شورای آتلانتیک: آمریکا برای نشست شنژن برنامه قدرتمندی نداشت؛ آمریکا به تقویت موقعیت روسیه و چین کمک کرد
نشست شنژن در نهایت به صدور یک «اعلامیه چهاربندی سران آمریکا، روسیه و چین در مسیر صلح» منجر شد؛ اعلامیهای که خواستههای چین و روسیه را تأمین میکند.

به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، ملانی هارت (Melanie Hart) مدیر ارشد مرکز چین جهانی در شورای آتلانتیک (Atlantic Council) در مقاله ای در این اندیشکده آمریکایی نوشته است: برای هر مقام ارشد آمریکایی، گفتوگوی مستقیم با رهبرانی که با آنها اختلافنظر دارد، حتی سرسختترین دشمنان آمریکا، میتواند ارزشمند باشد. گاهی این بهترین راه برای گشودن افقهای جدید است. دستکم، چنین گفتوگوهایی ممکن است اطلاعات تازهای درباره ویژگیهای شخصیتی یک رهبر خاص، انگیزههای او و بهترین شیوه تأثیرگذاری بر وی در اختیار قرار دهد.
بیشتر بخوانید:
ایران در معادلات شنژن؛ اشتراک منافع آمریکا و چین بر سر هرمز و پرونده هستهای تهران؟
نشست تاریخی سران چین، روسیه و آمریکا در شنژن؛ درباره ایران توافق مشخصی صورت نگرفت
این موضوع بهویژه در مواجهه با حکومتهای اقتدارگرا میتواند سودمند باشد؛ حکومتهایی که در آنها رهبر عالی، تصمیمگیرنده اصلی و گاهی تنها تصمیمگیرنده است.
بااینحال، ایالات متحده هرگز نباید بدون برنامهای روشن وارد چنین نشستهایی شود. در غیر این صورت، این خطر وجود دارد که آمریکا به طرف مقابل فرصتی بدهد تا از این گفتوگو در راستای اهداف خود بهرهبرداری کند؛ بهگونهای که این امر مستقیماً منافع ملی آمریکا را تضعیف کند.
دقیقاً همین اتفاق این هفته در شنژن رخ داد. ایالات متحده بدون برنامهای قدرتمند وارد نشست شد و در نهایت، به بهای تضعیف منافع خود، به تقویت موقعیت روسیه و چین کمک کرد.
نشست سهجانبه روز پنجشنبه، بیش از آنکه محتوایی واقعی داشته باشد، نمایشی تصویری و نمادین بود؛ نمایشی که در آن شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در جایگاه میزبان و گرداننده نشست، در کنار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، ظاهر شد؛ گویی هر سه در جایگاهی برابر قرار دارند، درحالیکه این پکن بود که روایت و چارچوب اصلی نشست را شکل میداد.
سه قدرت واقعی
ترامپ در اظهاراتی که درست پیش از نشست سهجانبه با شبکه فاکسنیوز مطرح کرد، سه تصور نادرست اساسی را آشکار ساخت که رویکرد او را هدایت میکنند.
نخستین تصور نادرست: اینکه شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین او را دوست دارند.
ترامپ بارها رابطه خود با شی را رابطهای مبتنی بر «دوستی» توصیف کرد؛ درحالیکه واقعیت این است که پکن، واشنگتن را در بهترین حالت، رقیبی سرسخت میداند.

شی جینپینگ اساساً اهل برقراری روابط دوستانه به معنای متعارف آن نیست؛ حتی در داخل چین نیز چنین رویکردی ندارد، چه رسد به اینکه بخواهد با آمریکاییها رابطه دوستانه برقرار کند.
دومین تصور نادرست: اینکه تشریفات باشکوه و تجملات چین برای رئیسجمهور آمریکا به سود ایالات متحده است.
نخستین نکته در فهرست «لحظات کلیدی» کاخ سفید از مصاحبه ترامپ، بر همین جلوههای نمایشی و تشریفاتی تمرکز دارد: نحوه چیدمان صندلیها و اینکه شی جینپینگ شخصاً در فرودگاه از ترامپ استقبال کرده است.
یا به تعبیر خود ترامپ: «شکوه مراسم، زیبایی، تشریفات، هزاران نفر از مردم… سربازان و تمام آن صحنهآراییها.»
ترامپ این نمایش را «یک پیروزی بزرگ برای ما» توصیف کرد.
اما چنین چیزی پیروزی نبود.
یک پیروزی واقعی میتوانست این باشد که چین متعهد شود عناصر خاکی کمیاب را در اختیار شرکتهای آمریکایی قرار دهد، بدون آنکه این شرکتها مجبور باشند برای درخواست و دریافت تکتک محمولهها به پکن سفر کنند و دست نیاز دراز کنند.
اما تاکنون، این دیدارها بهجز شکوه و تشریفات ظاهری، هیچ دستاورد واقعی و ملموسی برای آمریکا به همراه نداشتهاند.
سومین تصور نادرست: اینکه اقدامات دولتهای پیشین آمریکا باعث نزدیکشدن چین و روسیه به یکدیگر شده و اکنون، چون «هر دوی آنها ترامپ را دوست دارند» ، این رابطه تغییر خواهد کرد.
الگوی رفتارهای چین و روسیه نشان میدهد که این امید تا چه اندازه نادرست است.
واشنگتن بهتر است بهجای اتلاف وقت و انرژی برای جدا کردن چین و روسیه از یکدیگر، بر متحدان خودش تمرکز کند؛ کشورهایی که واقعاً خواهان همکاری با ایالات متحده هستند.
چهار بند توافق؛ اما به سود چه کسی؟
هنگامی که هر سه رهبر با یکدیگر دیدار کردند، شی جینپینگ به همان تصویری دست یافت که میخواست: چین در جایگاه هدایتکننده ایالات متحده و روسیه قرار گرفته بود؛ نه صرفاً بهعنوان یک رقیب همتراز، بلکه در جایگاه مرکزی و مسلط؛ درست مانند رانندهای که فرمان خودرو را در دست دارد و آمریکا و روسیه صرفاً مسافرانی هستند که همراه او حرکت میکنند.
این نشست در نهایت به صدور یک «اعلامیه چهاربندی سران آمریکا، روسیه و چین در مسیر صلح» منجر شد؛ اعلامیهای که خواستههای چین و روسیه را تأمین میکند.
برای چین، این اعلامیه خواستار اصلاح سازمان ملل متحد است؛ ابتکاری مهم از سوی پکن که هدف آن، به اعتقاد نویسنده، تضعیف ارزشهای غربی است.

برای هر دو کشور چین و روسیه، این اعلامیه خواستار افزایش تولید سوختهای فسیلی شده است.
به احتمال زیاد، چین و روسیه همچنین بر گنجاندن بندی درباره برخورداری رؤسای کشورها از مصونیت در برابر دیوان کیفری بینالمللی تأکید کردهاند؛ موضوعی که با توجه به نقض حقوق روسیه در اوکراین و اتهامات مطرحشده علیه شخص پوتین در دیوان کیفری بینالمللی، بهویژه تحریککننده و بحثبرانگیز است.
به احتمال زیاد، واشنگتن بند چهارم را به اعلامیه اضافه کرده است: «سه کشور گفتوگویی را درباره کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای انجام خواهند داد.»
چین با سرعتی بیسابقه در حال گسترش زرادخانه هستهای خود است؛ سرعتی که جهان تاکنون نمونه آن را ندیده است. در مقابل، ایالات متحده علاقهمند به ورود به مذاکرات مربوط به عدم اشاعه سلاحهای هستهای است.
اما پکن هیچ قصدی برای کندکردن روند تسلیحاتی خود ندارد.
موافقت با انجام گفتوگوهایی که محتوای عملی و مشخصی ندارند، صرفاً راه دیگری برای خریدن زمان است.
طرف آمریکایی از شنژن به خانه بازمیگردد، بیآنکه دستاورد ملموسی در اختیار داشته باشد؛ اما مقامهای چینی و روسی احتمالاً از عملکرد خود احساس رضایت میکنند و به خود تبریک میگویند.
هر دو کشور شنژن را با دستاوردهای تبلیغاتی و سیاسی فراوانی ترک کردند که میتوانند به آنها افتخار کنند.
تصاویر این نشست برای مدت طولانی در حافظه سیاسی و دیپلماتیک جهان باقی خواهد ماند؛ بهویژه در میان متحدان و شرکای آمریکا که همگی از خود خواهند پرسید این رویداد چه معنایی برای روابط آینده آنها با ایالات متحده دارد.
اگرچه بعید است نشست سهجانبه دیگری برگزار شود، انتظار میرود ترامپ ماه آینده در اجلاس گروه بیست (G۲۰) در میامی با شی جینپینگ دیدار کند.
امیدواریم طرف آمریکایی این بار با برنامهای قویتر وارد آن نشست شود.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.