وقتی مطهری رد می‌شود، پس چه کسانی از صلاحیت نمایندگی برخوردارند؟! ‏/اظهارات طائب درباره قالیباف و‌ روابط ظریف و روحانی/حداقل‌های انتخاباتی اصلاح‌طلبان ‏چیست؟

به گزارش «تابناک»؛ روزنامه‌های امروز دوشنبه چهاردهم بهمن ماه در حالی چاپ و منتشر شد که تیتر‌های مرتبط با رد ‏صلاحیت تعدادی از نمایندگان مجلس و چهره‌های شاخص اصلاح طلب از یک سو و ادعای بیشتر بودن  تعداد نامزد‌های اصلاح طلب ‏نسبت به دوره‌های قبل توسط روزنامه جناح رقیب از سوی دیگر برجسته شده است. ‏

ماموریت آقای بورل در ایران، راستی آزمایی روحانی با همه پرسی و کنایه‌های انتخاباتی روحانی نیز از دیگر موضوعاتی است ‏که در صفحات نخست تعدادی از روزنامه‌های امروز مورد توجه قرار گرفته است. ‏

دومین روز جشنواره فیلم فجر و حواشی آن، گزارش‌های انتقادی از فیلم‌های اکران شده در روز اول نیز موضوعی است که از ‏نگاه سردبیران برای برجسته شدن در صفحه نخست روزنامه‌ها دور نمانده است. ‏

در ادامه تعدادی از یادداشت‌ها و سرمقاله‌های منتشره در روزنامه‌های امروز را مرور می‌کنیم؛

حداقل‌های انتخاباتی اصلاح‌طلبان ‏چیست؟

روزنامه ابتکار در شماره امروز خود در بخشی از گزارشی با عنوان حداقل‌های انتخاباتی اصلاح‌طلبان، سعی کرد، این سوال را ‏بررسی کند که آیا جریان اصلاحات در انتخابات پیش روی لیست معرفی می‌کند؟

الهام برخوردار در این گزارش نوشت: ‏اصلاح‌طلبانی که پیش از این از نظر پایگاه اجتماعی دچار ریزش شده و بدنه اجتماعی خود را تا حدودی از ست داده‌اند حالا با ‏وجود محدودیت‌هایی که در معرفی کاندیدا‌های انتخاباتی دارند قرار است چگونه و با چه استراتژی‌ای وارد میدان رقابت شوند؟ ‏درواقع شرایط در این دوره برای جریان اصلاحات از قبل از سوی پایگاه اجتماعی سخت شده بود و حالا با وجود کمترین نامزد‌های ‏تایید شده از سوی شورای نگهبان می‌خواهند با رقیبی رقابت کنند که حدود ۸۰ درصد از کاندیداهایش تایید صلاحیت شدند. ‏

درواقع جریان رقیب با استفاده از تخریب دولت و مجلس که هر دو را منتسب به جریان اصلاحات می‌داند فضا را به گونه‌ای پیش ‏برده است میدان انتخابات کامل در اختیار آن‌ها باشد. هرچند خود اصلاح‌طلبان و نخبگان سیاسی و فکری این جریان در ایجاد چنین ‏فضایی علیه خود مقصر هستند. چرا که از حدود یک سال و نیم پیش به خوبی این فضای دوگانه منفی علیه خود را متصور بودند ‏با این حال نتوانستند یک استراتژی کارآمد برای مقابله با آن و همچنین حفظ پایگاه اجتماعی طراحی کنند. شاید آن‌ها منتظر یک ‏معجزه بودند و حالا که دیدند رخ نداد در یک سکوت سنگین و اعتراضاتی گهگاه نسبت به بررسی شیوه تایید صلاحیت‌ها به سر ‏می‌برند. ‏

اگر روال به همین صورت پیش برود و فضا برای یک رقابت برابر پیش نرود و جریان‌های سیاسی به یک میزان فرصت برابر ‏برای حضور در انتخابات نداشته باشند اصلاح‌طلبان دو راه بیشتر ندارند. یکی اینکه آن‌ها لیست و یا فهرستی معرفی نکنند و مانند ‏گذشته انتظار استقبال از سوی بدنه اجتماعی خود را ناشته باشند. یا اینکه با وجود همه محدودیت‌ها و البته بیان واقعت‌ها و توان ‏خود به پایگاه اجتماعی یک لیست حداقلی معرفی کنند؛ که البته با توجه به عملکرد این جریان سیاسی طی سال‌های اخیر و ‏چشم‌پوشی بر مشکلات و فاصله گرفتن از پایگاه اجتماعی بعید به نظر می‌رسد نتیجه دلخواه خود را کسب کنند. ‏

اصلاح‌طلبان باید واقع بین باشند و با توجه به میزان داشته‌ها و واقعیت‌ها و همچنین محدودیت‌های خود استراتژی انتخاباتی خود را ‏معرفی کنند. شاید این آخرین فرصت پایگاه اجتماعی اصلاحات به این جریان سیاسی باشد و یک تصمیم درست راه آشتی با بنده ‏اجتماعی خود را دوباره باز کند. شاید این‌بار نوبت جریان اصلاحات باشد که باید انتخاب کند؛ انتخابی بین قدرت پایگاه اجتماعی یا ‏قدرت حاکمیتی. طی سال‌های گذشته به خوبی مشخص شده است که هیچ قدرتی به اندازه قدرت پایگاه اجتماعی تاثیرگذار نیست. ‏پس تاثیرگذار بودن بدون حمایت بدنه اجتماعی امکان‌پذیر نیست. ‏

با وجود همه این عوامل شورای سیاست‌گذاری اصلاح‌طلبان بررسی نهایی و اعلام موضع انتخابات را به جلسه دیشب موکول کرد ‏که تا لحظه تنظیم این گزارش نتیجه آن منتشر نشد. با این حال دبیر شورای‌عالی سیاست‌گذاری جبهه اصلاح‌طلبان با بیان اینکه ‏راهبرد ما فعلا عدم ارائه لیست است، گفته: چنانچه در حوزه‌های انتخابیه چهره شاخص اصلاح‌طلب داشته باشیم آن را اعلام ‏می‌کنیم در غیر این صورت داوطلبی را معرفی نمی‌کنیم. ‏

دبیر شورای‌عالی سیاستگذاری جبهه اصلاح‌طلبان با بیان اینکه اگر تغییر معناداری نسبت قبل اتفاق نیافتاده باشد، در راهبرد ‏مصوب و اعلام شده اصلاح‌طلبان هم تغییری ایجاد نمی‌شود، خاطرنشان کرده: راهبرد ما فعلا عدم ارائه لیست است که در همان ‏موج اولیه ردصلاحیت‌ها اعلام کردیم. چنانچه در حوزه‌های انتخابیه چهره شاخص اصلاح‌طلب داشته باشیم آن را معرفی می‌کنیم ‏در غیراین صورت داوطلبی را معرفی نمی‌کنیم. ‏

به نظر می‌رسد اصلاح‌طلبان انتظار داشتند که شورای نگهبان ملایم‌تر در بررسی صلاحیت‌ها برخورد کند و زمانی که دیدند که ‏تغییر ملموسی از سوی این هیات نظارت صورت نگرفت تصمیم به عدم معرفی لیست گرفتند. درواقع اصلاح‌طلبان با توجه به ‏محدودیت‌ها و البته داشته‌هایشان در این دوره قید ارائه لیست را زده‌اند. ‏

اظهارات طائب درباره قالیباف و‌ روابط ظریف و روحانی

روزنامه خراسان در یک گزارش خبری با عنوان اظهارات طائب درباره قالیباف و‌ روابط ظریف و روحانی در شماره امروز خود ‏نوشت: فرمانده قرارگاه عمار به بیان نکاتی درباره شخصیت محمد باقر قالیباف و نیز روابط میان محمد جواد ظریف و حسن ‏روحانی پرداخت. حجت الاسلام و المسلمین مهدی طائب شنبه شب در مراسم بزرگداشت ایام ا... دهه فجر در مسجد چهارمردان قم ‏مدعی شد که میان وزیر امور خارجه و رئیس‌جمهوری تعارض وجود دارد و «ظریف از روحانی خسته شده است». طائب همچنین ‏مدعی شد که وزیر امور خارجه در دیدار با رهبری گفته است مجبور به عبور از خط قرمز شده است و سپس استنتاج کرد که ‏‏ «معلوم است چه کسی او را مجبور کرده است». ‏

وی همچنین گفت: ما نباید با خروج از برجام خود را بدعهد نشان دهیم و، چون ماشه را هم به دست غربی‌ها داده ایم، بنابراین اگر ‏آمریکا به برجام بازگردد ما نمی‌توانیم از مذاکره با غربی‌ها جلوگیری کنیم و اگر ظریف منظورش این بوده، حرف نادرستی نیست. ‏

طائب همچنین درباره محمدباقر قالیباف و احتمال ریاست او در مجلس آینده شورای اسلامی، تصریح کرد: قالیباف همیشه همراه و ‏همدل با حاج قاسم سلیمانی بوده و رهبر معظم انقلاب به او فرمودند که تو مدیریت جهادی داری و کسانی که او را خراب کردند ‏باید در روز قیامت پاسخ گو باشند. وی در خصوص عملکرد شورای نگهبان در تأیید و رد صلاحیت کاندیدا‌ها خاطرنشان کرد: ‏قرار نیست انتخابات در ایران یک طرفه باشد، زیرا حضور حداکثری مردم در پای صندوق‌های رأی را بر هم خواهد زد، ‏بنابراین شورای نگهبان در حد وسع خود تلاش می‌کند افراد بهتری به مجلس راه یابند. ‏

در واکنش به اظهارات حجت الاسلام مهدی طائب درباره اختلاف میان ظریف و روحانی، خبرگزاری دولتی ایرنا در گزارشی با ‏تیتر «پشت‌پرده رویای اختلاف‌سازی بین روحانی و ظریف» نوشت: هسته مرکزی گفتمان تعامل‌گرا و عقلانیت‌محور در سیاست ‏خارجی جمهوری اسلامی بار‌ها و به‌دلایل گوناگون هدف حمله مخالفان قرار گرفته‌است. یکی از تاکتیک‌های این حملات القای ‏اختلاف و تعارض میان چهره‌های اصلی این هسته یعنی رئیس‌جمهور و رئیس دستگاه دیپلماسی است... ایده و تاکتیک نمایش ‏انشقاق میان روحانی و ظریف طی سال‌های گذشته بار‌ها از سوی منتقدان و مخالفان دولت به‌کار رفته است؛ چه زمانی که در ‏گرماگرم مذاکرات هسته‌ای بار‌ها از بی‌اعتمادی رئیس‌جمهوری به ظریف سخن می‌گفتند و چه این که پس از استعفای اسفندماه سال ‏گذشته ظریف که همزمان با سفر رئیس‌جمهوری سوریه به تهران رخ‌داد، گروهی کوشیدند روحانی را مقصر این استعفا جلوه‌دهند. ‏این در حالی است که دیدگاه روحانی درباره وزیر امور خارجه‌اش بدون کوچک‌ترین تغییری چنین بود که «ایران تنها یک سیاست ‏خارجی و یک وزیر امور خارجه دارد.» ‏

وقتی مطهری رد می‌شود، پس چه کسانی از صلاحیت نمایندگی برخوردارند؟! ‏

احمد نقیب‌زاده‎،‎‏ استاد علوم سیاسی طی یادداشتی با عنوان عواقب ردصلاحیت‌ها در شماره امروز روزنامه اعتماد نوشت: در ‏روز‌هایی که مهم‌ترین اخبار مطبوعات سیاسی کشور بر رد‌صلاحیت‌های گسترده شورای نگهبان متمرکز است، شاید نکته‌ای که ‏باید مدنظر قرار دهیم آن است که این ردصلاحیت‌ها در درجه نخست به خود نظام ضربه می‌زند. به این دلیل که بیشتر کسانی که ‏ردصلاحیت شده‌اند، خدمتگزاران این نظام هستند و همچنین دارای عقاید مذهبی محکم و استوار. چنان‌که وقتی فردی همچون علی ‏مطهری را رد‌صلاحیت می‌کنند یا هنگامی که امام جمعه مسجدی را ردصلاحیت می‌کنند، این پرسش برای مردم ایجاد می‌شود که ‏با این حساب، عملا چه کسانی از صلاحیت نمایندگی برخوردارند؟! چنین عملکرد‌ی ما را به این نتیجه می‌رساند که هیات‌های ‏نظارت و شورای نگهبان دنبال اهداف سیاسی یا اهداف دیگری هستند، اما در کلام از اصطلاحاتی همچون «عدم التزام به اسلام» ‏بهره می‌برند. نکته دیگر اینکه وقتی مردم نمایندگان واقعی خودشان را در فهرست‌های انتخاباتی و صفوف نمایندگی مجلس نبینند، ‏در مواقعی که مشکلاتی مانند اعتراض‌های آبان‌ماه به افزایش قیمت بنزین پیش می‌آید، آن وقت درمی‌مانند که به چه کسانی روی ‏بیاورند؟! اینکه ملت چگونه قادر خواهد بود مطالبات و خواسته‌های خود را به‌طور مسالمت‌آمیز مطرح کند و اینکه اساسا این ‏خواسته‌ها را به گوش چه‌کسانی برساند؟! بنابراین با رویه‌ای که شورای نگهبان پیش گرفته، پرسش‌هایی بی‌شمار نزد افکار عمومی ‏ایجاد شده و جامعه به نحوی از اینکه حتی نمایندگان‌شان در مجلس دهم در مسیر کاندیداتوری برای دوره یازدهم مجلس ردصلاحیت ‏شده‌اند، متعجب و دلگیر خواهند شد.

در نتیجه باید ترتیبی داد که این رد‌صلاحیت‌ها از اساس منتفی شده و انجام نشود و شورای ‏نگهبان نتواند دست به چنین رد‌صلاحیت گسترده‌ای بزند. به همین دلیل، اغلب احزاب اصلاح‌طلب خواهان برگزاری رفراندومی ‏هستند که اصل این وضعیت را دستخوش اصلاحاتی ضروری ساخته و از این بن‌بست خارج کند. چرا که در غیر این صورت باید ‏منتظر کاهش مشارکت مردم در انتخابات باشند. در این میان شاید یکی از نکات مرکزی این باشد که با وجود این رد‌صلاحیت‌های ‏گسترده و به نوعی با از بین رفتن فضای رقابتی انتخاباتی، مجلس آینده، مجلسی بی‌رمق خواهد بود که حتی نسبت به وضعیت ‏کنونی پارلمان نیز با تنزل جایگاه مواجه خواهد بود و عملا به حاشیه رانده می‌شود. به هر تفسیر اگر می‌خواهند مجلس در امور ‏کشور ایفای نقش کند، مستلزم آن است که افرادی با درایت و با سابقه فعالیت سیاسی به عنوان نماینده راهی پارلمان شوند. ‏

حال در شرایطی که راهبرد اصلاح‌طلبان در انتخابات پیش‌رو عدم ارایه لیست است و نیز با توجه به رد‌صلاحیت گسترده ‏کاندیدا‌های منتسب به جناح چپ، نتیجه انتخابات مجلس یازدهم پیشاپیش قابل پیش‌بینی است. به این اعتبار فکر می‌کنم اصلاح‌طلبان ‏پس از انتخابات و مشخص شدن نتایج دیگر قادر به انجام کاری جدی نخواهند بود و در واقع مطالباتی که در جامعه به وجود ‏می‌آید، حتی از ظرفیت تحمل اصلاح‌طلبان نیز فراتر رفته و لبریز خواهد شد. در نتیجه طرفداران و حامیان اصلاحات نیز به سوی ‏قهر با نظام سوق می‌یابند. با این حساب واقعیت این است که در شرایط کنونی اصلاح‌طلبان تنها می‌توانند نظاره‌گر باشند و کاری ‏از دست‌شان ساخته نیست. ‏