ورود به بهشت دانایی با ضیافت مصائب؟!

بیست‌و‌هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب در شرایطی فردا افتتاح خواهد شد که برخی اشکالات دوره پیشین این نمایشگاه همچنان پابرجاست و برخی ‌اشکالات تازه نیز در این رویداد نمایان شده که البته برخی از آنها پیش از گشایش برای‌‌ مخاطبان عام ـ از روز دهم اردیبهشت‌ ـ قابل رفع است، به گونه‌ای که بهبود جدی نظم نمایشگاه و کاهش اتلاف زمان میلیون‌ها بازدیدکننده ‌را در پی خواهد داشت.

به گزارش «تابناک»، نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که مهم‌ترین رویداد فرهنگی است، هیچ ‌گاه به جایگاه مورد انتظار دست نیافته و تغییر فضای این نمایشگاه از محل برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران به مصلای‌ِ تهران نیز دشواری‌ها را دو‌چندان کرده است؛ اما منصفانه نیست، همه تقصیر را به گردن فضای محدود شبستان‌های قابل بهره‌برداری مصلا بگذاریم، بلکه باید بپذیریم آنچه نقش اصلی‌ را در شکل‌گیری اوضاع نمایشگاه به آن شکل که تا کنون دیده‌‌‌ایم بازی می‌کند، مدیریت است.

برای نمایشگاه بیست و هفتم نیز همین نقطه ضعف، منجر به ایجاد دردسرهای فراوانی برای مراجعین شهرستانی شد؛ بازدیدکنندگانی که به واسطه دشواری‌ها، امکان تهرانی‌ها را ندارند تا برای بازدید از نمایشگاه و خرید کتابشان رنج سفر دو یا سه باره به نمایشگاه کتاب تهران را تحمل کنند و بازدید اولشان‌‌ همان بازدید آخرشان در هر دوره نمایشگاه است، طبیعتاً تلاششان این است که تمام زمان روز بازدیدشان صرف خرید کتاب و نه حواشی شود اما اتفاقی که در این دوره برای بن کتاب ۶۰ هزار تومانی دانشجویان رخ داده، عملاً دردسرآفرین شده است.

برخی دانشجویان و طلاب شهرستانی که برای خرید بن کتاب ۶۰ هزار تومانی نمایشگاه کتاب چند روز پیش ‌نام‌نویسی اولیه کرده بودند، در مراجعه روز پنجشنبه، چهارم اردیبهشت‌ برای پرداخت ۳۰ هزار تومان سهم دانشجو و گرفتن کد رهگیری با این پیام روبه‌رو شدند: «با توجه به زمان برگزاری نمایشگاه و ضرورت ارسال بموقع بن‌کارت‌های الکترونیکی خرید کتاب، از لینک ویرایش اطلاعات شعبه دریافت کارت را باید از استان تهران انتخاب کنید‌».

با این اوصاف، دانشجویان شهرستانی باید یکی از شعب منتخب بانک صادرات در تهران را برای خرید بن انتخاب کنند. آنان عملاً در مراجعه‌شان به تهران و نمایشگاه، بخشی از اندک زمانی را که دارند، صرف همین پروسه‌ای می‌کنند که بانک صادرات می‌توانست در شعب شهرستان‌ها نیز ارائه دهد‌‌ و انتظار می‌رفت مدیران نمایشگاه نیز بر آن نظارت داشته باشند تا سختی‌های کمتری نصیب خریداران شود و این کمترین انتظاری است که برای کاهش فشار به بازدیدکنندگان و به ویژه شهرستانی‌ها از جمله دانشجویان وجود دارد.



البته این تنها نقد وارده به نمایشگاه بیست و هفتم ـ که با شعار «بهشت دانایی با ضیافت کلمات» همراه شد ـ نیست و ظاهراً این دوره از ضیافت همچون دوره‌های پیشین برای عموم بازدیدکنندگانِ حرفه‌ای ـ که به قصد خرید کتاب و نه تفریح، به نمایشگاه کتاب خواهند آمد ـ پابرجاست و آمار بازدید چند‌باره مردم از این نمایشگاه که نباید جای افتخار داشته باشد، در این دوره نیز ثبت خواهد شد؛ آماری که نشان می‌دهد بخش چشمگیری از مردم در نخستین بازدید، توان خرید همه کتب مورد نظرشان را نمی‌یابند و مجبورند دو یا سه روز از وقتشان را صرف نمایشگاهی کنند که پر از سرعت‌گیر است.

مهم‌ترین سرعت‌گیر، چینش نمایشگاه است که امید می‌رود در این زمینه تدبیری اندیشیده شده باشد و همچون برخی ادوار پیشین، شاهد این رویداد نباشیم که غرفه‌ها مطابق با حروف چیده نشده باشد یا برخی مؤسسات و نشر‌ها به جای قرارگیری به ترتیب حروف عنوان دقیقشان، در حروف «م» و «ن» طبقه بندی شده باشند و در مقابل باجه‌های پاسخگویی صف‌های طولانی برای یافتن نشانی غرفه‌ای که مراجعین ساعتی در پی‌اش بوده و نیافته‌اند، شکل نگیرد و بدیهیات اینچنینی رعایت شده باشد و در کنار رعایت این بدیهیات، بخش مهم وب‌سایت نمایشگاه که شاید بتوان اصلی‌ترین بخش این وب سایت تعبیرش کرد، راه‌اندازی شود.

متأسفانه در نمایشگاه بیست و هفتم نیز همچون نمایشگاه‌های پیشین، لیست کتب داخلی عرضه شده در نمایشگاه در وب‌سایت نمایشگاه مشخص نیست و نخست باید در اینترنت در پی ناشر کتب مورد نظر بود و سپس در مراجعه به نمایشگاه پیگیر ‌کتاب شد و حتی در این حالت نیز دستیابی به کتب مورد نظر ‌قطعی نیست، چرا که موجودی بسیاری از کتب پرخواننده ناشران در‌‌ همان چند روز نخست به پایان می‌رسد و بخشی از مراجعان، شبستان مصلا را دست خالی ترک می‌کنند.

انتظار می‌رفت در این دوره لیست کتب به تفکیک ناشران در وب‌سایت قابل جستجو باشد و فعال‌سازی این گزینه غیرفعال، بالاخره در دوران معاونت تازه فرهنگی به عنوان حداقل تغییر ممکن در نمایشگاه تحقق یابد و بدین ترتیب، مردم با آگاهی از اینکه امکان دسترسی به چه کتبی از چه ناشرانی با چه مشخصاتی را در چه غرفه‌ای دارند و چه تعداد از این کتاب جزو موجودی در لحظه غرفه‌های نمایشگاه است، بخش قابل توجهی از زمان تلف شده بازدیدکنندگان و ترافیک بی‌جهت را کاهش دهند، ولی تا کنون چنین نشده است.

هرچند اگر عزمی باشد، در همین روز‌ها نیز می‌توان این خواسته حداقلی را تحقق بخشید تا بخشی از مردم در‌‌ همان مراجعه نخست، نیاز‌هایشان را خریداری کنند و بتوان در فضایی آرام‌تر و با فشردگی کمتر به خرید کتاب پرداخت. این‌ها بدیهیاتی قابل تذکر است که اگر اراده‌ای برای پیگیری‌اش باشد، نمایشگاه کتاب وضعیت بهتری خواهد یافت و حتی فضایی کوچک‌تر از مصلا نیز توان مدیریت بازدیدکنندگان را خواهد داشت؛ اما تا هنگامی که رعایت این بدیهیات را شاهد نباشیم، نباید انتظار داشت تجربه بهشت دانایی بدون ضیافت مصائب باشد!