رفتن به محتوای اصلی
آخرین خبرواکنش رهبر شیعیان بحرین به حکم حبس ابد از سوی رژیم آل خلیفه
4بازدید
۶۳

یک علامت شاید خطرناک!

آیا نفت پس از پنجاه سال بی‌اهمیت شده است؟

برای نخستین بار در پنجاه سال اخیر، ایالات متحده مشغول بررسی حمله به یکی از کشورهای خاورمیانه و این بار سوریه است؛ بدون این که از افزایش شدید بهای نفت و قطع جریان صادرات آن، نگرانی چندانی داشته باشد. آیا این روند همچنان ادامه خواهد یافت و دست قدرت‌های غربی برای مداخله در منطقه بدون ترس از نتایج اقتصادی آن در حال باز شدن است؟

آیا نفت پس از پنجاه سال بی‌اهمیت شده است؟
آیا نفت بعد از پنجاه سال بی‌اهمیت شده است؟

برای نخستین بار در پنجاه سال اخیر، ایالات متحده مشغول بررسی حمله به یکی از کشورهای خاورمیانه و این بار سوریه است؛ بدون این که از افزایش شدید بهای نفت و قطع جریان صادرات آن، نگرانی چندانی داشته باشد. آیا این روند همچنان ادامه خواهد یافت و دست قدرت‌های غربی برای مداخله در منطقه بدون ترس از نتایج اقتصادی آن در حال باز شدن است؟

به گزارش «تابناک»، محسن رنانی، دانشیار اقتصاد دانشگاه اصفهان و نویسنده کتاب «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران» به تازگی هشدار داده ‌که دولت روحانی به طور خاص و همه کشور به طور عام، تنها چهار سال برای اصلاح ساختار اقتصادی کشور و از بین بردن اتکای بودجه به نفت فرصت دارند.

وی ‌در گفت‌وگویی اظهار داشته است: «حتی اگر بتوانیم مشکلات مالی و کسری بودجه کنونی را هم رفع کنیم، نزدیک چهار سال فرصت داریم که گریبان اقتصادمان را از اعتیاد به نفت آزاد کنیم؛ ولی از بعد دیگری به موضوع نگاه می‌کنیم؛ اگر دولت جدید در جریان مذاکرات هسته‌ای به موفقیت‌هایی دست یابد، حدود دو سال طول می‌کشد تا به مرور تحریم‌ها برداشته شود و پس از آن نیز مدتی طول می‌کشد تا بتوانیم بازارهای نفتی از دست رفته در خلال تحریم را دوباره به دست بیاوریم؛ بنابراین، به دست آوردن دوباره بازار فروش نفت، چیزی حدود دو تا چهار سال طول خواهد کشید، حال آن که از آن زمان به بعد قیمت نفت رو به کاهش خواهد گذاشت. پس ما عملا درآمد نفتی را از هم اکنون از دست داده‌ایم؛ بنابراین، دولت دیگر نباید روی ارز نفتی حسابی باز بکند، چرا که در سال‌های آینده دیگر نفت نمی‌تواند مثل گذشته بیش از ۷۰ درصد بودجه ایران را تأمین کند. می‌توان پیش‌بینی کرد که پس از چند سال صادرات نفت آنقدر کاهش یابد که درآمد آن را تنها بتوان صرف سرمایه‌گذاری در‌‌ همان حوزه نفت کرد. اقتصاد و نظام سیاسی ایران حدود چهار سال برای بازیابی خود فرصت دارد».

مبنای سخنان استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان، نظریه‌ای است که وی در یکی از کتاب‌های خود به آن پرداخته است. وی در این باره می‌گوید: «تئوری این کتاب بر مبنای آن شکل گرفت که غرب از طریق بی‌ثبات کردن منطقه خلیج فارس، به دنبال مدیریت بازارهای نفت در جهت افزایش قیمت آن است. به دنبال آن، شروع به چک کردن روزانه و هفتگی قیمت نفت و تحولات خلیج فارس کردم تا متوجه شدم ‌میان این دو گزینه رابطه مستقیمی برقرار است. نهایتا ایده‌ای با این محور شکل گرفت که غرب تنش در خلیج فارس را برای مدیریت بازارهای نفتی شکل داده؛ نخست در سال ۲۰۰۳ به عراق حمله کرده و شوکی به قیمت نفت وارد می‌سازد که قیمت آن از ۲۰ و چند دلار به ۳۰ و چند دلار افزایش می‌یابد. بعد از آن در سال ۲۰۰۵ مناقشه اتمی با ایران کلید خورد و در خلال این مدت غربی‌ها دایم با ابزارهای مختلف قیمت نفت را افزایش و کاهش دادند. بر این اساس غربی‌ها از سال ۲۰۰۵ تا حدود ۲۰۱۰ قیمت نفت را از حدود ۴۰ دلار به نزدیک ۱۰۰ دلار رساندند تا بتوانند الگوی انرژی را به سمت انرژی‌های نو سوق داده تا با این جایگزینی بتوانند به وابستگی‌شان به نفت پایان بخشند. بر این اساس دیگر اسیر خلیج فارس نخواهند بود. پس از موضوع مسأله اتمی ایران، شاهد آن بودیم که قیمت نفت در منطقه مدام بالا و پایین رفت و توسط غربی‌ها مدیریت شد. آن زمان در کتاب مذکور مطرح کردم که مناقشه اتمی باید بین ۵ تا ۱۰ سال طول بکشد تا اهداف غرب تأمین شود که تاکنون بیش از پنج سال آن سپری شده و بیش از ۵۰ درصد اهداف آن‌ها محقق شده است. پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۰ با تحقق بخش عمده اهداف مورد نظر غربی‌ها در منطقه، بخش عمده نیازشان به نفت از بین برود. هر چقدر اهمیت نفت در نظام انرژی جهانی کاهش یابد، وابستگی غرب به نفت خلیج فارس نیز کاهش می‌یابد‌».

آنچه ‌این سخنان رنانی را قابل توجه می‌سازد، رخدادی بی‌سابقه در تاریخ پنجاه ساله اخیر جنگ‌ها در خاورمیانه است. بنا به نوشته کریستین ساینس مونیتور، به تازگی و در پناه نگرانی‌ها از حمله ایالات متحده و متحدان آن به سوریه، بهای نفت در بازارهای جهانی قدری افزایش یافته است، ولی نکته مهم این ‌که آمریکا برای نخستین بار در پنجاه سال اخیر از قطع موقت جریان نفت و افزایش شدید قیمت آن در نتیجه جنگ در خاورمیانه نگران نیست. این اتفاق ناشی از افزایش شدید در میزان برداشت از منابع انرژی موجود در لایه‌های رسی (گاز شیل Shale gas) در آمریکای شمالی است.

این مسأله بدان معناست که ایالات متحده به میزان بسیار کمتری به واردات نفت وابسته است و در حالی که میزان نفت ذخیره آمریکا در پنج سال پیش، تنها برای استفاده این کشور در پنج ماه کافی بوده، ‌اکنون آمریکا می‌تواند بدون نیاز به واردات، تا ۲۶۹ روز نفت کافی داشته باشد و با در نظر گرفتن واردات نفت از کانادا، این زمان می‌تواند تا بیش از یک سال نیز افزایش یابد. واردات نفت آمریکا از کانادا نیز تحت تأثیر تحولات خاورمیانه نیست.

هر چند به هر حال کشور‌ها تحت تأثیر افزایش قیمت انرژی ناشی از مناقشات سیاسی قرار می‌گیرند، ‌این نکته را نمی‌توان نادیده گرفت که با توجه به تحولی که در بالا به آن اشاره شد، دست ایالات متحده برای دخالت در خاورمیانه بدون نگرانی از قطع جریان صادرات انرژی منطقه بسیار باز‌تر می‌شود.

آنچه ‌در کنار این تحلیل نشریه آمریکایی قابل توجه است، برنامه‌های اعلامی دولت آمریکا است که مدعی است با اجرای آن، ایالات متحده تا سال ۲۰۲۰ و با استفاده از منابع انرژی ـ که اکنون بهره‌برداری از آن‌ها اقتصادی شده است ـ دیگر نیازی به واردات نفت نخواهد داشت.
Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۶۳
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
دانشجوی ایرانی
در پاسخ به شهروند درجه 2

با سلام؛ اینکه بگیم نفت چیز بدیه و تنبلی میاره و اینها حرف درستی نیست
بنظر بنده باید بریم به سمت تحقیقات و تولید علم در زمینه استفاده از انرژیهای نو و پاک و تجدیدپذیر و تلاش کنیم که خام فروشی رو برای همیشه بذاریم کنار
اگر دقت بفرمائید متوجه میشوید که از نظر داشتن انرژیهای فسیلی و همچنین معادن و دارا بودن ظرفیت کافی برای تولید انرژیهای تجدیدپذبر (آب جاری، باد، انرژی خورشیدی و...) واقعا جزء معدود کشورهای دارای مزیت هستیم
اگر مجموع اینها را بنگرید به جرئت میتوان گفت که براحتی میتوانیم ثروتمندترین کشور دنیا باشیم
پس بیایم قدر این همه نعمتهای خداوند را با تلاش و کوشش زیاد در هر زمینه و جایگاهی که هستیم بدانیم و حدیث پیامبر در مورد ایرانیان که پشت اسکناس 5000 تومانی نوشته رو همیشه در نظر داشته باشیم

ناشناس
در پاسخ به ابوالفضل

عربستان طی یک برنامه در دست اجرا در چند سال آینده بزرگترین تولید کننده و صادر کننده برق خورشیدی خواهد بود.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

در نظام اقتصادی غرب ، این طور نیست که رئیس بگوید فلان کار انجام شود بلکه باید بر اساس منطق و بازدهی اقتصادی باشد . با گران شدن نفت خاور میانه ، نفت شیل به صرفه تر است .

ایرانی
در پاسخ به علی

ناشناس جان اروپا در الجزایر در حال سرمایه گذاری در نفت شل است.

ناشناس

هدف آمریکا از گران شدن نفت به زانو در آوردن اروپا و چین است و تا حدود زیادی هم موفق بوده

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

درسته-منم یک تحقیقی درباره شیل گس کردم متوجه شدم تولید به اون روش به دلیل آلودگی مخالفت های زیادی داره و حتی اروپا هم از اون دست کشید

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

قابل توجه اون دوستمون که میگه در اروپا سرمایه گذاری کردند-یادتون باشه که وقتی آمریکا به اونها نیازی نداشته باشه مثل آب خوردن سرمایه هاشون را بلوکه می کنه-مثل کاری که تاحالا با ایران کرده

سعید

آلمان 50 درصد از برق خودش را توسط انرژی خورشیدی تهیه میکنه و برنامه داره تا سال 2020 همگی راکتورهای اتمی خودش رو غیر فعال کنه و همچنین وابستگیش به نفت رو کاهش بده اونوقت ما چسبیدیم به نفت و گاز

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

نمی دانم اطلاعاتتون در مورد " این عربها" را از کجا آوردید ولی این کشور ها در این سالها هم سرمایه گذاری خوبی در بخش صنعت کردن و هم در صنایع مهم کشورهای اروپایی و آسیای شرقی سرمایه گذاری کردن و هم به لطف ارتباط با دنیا و مرکزیت جهان اسلام از درآمد توریسم درآمد قابل توجهی برخوردارند. جمعیتشان هم به مراتب کمتر از کشوری مثل ایران است.

علی
در پاسخ به ناشناس

سلام دوست ناشناس
اروپا متحد شد و واحد پولشان را نیز مشترک کردند تا بتوانند در مقابل دلار صف آرایی کنند و موفق نشدند ، حالا آمریکا در آخرین حرکات بازی میخواهد یورو را کیش مات کند و ورشکست نماید تا مجددا یکه تاز میدان باشد

ناشناس
در پاسخ به نفتی

اتفاقا یکی از بزرگترین ذخایر هیدراتهای دنیا متعلق به ایران است که در دریای عمان و دریای خزر قرار گرفته ولی هنوز استخراج هیدرات ها یا همان گاز جامد از کف دریاها از نظر فنی ممکن نیست

ناشناس

قيمت ها حالا بالاست و استخراج نفت آمريكا توجيه دارد اگر آمريكا خريد خود را كه بخش بزرگي از مصرف دنياست از داخل تامين كند بازار با حجم اضافي توليد روبرو ميشود و قيمت پايين مي ايد مثل زمان جنگ و افزايش توليد عربستان و كويت كه به زير 7 دلار رسيد

ناشناس

در بیشتر مناطق آمریکا بجز میدانهای مشترک در آلاسکا و خلیج مکزیک برای هیچ شرکتی مجوز اکتشاف نفت صادر نمیشود درصورتیکه با توجه به وسعت آمریکا ممکن است یکی از بزرگترین ذخایر نفت جهان را داشته باشد. استدلال آنها هم اینست که هروقت نفت در جهان تمام شد میتوانیم برویم دنبال نفت خودمان. نفت و سایر منابع خاورمیانه هم مثل قرون وسطی تحت سلطه ماشین جنگ آمریکا و انگلیس قرار گرفته است.

میم

فارغ از همه تحلیل ها امیدوارم، نفت بی ارزشترین چیز تو دنیا بشه.
تا دست از سر این خاورمیانه بر دارند. شاید 50-60 سال سختی بکشیم ولی راحت میشیم.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

دوست عزیز چندین سال هست که چاه های افقی داره حفاری می شه ! چیز جدیدی نیست.

ناشناس

هرچه نفت بی ارزشتر شود به نفع امنیت ماست چونکه کشورهای عربی منطقه درآمد سرشار خود را از دست خواهند داد و اهرم های فشار بر ایران را نیز دیگر نخواهند داشت

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

کشورهای منطقه الان دیگه نیازی به نفت ندارن به عربستان امارات قطر کویت نگاه کنید اقتصاد اونا از نفت بی نیاز است

ناشناس

آيا تنها تحريم ها يعني فروش نفت؟ پس تعامل ايران با ديگر كشورهاي مطرح دنيا چه ميشود؟ عملا ايران با اين تحريم ها كاملا منزوي در محافل بين المللي شده و اين عامل اصلي است نه تنها فروش نفت يا عدم خريد نفت ايران

ناشناس

نفت جایگاهش را در تامین انرژی از دست میده و انرژی پاک شیمیایی و خورشیدی جایش را خواهد گرفت . باید تا دیر نشده پا به پای کشورهای دیگه در حوزه انرژیهای نو تحقیقات کنیم .
به جایی خواهیم رسید که نفت حتی ارزش استخراج را هم نداشته باشه و یا استخراجش ممنوع بشه.

احسان

من کتاب دکتر رنانی را خوانده ام و به نظرم موضوع بسیار جالب و عمیقی در آن مطرح شده است که در صورت پرداخته شدن به آن توسط رسانه ها حتی به فرض آنکه این نظریه دارای اشتباهاتی هم باشد اما تحلیل آن مطمئنا برای ما ایرانی ها تبعات مفیدی خواهد داشت و البته باید به طور مستمر در مورد آن صحبت شود...

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.