رفتن به محتوای اصلی 
آخرین خبراینفوگرافیک | شیوع مصرف دخانیات در زنان و مردان
8بازدید
۳۹

انتقادمفصل«جمهوری اسلامی »از«مختارنامه»

روزنامه جمهوری اسلامی در شماره امروز خود نوشت:

با پخش شدن سه قسمت از مجموعه تلویزیونی "مختارنامه" از سیمای جمهوری اسلامی هر چند نمی‌توان درباره این مجموعه قضاوتی جامع كرد، لكن با مشاهده این قسمت‌ها می‌توان به ضعف‌ها و قوت‌های موجود در آن تا حدودی پی برد. اگر دست اندركاران تهیه و كارگردانی این مجموعه و همینطور مسئولان سیمای جمهوری اسلامی این آمادگی را داشته باشند كه نقدهای واقع بینانه را بپذیرند و درصدد اصلاح و رفع نقص‌ها در قسمت‌های بعدی برآیند، مبادرت به نقد و انتشار آن در رسانه‌ها از هم اكنون لازم و مفید خواهد بود. با همین نگاه، مواردی از آنچه تاكنون مشاهده شده است را یادآور می‌شویم.


1 - بی تردید، اصل ورود به مقولات دینی و به تصویر كشیدن وقایع تاریخی مهمی كه با زندگی پیشوایان دینی یا چهره‌های اثرگذار در تاریخ ادیان سروكار دارند، اقدامی لازم و مفید ا ست. این كار، سالهاست كه توسط سیمای جمهوری اسلامی شروع شده و با اینكه مجموعه‌های ساخته شده دارای ضعف‌های زیادی نیز بودند، نمی‌توان در تأثیرگذار بودن آنها تردید كرد. به همین دلیل، درباره اصل ساختن مجموعه "مختارنامه" ایرادی وجود ندارد و این اقدام فی نفسه مقبول و منطقی است.


2 - ورود به مقولات تاریخ دینی، لوازمی دارد كه مجموعه‌ها و فیلم‌های مربوط به آنها را از سایر فیلم‌ها و مجموعه‌ها متمایز می‌كند. یكی از بارزترین لوازم، رعایت حریم هاست. هر چند در كلیه فیلم‌ها و مجموعه‌ها باید حضور زنان به نوعی باشد كه فاقد بدآموزی‌های اخلاقی باشد، لكن این نكته باید درباره فیلم‌ها و مجموعه‌های دینی بیشتر رعایت شود.


متأسفانه، مختارنامه از همان آغاز، زنانی را تحت عناوینی از قبیل همسر مختار، خواهر مختار و... به صحنه آورده كه همگی با آرایشی غلیظ و گفتمانی ظاهر می‌شوند كه با آنچه در میان خانواده‌های مسلمان صدر اسلام و قرون بعدی رواج داشت و حتی اكنون نیز متداول است مغایرت دارد. نوع كلمات و جملاتی كه این زنان بكار می‌برند، سرك‌هائی كه می‌كشند و رفتارهائی كه دارند، بهیچوجه با فرهنگ حاكم بر خانواده‌های اصیل و شناخته شده‌ای همچون طایفه ثقفی كه از پیروان اهل بیت علیهم السلام بودند منطبق نیست. معرفی مختار، با چنین خانواده‌ای كه در مجموعه تلویزیونی مختارنامه ترسیم شده است، از همان ابتدا او را موجودی غیر از آن مختار كه برای خونخواهی امام حسین علیه السلام و شهدای كربلا قیام كرده نشان می‌دهد.


3 - هر چند مخلوط ساختن فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی با تخیلات، بخشی از فن فیلم سازی است، اما هنگامی كه چنین اختلاطی در مقولات تاریخ دینی رخ دهد، موضوع را به چنان انحرافی می‌كشاند كه موضوع قلب ماهیت می‌شود.

داستان سرائی در مورد عشق دو طرفه عمر سعد و خواهر مختار،‌ ورود شبانه عمر سعد به دارالاماره مدائن و بازجوئی‌های پلیسی او توسط مختار، از همین قبیل تخیلات است.

لابد باید به آن تاریخ نویسی كه با این دقت و ظرافت! جزئیات این ماجرای پلیسی را ثبت كرده و به فیلم نامه نویسی كه به نیابت از طرف مورخان به چنین كاری دست زده، دست مریزاد گفت. ضمناً از نكات تأمل برانگیز این بخش از فیلم نامه اینست كه مختار بسیار زود فراموش می‌كند با عمر سعد چگونه دست به یقه شده بود و اگر عمویش سر نرسیده بود، عاشق سینه چاك خواهر خود را به آن دنیا میفرستاد و حالا با او درحالی كه اسیر و زندانی و كت بسته است اختلاط می‌كند!


4 - ادبیات بكار رفته در سه قسمت پخش شده از مجموعه تلویزیونی "مختارنامه" بسیار دور از ادب، مشمئز كننده و دارای بدآموزی است. بكار بردن كلمات زشت توسط مردم مدائن و شامی‌ها در صحبت با یكدیگر بقدری موهن و دور از آداب و اخلاق اسلامی است كه جامعه اسلامی، آنهم در صدر اسلام و نیمه قرن اول هجری را جامعه‌ای بی فرهنگ و دور از اخلاق معرفی می‌كند. این ترسیم، قطعاً با واقعیت مغایرت دارد و موجب وهن اسلام و مسلمانان است و هر بیینده‌ای حق دارد بپرسد آیا اسلام نتوانسته پیروان خود را تربیت كند یا مسلمانان تربیت پذیر نبودند كه حتی پیروان اهل بیت علیهم السلام نیز در دوران حضور امامان معصوم در جامعه اسلامی اینگونه دور از آداب و اخلاق اسلامی بودند؟


5 - القاء توهم خصومت‌های عمیق میان عرب و عجم از یكطرف و خود اعراب با یكدیگر از طرف دیگر، از جمله نقص‌ها و نقطه ضعف‌های مجموعه تلویزیونی مختارنامه است. در گندم زار اطراف مدائن و درخود شهر مدائن هنگامی كه یك ایرانی و یك عراقی با همدیگر مواجه می‌شوند، همدیگر را به باد ناسزا می‌گیرند و تهمت‌های زیادی نثار یكدیگر می‌كنند، كما اینكه وقتی یك عرب شامی با یك عرب عراقی به همدیگر می‌رسند برای بیان نقطه نظرهای سیاسی خود بدترین كلمات و جملات را بكار می‌گیرند، كلمات و جملاتی كه نه در فرهنگ اسلامی جایز است بكار برده شوند و نه شرایط آن زمان اقتضا داشت افراد معمولی جامعه كه در منازعات سیاسی جایگاه ویژه‌ای ندارند چنان تعبیراتی را بكار ببرند.


6 - مهمترین نكته اینكه در سومین قسمت مجموعه مختارنامه، چهره همسر امام مجتبی علیه السلام نشان داده شد، در ساعات پایانی شب، او با مختار در دارالاماره مدائن و بدون اطلاع امام با هم به گفتگو نشستند و درباره مهمترین مسأله سیاسی روز صحبت كردند و در نهایت، مختار به عموی خود كه فرماندار مدائن است می‌گوید "جعده" همسر امام مصمم است آنحضرت را وادار به پذیرش صلح با معاویه نماید و از عجایب اینكه بلافاصله جارچیان جار می‌زنند كه میان امام حسن علیه السلام و معاویه صلح برقرار شده است!

این صحنه، بدون آنكه نیازی به سخن و شاهد و علامتی داشته باشد، مستقیماً این نكته خلاف واقع را به مخاطب القا می‌كند كه امام مجتبی علیه السلام تحت تأثیر همسر خود با معاویه صلح كردند! درحالی كه ماجرای پیمان صلح، عقبه‌های فراوانی دارد و پس از طی شدن مراحل زیادی به نتیجه رسید و ربطی به ماجراهای حضور جعده در مدائن - كه خود زیر سئوال است - ندارد. ترسیم یكی از مهمترین حوادث تاریخ دوران ائمه علیهم السلام بگونه‌ای كه گویا تحت تأثیر القائات "جعده" شكل گرفته، تحریف بزرگی است كه چهره امام معصوم و اسلام را مخدوش می‌كند و بهیچوجه قابل جبران نیست.


در همین بخش، هنگامی كه افراد مختلف از امام مجتبی علیه السلام نام می‌برند از تعبیراتی كاملاً سبك و غیرمتعارف استفاده می‌كنند و عموماً نام آن حضرت را حتی بدون كنیه و القاب و تكریم به زبان می‌آورند. این، نه تنها برخلاف واقعیت موجود در میان پیروان اهل بیت علیهم السلام در آن زمان و در همه‌ی زمان هاست، حتی برخلاف محاورات متداول در میان اعراب نیز هست. عرب‌ها معمولاً حتی برای افراد عادی نیز از لقب و كنیه استفاده می‌كنند. تعابیر بكار گرفته در مجموعه مختارنامه حتی اگر از زبان دشمنان امام گفته شود نیز غیرعادی و غیرمتداول است چه رسد به پیروان و علاقمندان و فدائیان امام.


اهمیت نشان دادن چهره همسر امام - حتی شخص منفی و غیرمقبولی مثل جعده - را یكبار دیگر یادآور می‌شویم تا هشدار دهیم كه مبادا در ادامه مجموعه مختارنامه همین روش در مورد زنان اهل بیت در ماجرای كربلا و بعد از آن تكرار شود. ورود به چنین مقولاتی نه تنها نشان دهنده شجاعت و جسارت دست اندركاران مجموعه نیست، بلكه نشان دهنده بی‌تفاوتی آنها در برابر حریم‌هائی است كه باید برای اهل بیت علیهم السلام نگهداشته شود. این تصور، كاملاً غلط و انحرافی است كه با این كارها جاذبه فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی بیشتر می‌شود. حتی اگر جاذبه‌ای از این طریق پدید آید، باید آنرا با بهائی كه برای آن پرداخته شود مقایسه كرد.

ایجاد جاذبه در برابر پرداخت چنین بهای سنگینی قطعاً خارج از چارچوب‌های تعهدات دینی پیروان اهل البیت علیهم السلام است.

وجود این ضعف‌ها و سایر ضعف‌ها كه بر شمردن آنها را به مجالی دیگر موكول می‌كنیم، نشان از ضعف نظارت مذهبی برمجموعه مختارنامه دارد كه امید است در ادامه جبران شود.
Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۳۹
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
ناشناس

دست آقای میرباقری درد نکنه چون جاهلیت برخی از اعراب را به خوبی نشان میداد اگر اعراب ان زمان خوب بودند که امام را تنها نمیذاشتند که مجبور به صلح شود . ایرادات به نظر من خیلی ساده لوحانه بود کاش سریال را عمقی میدیدند نه ظاهری

ناشناس

دست بردن به ساخت سریالهای تاریخی انهم با ارتباط ائمه (ع) کار هر کسی نیست .لکن اگر کسی پیدا شود که همه ریزه کاریهای عموم مردم را هم به تصویر بکشد تقریبا غیر ممکن است بنابراین در ساخت اینگونه سریالها جهت کلی حرکت عوام و خواص مهم است و نباید خیلی در قید و بند سایر گفتگوهای خصوصی قرار گرفت مگر در مورد خواص تاثیر گذار .با این وجود واقعا تلاشهای اقای میر باقری و گروه ایشان در جهت بازسازی فضای ان دوران تاریخی بیسار جای تقدیر دارد و این سریال هم سرشار از نکات ارزنده است.

نریمان

تو بهتر میزنی بستان بزن

ناشناس

این سریال از معدود سریال های تاریخی مذهبی است که بسیار خوش ساخت است و دارای ارزش هنری است نه مثل کارهای تجاری بعضی از آقایان که تصور می کنند فیلم ساز تاریخی هستند!!!

ناشناس

درود خدا بر مبر باقرب او به حق در عصر رسانه مجاهدي بزرگ است گرجه هبج كاري بي خطا نبست ولي مختار نامه اثري بزرگاست

hosein sheikh

سلام بر داوود میرباقری که 9 سال از عمر بابرکتش رو صرف ساخت این فیلم دینی و ارزشی نمود

hamid

آخه مگه تو اونجا بودی که میگی اینطوری نبوده؟

چرا الکی انتقاد میکنید؟
سرتون را از لاکتون بیرون بیارید و ببینید اطرافتون آدمها چه شکلی اند

اسماعیل غلامی حاجی ابادی

نویسنده تلاش داشته غرض ورزی اش را نشان ندهد اما دقیقا مشخص است این نوشته با غرض نوشته شده ، نه درد دین در آن وجود دارد و نه تخصص و فن انتقاد.

هرکدامش جوابی مفصل دارد که به زمانی دیگر موکول می کنم به شرط آن که تابناک عینا آن را منتشر کند. و سیعلم الذین ظلمو ای منقلب ینقلبون

ناشناس

سريال بسيار جذابی است. افرين بر مير باقري. بسيار دقيق و هوشمند ساخته اند.

ناشناس

واقعا که به چنین سریال فاخر این همه ایراد بنی اسرائیلی وارد کردن نوبر والا به نوبه خودم از آقای میرباقری معذرت می خواهم

ناشناس

نقاط ضعف گفته شده درست است که ای کاش رعایت شده بود اما در مجموع سریال مثبتی است

امیرحسین

به عنوان یک بیننده و مسلمان شیعه لازم میبینم که چند نکته را یادآوری کنم:

۱- نقد عجولانه و مغرضانهٔ فوق نشان میدهد که نویسنده سریال را نصفه و نیمه دیده و یا آرایش و گریم زنان سریال حواس او را از شنیدن گفت‌ها و دیالوگ‌ها منحرف کرده است...زنان خانهٔ مختار (خواهر و همسر) هر دو از لحاظه اعتقادی با مختار مخالف هستند و از چهره‌های منفی زمان خود به شمار میروند...مختار چندین بر به این نکته اشاره می‌کند و سابقه خانوادگی همسرش رو مایهٔ سر افکندگی میداند...طبیعی است که گویش این زنان باید متفاوت باشد...خواهر مختار هم که همسر عمر سعد میشود، نمیتواند همچون معصومین صحبت کند...جدا از تیپ سازی و شخصیت سازی که جز جدا نشدنی‌ از فیلمسازی است، این مورد از نظر تاریخی‌ هم مورد تأیید است...


۲- چهرهٔ همسر امام حسن که ایشان را به قتل رسانده، قبلا هم در سریال تنها‌ترین سردار (مهدی فخیم زاده) نشان داده شده بود و ایرادی نداشت....هر چند که چهرهٔ قاتل امام اگر نشان داده شود ایرادی نیست...که فقط چهره معصومین از این قاعده مستثناست...


۳- مسلمان بودن یک جامعه، چه در صدر اسلام و چه در ۱۴۰۰ سال پس از آان، نمیتواند دلیلی‌ بر ادب، نزاکت و رفتار آان جامعه باشد...بسیار در سریال تلاش شده تا جّو مسموم دوران امام دوم تصویر شود و تلاش‌های معاویه برای به بیراهه بردن اسلام کاملا ملموس است...متاسفانه باز هم مساله بداموزی قرار است تیغ سانسور به سریالی بزند که ۶ سال وقت و نیرو از سازندگنش برده است...مسلمان بودن یک جامعه دلیل نمی‌شود که آن جامعه و مردم آان مبرا از خطا باشند...

۴- در هیچ کجای دنیا مرسوم نیست پس از پخش ۳ قسمت از یک مجموعه ۴۰ قسمتی‌، اینچنین تیغ نقد بر آن بکشند...در نقد‌هایتان خدا را در نظر داشته باشید...

۵- یاد فیلم مرحوم حاتمی- کمال الملک - افتادم و دیالوگ به یاد ماندنی جمشید مشایخی:

ممالک دیگر با هنرمندهایشان چه کردند و شما با هنرمندانتان چه می‌کنید...

و من الله توفیق....

ناشناس

البته بخشی از این انتقادات وارد است، از جمله سیمایی که از زنان نشان داده شده است، اما در کل به نظر می رسد که منتقد محترم کمی سختگیری نموده است و باید توجه داشت که جامعه آن زمان اگرچه خیلی بی ادب نبوده است اما آن قدرها هم باادب و بافرهنگ نبوده است و اگر ما بخواهیم که مردمی از همه نظر کامل را نشان دهیم برخوردهایی را که با ائمه شده است را نمی توانیم توجیه کنیم و همچنین این بی ادبی ها نشان نمی دهد که اسلام در تربیت مردم مشکل داشته است بلکه سختی کار اسلام در برخورد و مواجهه با این مردم را نشان می دهد، ضمنا از مسایل مربوط به ملاقات مختار و همسر امام که بگذریم، برداشت شخصی من از آن قسمت این نبود که امام را همسرشان مجبور کرده است، بلکه نشان می داد که امام چقدر تنها بود و چه جوی در میان به اصطلاح یارانشان وجود داشت که امام حتی در منزل و از طرف همسرش هم تحت فشار بود و به همین علت صلح را قبول کرد. در خاتمه منتقدین عزیز باید توجه داشته باشند که این حد سخت گیری در نقد کارگردان را تحت فشار شدیدی قرار می دهد که نتیجه اش همین خود سانسوری شدید هنرمندان شده است.

ali

لطفا لفظ قلم صحبت نکنید خیلی هم سریالش خوبه یه کم تحمل کنید 3 قسمت پخش شده پیش داوری نکنید اقای میر باقری دست شما درد نکنه خیلی هم سریال خوبیه

ناشناس

کتاب و منابع استفاده شده برای ساخت فیلم چه هستند؟

ناشناس

به نظر من این مطلب تحلیلی بدبینانه از 3 قسمت اول سریال است. اندکی صبر باید.

منصور

در پاسخ بخش 4 بايد گفت اگر مردم آن دوران ادب داشتند و خوب تربيت شده بودند كه اجازه نمي دادند آن همه سختي بر امامشان وارد شوند .تا اينجاي كار مختارنامه خوب بوده بهتر است اگر انتقاد مي كنيد دليل محكم با منبع بياوريد نه اينكه چون شما خوشتان نمي آيد پس اينگونه نباشد!!!

ناشناس

موافق موارد ذکر شده می باشم ضعیف کاری شده انتظار بیش از این بود.

ناشناس

فیلمه طوری ساخته شده که انگار فقط ایرانیا امام حسنو کمک کردن

حاجي محمّد شادكام

تاريخ در روايت هاي هنري ، مثل ساير خوانش هايش ، بروز است . هر مورخي برداشتهاي خود را از ماجرا هاي مانحن فيه ارائه مي دهد . به عبارت ديگر هر كس از عالم همان را مي بيند كه جهان بينيش اقتضا دارد . مختارنامه هم همان را نشان مي دهد كه دلخواه سفارش دهنده آنست . مختار همانگونه است كه اهل نزاع فعلي تصوّر مي كنند . بنگريد برخي با بزرگان و سابقين انقلاب جه برخوردي دارند . مختار فقط اختيار آن را دارد كه اخلاق مختار را توجيه كند و بس .

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.