال را با حرام عوض كرد. اگر چنین مسأله‌ای رخ دهد، فرد می‌تواند برود سراغ پیامبر و سؤال كند و جواب بگیرد.
« فقُلتُ يارسولَ اللهِ ما هذِه الفِتنَةُ الَّتی اَخبَرَكَ اللهُ تعالی بِها »
علی (علیه السلام) می‌فرمايد از پيامبر سؤال كردم كه اين فتنه كه خدا به تو خبر داده چيست؟
« فَقالَ ياعَليُّ إِنَّ اُمَّتی سَيُفتَنُونَ مِن بَعدِی »
پيامبر اكرم فرمود: یا علی! امّت من بعد از من مورد آزمايش قرار می‌گيرند. در اینجا بحث فتنه است؛ يعنی آن امتحانی كه مواد امتحانی در آن به نحوی است كه حقّ را از باطل به سختی ميتوان تمييز داد. می‌شود اشتباه كاری كرد و در آن پيچيدگی هست. تا این‌كه به اینجا می‌رسد « ياعَليُّ إِنَّ القَومَ سَيُفتَنُون بِاموالِهم»
می‌فرمايد امّت من، مؤمنين و اين‌هایی كه حقيقت و سعادت را هدف گيری كرده‌اند، به زودی به مال‌هایشان آزمايش می‌شوند «وَ يَمُنُّونَ بدِينِهِم عَلی رَبِّهم» اينها برای دينداری و ايمانشان به پروردگارشان منّت می‌گذارند «وَ يَتَمَنّونَ رَحمَتَه» بعد هم تقاضای رحمت از خدا دارند «و يَأمَنُونَ سَطوَتَهُ» خودشان را هم از خشم خدا ايمن می‌دانند؛ می‌گويند عذاب خدا برای ما نيست «ويَستَحِلُّونَ حَرامَهُ بِالشُّبَهاتِ الكاذِبَةِ وَ الأهواءِ السّاهِيَةِ» به سبب شبهه‌های دروغ و خواسته‌های غفلت‌آور، حرام را حلال می‌شمرند « فَيَستَحِلُّونَ الخَمرَ بِالنَّبيذِ » شراب را به هوای اين‌كه می‌گويند آب انگور است، حلال می‌شمرند! «وَ السُّحتَ بِالهَدِيَّةِ » رشوه را می‌گويند هديه است! «وَ الرِّبا بِالبَيعِ» ربا می‌خورد امّا می‌گوید داريم معامله می‌كنيم، شرعی است! «قُلتُ يارسولَ اللهِ فَبِايِّ المَنازِلِ اُنزِلُهُم عِندَ ذلك؟ » می‌فرماید به رسول الله عرض كردم وقتی این‌چنین شد، ما اينها را در كدام مرتبه قرار دهيم؟ « أبِمَنزِلَة رِدَّةٍ؟ أم بِمَنزِلَةِ فِتنَةٍ؟» آیا بگوییم این‌ها كافر و مرتد شدند، یا بگوییم دارند آزمايش می‌شوند و در امتحان روفوزه درآمدند؟ « فَقالَ بِمَنزِلَة فِتنَةٍ » رسول اكرم فرمود؛ اينها را در رتبه آزمايش بگذاريد.
اینجا مسأله احكام شرعيّه است. رشوه است! ميگويد این هديه است. متوسّل به كلاه شرعی می‌شوند. ربا است! می‌گويد خريد و فروش است. به دنبال اين است كه حرام را شبهه‌ناك كند و در شبهه ناك هم "اصالة الحلیة" جاری كند و رد شود.
هواهای نفسانی؛ سبب عدم تشخیص حق از باطل
اين آزمايش الهی است. خدا دارد تو را امتحان می‌كند و خودت هم نمی‌فهمی. سؤالات را به نحوی برای تو مطرح می‌كند كه به نظرت می‌آيد حكم شرعی اين است. گاهی هم فتوا می‌دهند و بعد هم به فتوايشان عمل می‌كنند در حالی‌كه ميبینی سرتاسر خلاف شرع است. چرا نمی تواند از حق، باطل را و از باطل، حق را تمييز دهد؟ پیچیده‌گی‌اش برای چه است؟ برای اين است كه او دستخوش هواهای نفسانی است و اين گردوغبارِ در درون نمی‌گذارد. مانند این‌كه سرِ امتحان گيج شده باشد و نتواند جواب بدهد؛ بلكه آن جوابی را كه باطل است انتخاب می‌كند. این به خاطر هواهای نفسانی است.
آيا آنهايی كه امام حسين(عليه السلام) را كشتند او را نمی‌شناختند؟ خوب می شناختند. ولی آنچه را كه موافق با هواهای نفس بود، در ذهنشان پرورش دادند و آن را انتخاب كردند. مسأله، مسأله خواسته‌های نفسانی بود.
منبع: "پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی حاج شیخ مجتبی تهرانی"
فتنه از دیدگاه حضرت آیت‌الله العظمی مجتبی تهرانی
بخش اول
به عنوان مقدّمه، دو مطلب را كه يكی در ارتباط با خصوصيت‌های امتحان و آزمايش های الهی است و دیگری جنبه‌های عمومی دارد و در امتحانهای بشری هم مطرح است، عرض می‌كنم.
1- آزمایشهای الهی بدون اعلام قبلی است
آنچه‌كه امتحان را خيلی پيچيده می‌كند، اين است كه شاگرد نداند كه دارد امتحان ميشود. در آزمايشهای الهی، اينطور نيست كه خداوند اعلام كند چه موقعی تو را می آزمايم. هر لحظه ما داريم امتحان می‌شويم. به خلاف آزمايشهای بشری در ارتباط با اكتساب علوم كه در آنها اعلام قبلی می‌كنیم.
2- برخی آزمایشات پیچیده هستند
در امتحانات بشری هم اين‌گونه است كه گاهی اوقات شاگرد، جواب سؤالات امتحانی را می‌داند اما استاد در طرح سؤالات، يك نوع پيچيدگی را مطرح می‌كند. چه بسا مطلب ساده باشد امّا به نحو پيچيده و دو پهلو و گاهی هم چند پهلو است؛ مانند سؤالات چهارگزینه‌ای. خدا نكند هر دو اينها با هم باشد؛ یعنی از طرفی انسان از این‌كه در بوتۀ آزمايش است، غفلت داشته باشد و از آن طرف هم سؤال امتحان يك سؤالی باشد كه انسان نتواند حق را از باطل به سادگی تمييز بدهد.
تفاوت بلا و فتنه
چه بسا لغت بلا، غالباً در آزمايش‌هايی به كار می‌رود كه حق از باطل به آسانی تمييز داده می‌شود. امّا فتنه غالباً در آزمايش‌هايی مصرف می‌شود كه حق از باطل به سادگی تمييز داده نمی‌شود. آزمايشهای الهی گاهی به صورت فتنه است و تمييز دادن حق از باطل بر اثر هواهای نفسانی مشكل می‌شود.
آزمایش با احكام شرعیّه
خداوند ما را اوّل با احكام شرعيّه امتحان می‌كند. احكام شرعيّه غير از حوادث است. من احكام را می‌گويم و ان‌شاءالله بعداً در باب حوادث، مي روم سراغ آزمايشهای الهی در ارتباط با اجتماع و مسائل اجتماعی. در باب احكام هم همين‌طور است؛ خداوند آزمايش می‌كند. آن‌هم آزمايش به نحو پيچيده.
در خطبه 156 نهج البلاغه علی (علیه السلام) می‌فرمايد:
« اِنَّهُ لَمّا اَنزَلَ اللهُ سُبحانَهُ قولَهُ "الم اَحَسِبَ النّاسُ اَن يُترَكوُا أن يَقُولُوا آمَنّا وَهُم لايُفتَنُون" عَلِمتُ اَنَّ الفِتنَةَ لا تَنزِلُ بِنا و رسولُ اللهِ صلَّی اللهُ عَليه و آلِه بَينَ اَظهُرِنا »
حضرت می‌فرمايد: وقتی این آیات اوّل سوره عنكبوت ( و به یقین كسانی را كه پیش از اینان بودند آزمودیم تا خدا آنان را كه راست گفته‌اند معلوم دارد و دروغ-گویان را نیز معلوم دارد ) بر پیغمبر نازل شد، من فهميدم كه تا زمانی كه پيغمبر در بين ما هست فتنه بر ما نازل نمی‌شود.
در اين مطلب زيبايی نهفته است. اين فتنه؛ جنبه‌های اشتباه كاری از نظر احكام دارد. چون پيغمبر به يك معنا شارع مقدّس است، احكام را خودش آورده است. تا پیامبر هست نمی‌شود بين مردم اشتباه كاری كرد و حلال را با حرام عوض كرد. اگر چنین مسأله‌ای رخ دهد، فرد می‌تواند برود سراغ پیامبر و سؤال كند و جواب بگیرد.
« فقُلتُ يارسولَ اللهِ ما هذِه الفِتنَةُ الَّتی اَخبَرَكَ اللهُ تعالی بِها »
علی (علیه السلام) می‌فرمايد از پيامبر سؤال كردم كه اين فتنه كه خدا به تو خبر داده چيست؟
« فَقالَ ياعَليُّ إِنَّ اُمَّتی سَيُفتَنُونَ مِن بَعدِی »
پيامبر اكرم فرمود: یا علی! امّت من بعد از من مورد آزمايش قرار می‌گيرند. در اینجا بحث فتنه است؛ يعنی آن امتحانی كه مواد امتحانی در آن به نحوی است كه حقّ را از باطل به سختی ميتوان تمييز داد. می‌شود اشتباه كاری كرد و در آن پيچيدگی هست. تا این‌كه به اینجا می‌رسد « ياعَليُّ إِنَّ القَومَ سَيُفتَنُون بِاموالِهم»
می‌فرمايد امّت من، مؤمنين و اين‌هایی كه حقيقت و سعادت را هدف گيری كرده‌اند، به زودی به مال‌هایشان آزمايش می‌شوند «وَ يَمُنُّونَ بدِينِهِم عَلی رَبِّهم» اينها برای دينداری و ايمانشان به پروردگارشان منّت می‌گذارند «وَ يَتَمَنّونَ رَحمَتَه» بعد هم تقاضای رحمت از خدا دارند «و يَأمَنُونَ سَطوَتَهُ» خودشان را هم از خشم خدا ايمن می‌دانند؛ می‌گويند عذاب خدا برای ما نيست «ويَستَحِلُّونَ حَرامَهُ بِالشُّبَهاتِ الكاذِبَةِ وَ الأهواءِ السّاهِيَةِ» به سبب شبهه‌های دروغ و خواسته‌های غفلت‌آور، حرام را حلال می‌شمرند « فَيَستَحِلُّونَ الخَمرَ بِالنَّبيذِ » شراب را به هوای اين‌كه می‌گويند آب انگور است، حلال می‌شمرند! «وَ السُّحتَ بِالهَدِيَّةِ » رشوه را می‌گويند هديه است! «وَ الرِّبا بِالبَيعِ» ربا می‌خورد امّا می‌گوید داريم معامله می‌كنيم، شرعی است! «قُلتُ يارسولَ اللهِ فَبِايِّ المَنازِلِ اُنزِلُهُم عِندَ ذلك؟ » می‌فرماید به رسول الله عرض كردم وقتی این‌چنین شد، ما اينها را در كدام مرتبه قرار دهيم؟ « أبِمَنزِلَة رِدَّةٍ؟ أم بِمَنزِلَةِ فِتنَةٍ؟» آیا بگوییم این‌ها كافر و مرتد شدند، یا بگوییم دارند آزمايش می‌شوند و در امتحان روفوزه درآمدند؟ « فَقالَ بِمَنزِلَة فِتنَةٍ » رسول اكرم فرمود؛ اينها را در رتبه آزمايش بگذاريد.
اینجا مسأله احكام شرعيّه است. رشوه است! ميگويد این هديه است. متوسّل به كلاه شرعی می‌شوند. ربا است! می‌گويد خريد و فروش است. به دنبال اين است كه حرام را شبهه‌ناك كند و در شبهه ناك هم "اصالة الحلیة" جاری كند و رد شود.
هواهای نفسانی؛ سبب عدم تشخیص حق از باطل
اين آزمايش الهی است. خدا دارد تو را امتحان می‌كند و خودت هم نمی‌فهمی. سؤالات را به نحوی برای تو مطرح می‌كند كه به نظرت می‌آيد حكم شرعی اين است. گاهی هم فتوا می‌دهند و بعد هم به فتوايشان عمل می‌كنند در حالی‌كه ميبینی سرتاسر خلاف شرع است. چرا نمی تواند از حق، باطل را و از باطل، حق را تمييز دهد؟ پیچیده‌گی‌اش برای چه است؟ برای اين است كه او دستخوش هواهای نفسانی است و اين گردوغبارِ در درون نمی‌گذارد. مانند این‌كه سرِ امتحان گيج شده باشد و نتواند جواب بدهد؛ بلكه آن جوابی را كه باطل است انتخاب می‌كند. این به خاطر هواهای نفسانی است.
آيا آنهايی كه امام حسين(عليه السلام) را كشتند او را نمی‌شناختند؟ خوب می شناختند. ولی آنچه را كه موافق با هواهای نفس بود، در ذهنشان پرورش دادند و آن را انتخاب كردند. مسأله، مسأله خواسته‌های نفسانی بود.
منبع: "پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی حاج شیخ مجتبی تهرانی"
افزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگلتابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
ايشان شب هاي شنبه تفسيرقران داشتنند درصورت امكان جلسات تفسير ادامه يابدانشالله
خداوند علمای اسلام را حفظ نماید زیرا قلم آنها از خون شهید ارزش بیشتری دارد.
خدا حاج آقاتهرانی رو حفظ کنه _شاگرد بزرگ امام و دوست مهربان رهبری-
ای کاش میتوانستیم از میان این بیانات شیرین اخلاقی تکلیف اجتماعی خود را روشن کنیم تا اگر روزی من صاحب قدرت شدم بدانم منتقدان همیشه مساوی فتنه گران نیستند این فتنه شیطان است که گوش خود را بر حقایق ببندیم و آن را فتنه بنامیم و ندانیم خود چه نقشی داریم راستی خلق محمدی(ص) کجاست؟
از اینکه صحبت های این دانشمند بزرگ دینی را در سایت شما دیدم بسیار خوشحال شدم. خداوند به ایشان طول عمر بیشتری عطا فرمایند.
با تشکر
خیلی تاثیر گذار بود
متشکر
به نظرم اکه تابناک از این مرد الهی بیشتر از این مطلب نزنه به مخاطبینش جفا کرده، باید قدر این عالم وارسته و متقی رو دونست.ممنون
با تشکر از استاد
با سلام . خداوند متعال ایشان و تمامی علمای واقعی و ولایت مدار را در پناه خویش نگهدارد.
ای کاش فرمایشان ایشان در مورد مقام معظم رهبری روی سایت قرار دهید. تا همه بهره مند شوند.
دعا میکنم خدا ابروی همه کسانی را که به او جفا میکنند ببرد وبعد از اریکه قدرت به زمین بکوبدشان
خداوند عمری طولانی و با برکت به ایشان اعطا کند تا از انوار نورانیش راه تمیز دادن حق از باطل رو پیدا کنیم احق و الانصاف مرجع عایقدر و شجاع و بصیر و هوشباریست
ما نماز ظهر و عصر را به امامت ايشان انجام ميدهيم . ايشان با رفتار عملي خودشان ما را تربيت مي كنند . آقا روايتي را براي ما خواندند با اين مضمون كه هر كه را مي خواهي اصلاح و تربيت كني .تو اول خودت را اصلاح كن . دگري خودش اصلاح ميشود
سلام
لطفا جلسات اخلاف حضرت آیت الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی که به فاصله یک روز در سایت ایشون قرار میگیره رو به طور مرتب بزنید. چرا که خلأ اخلاقی در فضای مجازی خیلی زیاده
درپاسخ به دوستي كه درخصوص حق وناحق درشرايط فتنه سوال كرده بودند عرض ميكنم كه درآن شرايط بايدآنقدربصيرت داشت كه موردسو استفاده قرارنگرفت نكته زماني پيچيده ميشودكه عموما درهرجبهه بخشي ازحق بابخشي ازباطل ممزوج ميشودوگاهي نيزبعضي ها مقدمات حقي راميگويندامانتيجه باطل ميگيرند ومي بينيد كه دراين شرايط تشخيص حق ازباطل چقدر مشكل وبلكه براي امثال ما شايد غيرممكن ميشود واينجاست كه بايد اقتدابه امام معصوم ويااوليا حقيقي كرد كه باچشمان حقيقت بين خود سره رااز ناسره تشخيص ميدهند خداوند مارادرگرداب فتنه ها هلاك نكند آمين
وجود این عالم ربانی و متقی، حقا نعمتی بزرگ است که باید سپاسگزار خداوند متعال بود. چه خوب است فرمایشات ایشان را که همگی تبیین کتاب خدا و اهل بیت است بیشتر منتشر کنید که به یقین بسیاری از مسائل و شبهات را حل می کند.
سلام
ايشان استادي بي نظير وارسته ميباشد خداوند ايشان راسلامت بدارد.
سلام
استاد دارای کرامتهای بسیاری هستند . در شبهای احیای امسال به نکات ارزنده ما کور چشمان را رهنمود کردند.
خداوند بر طول عمر و سلامتی ایشان بیافزاید.
ای کاش بعضی ها از آقای تهرانی یادبگیرن سخنرانی کردن رو موضوع مطرج کردن رو صداقت رو و ...
با سلام لطفا دوستان معنی احادیث را نیز بنویسند ولی در مورد پیام دوم اینکه در زمان فتنه مانند بچه شتر (نه پشتی برای سواری نه شیری برای دوشیدن ) باشیم پس تکلیف حق و ناحق چه می شود نکند با بی طرفی ما ناحق چیره شود ؟قصد نقد ندارم واقعا سوال است دوستان لطف کنند جواب دهند.
حضرت آيت الله آقا مجتبي تهراني در خصوص مسئله فتنه و بلا را بسيار زيبا تبيين فرمودند . اميد واريم از ايشان بيشتر بشنويم و بدانيم . خداوند ايشان را حفظ كند و امثال ايشان را زياد كند.
پس اگر امتحان الهي است براي همه است اما چرا عده اي خود را حق مطلق فرض كرده اند و بقيه را باطل مطلق چرا كساني خود را مصون از هر اشتباهي مي دانند و همه مشكلات را به گردن مخالفان مي گذلرند و چرا دربهاي گفتگو را بسته اند اما اين درب هاي رحمت الهي است كه بروي خود بسته ايم يقين پيدا كردم كه خداوند درب رحمتش را به روي بندگان نمي بندد و اگر قرار به امتحان باشد قدرتمندان از نقطه ضعف بيشتري برخوردارند و راحت تر ليز مي خورند حواسمان باشد حتي جمهوري اسلامي نمي تواند در فرداي قيامت مانع از عذاب الهي باشد ژس آخرت خود را براي قدرت دو روزه از بين نبريم
"كونوا في الفتنه كابن اللبون لا ظهر فيركب ولا لبن فيحلب" یعنی چه؟
خدا نعمت وجود اين بزرگ مردان و دانشمندان اسلامي كه حقايق را از درون احاديث بيرون مي آورند حفظ فرمايد.
باسمه تعالی با سلام و احترام ممنون از این انتخاب و رسانه ای نمودن.
به امید آن روز که همه رسانه ها در جهت روشنگری و رهانیدن بشریت از تاریکی جهل و رساندن انسان به نور علم گام بردارند و حق باور و حق یاور باشند و بر دامن زدن به آتش فتنه ها پافشاری نکنند و همه ملت در این آزمایشات سربلند باشند و ذره ای تردید در یاری ولایت که تنها راه رهایی از بند طاغوت و استکبار است در دل نداشته باشند. موفق باشید
سلام
حضرت امير عليه السلام والصلوه مي فرمايند
كونوا في الفتنه كابن اللبون لا ظهر فيركب ولا لبن فيحلب
خدا این مرد بزرگ رو برای این ملت نگه داره.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.