خودروی کارکرده هم از دسترس خریدار معمولی دور شد

دست دو (۱)

به گزارش سرویس خودرو تابناک ، روزگاری خریدارانی که توان خرید خودروی صفر نداشتند، سراغ بازار دست‌دوم می‌رفتند؛ بازاری که با کمی جست‌وجو می‌شد در آن خودرویی چند سال کارکرده، اما قابل استفاده پیدا کرد و با هزینه‌ای کمتر صاحب خودرو شد. حالا آن تصویر قدیمی به‌سرعت در حال محو شدن است. قیمت بعضی خودروهای کارکرده به ارقامی رسیده که تا همین چند سال پیش برای یک خودروی صفر هم تصور نمی‌شد و خریدار باید برای انتخاب میان چند گزینه معمولی، بودجه‌ای چند میلیاردی کنار بگذارد.

داده‌های منتشرشده از رصد آگهی‌های خودروهای کارکرده تا ۱۸ آبان ۱۴۰۵، یک عدد قابل تأمل دارد: قیمت خودروهای دست‌دوم از ۲۲ شهریور تا آن تاریخ حدود ۲۹ درصد افزایش داشته، در حالی که رشد دلار آزاد در همان بازه حدود ۱۶ درصد گزارش شده است. این داده‌ها بر پایه قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان و مقایسه خودروهای هم‌مدل، هم‌تیپ و هم‌وضعیت بدنه تهیه شده‌اند؛ بنابراین نباید آن‌ها را معادل قیمت قطعی معاملات دانست، اما برای دیدن جهت حرکت بازار نشانه مهمی هستند.

نگاهی به آگهی‌های روزهای اخیر هم نشان می‌دهد عنوان «خودروی اقتصادی» دیگر الزاماً به معنای خودروی ارزان نیست. پراید صندوق‌دار مدل ۱۳۸۹ با کارکرد ۳۵۰ هزار کیلومتر و چند لکه رنگ، در یکی از فهرست‌های قیمت آبان با رقم ۵۶۵ میلیون تومان آگهی شده است. تیبا صندوق‌دار مدل ۱۳۹۴ با کارکرد ۱۷۴ هزار کیلومتر و یک لکه رنگ، ۹۱۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده و برای یک دنا پلاس اتوماتیک مدل ۱۳۹۹ نیز رقم ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان اعلام شده است. این‌ها قیمت آگهی‌اند، نه سند معامله؛ اما همین ارقام نشان می‌دهند خریدار برای ورود به بازار دست‌دوم هم باید از پس هزینه‌ای سنگین بربیاید.

ارزان‌تر از صفر، اما نه الزاماً ارزان

مشکل خریدار فقط بالا رفتن قیمت خودرو نیست. او در بازار کارکرده با مجموعه‌ای از ریسک‌ها روبه‌روست که در خرید خودروی صفر، دست‌کم به این شکل وجود ندارد: سابقه تصادف، تعمیرات پنهان، دستکاری کیلومتر، وضعیت موتور و گیربکس، فرسودگی سیستم تعلیق و هزینه قطعاتی که ممکن است پس از خرید خود را نشان دهند. خودرویی که در آگهی با قیمت پایین‌تری عرضه شده، ممکن است پس از کارشناسی بدنه و فنی و چند تعمیر ضروری، دیگر آن انتخاب اقتصادی اولیه نباشد.

فاصله قیمت میان دو خودروی ظاهراً مشابه هم گاهی به‌قدری زیاد است که خریدار بدون کارشناسی دقیق نمی‌تواند تصمیم مطمئنی بگیرد. یک پژو ۲۰۶ با کارکرد بالا و بدنه رنگ‌شده را نمی‌توان صرفاً به‌دلیل شباهت مدل و سال ساخت با نمونه کم‌کارکرد و بدون رنگ مقایسه کرد. بازار کارکرده بیش از هر زمان دیگری به شفافیت در اعلام سوابق خودرو نیاز دارد؛ چیزی که هنوز در بسیاری از آگهی‌ها به شکل یکپارچه و قابل راستی‌آزمایی در دسترس نیست.

از طرف دیگر، افزایش قیمت خودروهای دست‌دوم الزاماً به معنای رونق معاملات نیست. ممکن است فروشنده قیمت بالاتری روی خودرو بگذارد، اما خریدار توان پرداخت نداشته باشد و معامله هفته‌ها عقب بیفتد. آگهی‌های بیشتر و قیمت‌های بالاتر، به‌تنهایی نشانه فروش بیشتر نیستند. برای سنجش وضعیت واقعی بازار باید تعداد معاملات قطعی، فاصله قیمت پیشنهادی تا قیمت نهایی و مدت زمان فروش خودرو هم بررسی شود.

دست دو (۳)

خریدار میان دو انتخاب دشوار

بازار خودروهای کارکرده حالا با یک تناقض روبه‌روست؛ از یک طرف خریدار به‌دلیل قیمت خودروهای صفر به سمت این بازار رانده می‌شود و از طرف دیگر، رشد قیمت‌ها همان مسیر جایگزین را هم برایش تنگ کرده است. کسی که چند سال قبل با بودجه محدود می‌توانست میان چند خودروی قابل قبول انتخاب کند، امروز ممکن است ناچار شود سراغ مدل قدیمی‌تر، کارکرد بالاتر یا خودرویی با سابقه بدنه نامشخص یا خودمانی تر دور رنگ برود.

این وضعیت برای خانواده‌هایی که خودرو را نه کالای سرمایه‌ای، بلکه وسیله رفت‌وآمد روزانه می‌دانند، دشوارتر است. آن‌ها معمولاً به دنبال شتاب و امکانات لوکس نیستند؛ خودرویی می‌خواهند که هزینه نگهداری قابل پیش‌بینی داشته باشد، قطعاتش پیدا شود و هر خرابی کوچک، بودجه ماهانه خانواده را به‌هم نریزد. وقتی قیمت خرید بالا می‌رود و هزینه تعمیر و نگهداری هم افزایش پیدا می‌کند، انتخاب یک خودروی کارکرده به تصمیمی پرریسک تبدیل می‌شود.

بازار دست‌دوم هنوز از بازار صفر ارزان‌تر است، اما این مقایسه به‌تنهایی چیزی درباره قدرت خرید مردم نمی‌گوید. مسئله این است که خریدار برای رسیدن به یک خودروی سالم و قابل اتکا، چه میزان از درآمد و پس‌اندازش را باید کنار بگذارد. وقتی حتی خودروی چند سال کارکرده هم از دسترس بخش بزرگی از متقاضیان خارج می‌شود، دیگر نمی‌توان بازار دست‌دوم را نسخه نجات‌بخش بازار خودرو دانست؛ این بازار هم دارد همان بیماری بازار صفر را با شکل و شمایلی قدیمی‌تر تکرار می‌کند.