اقتصادی

از زمان واگرایی نرخ ارز در بازار آزاد با ارز مرجع، همواره یک پرسش بزرگ برای بسیاری از مردم و کار‌شناسان مطرح بود؛ این که مابه‌التفاوتی که از این واگرایی در نرخ ارز ناشی می‌شود، به کجا می‌رود؟ بسیاری بر این باورند که دولت این مابه‌التفاوت را در راستای اهداف خود از جمله کسری بودجه و پرداخت یارانه نقدی استفاده می‌کند؛ مسأله‌ای که رئیس‌جمهور کلاً منکر آن است و قویاً آن را تکذیب می‌کند. اما آیا حرف و عمل دولت، یکی است؟

از هم اکنون تقریباً همه اشارات معطوف به کسری بودجه شدیدی است که در بودجه سال جاری به وقوع پیوسته است و همچنین نگاه‌ها به سمت دولتی است که قرار است در سال آینده زمام کشور را با مشکلات عدیده اقتصادی در دست گیرد. کسری بودجه سال جاری و چگونگی طراحی بودجه سال آینده دو معضل اساسی برای سیاست گذاران و تصمیم گیران است. به خصوص در جایی که فروش نفت کشور به دلیل تحریم با مشکلات خاصی مواجه شده. اما آیا دولت تعمدی در تأخیر ارائه لایحه بودجه به مجلس دارد.

استاد دانشگاه جان هاپکینز، با اشاره به فشارهای اخیر آمریکا علیه ایران در منطقه، این امر را منجر به آن می‌داند که اکنون آمریکا در یک تنگنای اقتصادی – استراتژیک قرار گرفته است. فشار بیش از حد بر کشورهای متحد برای رها کردن تجارت با ایران، به تدریج منجر به سرپیچی از خواست‌های آمریکا شده و در نهایت منجر به تضعیف سیاست و دیپلماسی آمریکا خواهد بود.

صنعت خودرو در کشور با پیشینه‌ای نزدیک پنجاه سال، هنوز وابسته به دولت و حمایت‌های دولتی است؛ صنعتی که قرار بود پنج تا ده سال پس از آغاز به کار خود به استقلال کامل از حمایت‌های دولت برسد، ولی اکنون با گذشت بیش از پنج دهه، نه تنها هنوز گامی در راه استقلال از دولت برنداشته، بلکه بیش از گذشته دست به دامان حمایت برای سر پا ماندن خود شده است.

شاید زمان بسیاری از این که کشور‌ها مستقیم و غیرمستقیم تحت استعمار قدرت‌های بزرگ قرار می‌گرفتند، می‌گذرد؛ زمانی که اقتصاد و ظرفیت‌های یک کشور، نا‌عادلانه و یکسویه مورد استفاده منافع تجاری، نظامی، سیاسی و حتی فرهنگی قرار می‌گرفت. امروزه شاید استعمار به معنای گذشته آن نباشد، ولی گاه شرایطی پیش می‌آید که یک کشور بدون آن که خود بداند، استعمار شده و دستمایه بازی منافع کشورهای دیگر می‌‌شود.

رئیس‌جمهور در آخرین مصاحبه تلویزیونی خود، به مناسبت سالروز اجرای هدفمندی یارانه‌ها، به نکته‌ای اشاره کرد که شاید کمتر کسی به آن توجه کرد و کمتر به چالش کشیده شد! وی در آن مصاحبه، با رد تأثیر یارانه نقدی بر افزایش نقدینگی، اعلام کرد که پایه پولی کشور تغییری نداشته است؛ اما در پس استدلال احمدی‌نژاد، نکاتی نهفته که توجه به آنها بسیاری از مسائل را روشن می‌سازد.

نگاهی به نمودار تغییرات میزان ارز در بازار آزاد در ماه‌های گذشته، یک اشتباه محاسباتی دولت و مجلس را نشان می‌دهد؛ اشتباهی که بیش از یازده میلیون نفر را بالقوه روانه بازار آزاد ارز کرد و از‌‌ همانجا بود که واگرایی نرخ ارز آغاز شد. اکنون در آستانه روند افزایشی نرخ ارز هستیم و از هم اکنون دولت و مجلس و به طور کلی مسئولان، باید فکری به حال آن کنند تا به یکباره اسیر مکانیزم‌های خودکار و بنیادهای بازار ارز نشوند.

«هر دم از این باغ بری می‌رسد»؛ شاید بتوان گفت، این عبارت به بهترین وجهی، توصیف کننده صدور بخشنامه‌ها و تصویب نامه‌های دولتی در ماه‌های پایانی باشد؛ مصوبه‌هایی که گاهی مجوز استخدام ۱۵۰۰ نفر را به یک نفر می‌دهد تا بدون آزمون هر چه می‌خواهد انجام دهد!

اتحادیه طلا و جواهر کشور در اقدامی، تصمیم به تغییر فرمول قیمت‌گذاری سکه و طلا در بازار کرده و در نامه‌ای به صرافی‌ها، این فرمول جدید را به آن‌ها ابلاغ نموده است؛ فرمولی که بر پایه آن، بهای طلا و سکه در بازار افتی شدید داشته و دلیل این کار را متولیان اتحادیه، رونق بخشیدن به بازار طلا و سکه دانسته‌اند؛ تصمیمی که البته با پاسخ قاطع و منطقی بانک مرکزی همراه شد.

در حالی که تحریم‌های اخیر علیه ایران از سوی آمریکا، واردات طلا از ترکیه به ایران را دچار مشکل کرده، خبر از راه‌اندازی شرکتی مشترک با ترکیه برای انجام تها‌تر کالا و ادامه مراودات تجاری با این کشور به گوش می‌رسد. به این ترتیب، ترکیه پس از چین و هند، به سومین شریک تجاری ایران تبدیل می‌شود که پس از تحریم‌ها، مجبور به تها‌تر کالا با آن هستیم.

بر خلاف تصور بسیاری که به دنبال آن بودند، رفته‌رفته اثرات نوسانات ارزی در نقطه‌ای متوقف شده و ثبات نسبی به بازار و اقتصاد ایران بازمی‌گردد، رخدادهای جالبی ـ که به تازگی در بحث هدفمندی یارانه‌ها، افزایش نرخ تورم ناشی از افزایش نرخ ارز و مهمتر از همه جلوگیری از قاچاق سوخت با افزایش بهای انرژی دیدیم ـ نشان می‌دهد که همچنان اقتصاد کشور بر الاکلنگ ارزی بالا و پایین می‌رود و تصمیمات خرد و کلان در حوزه اقتصاد، بدون توجه و نگاه به اصل ماجرا، با نوسانات این الاکلنگ تغییر می‌کند.

نشست سالیانه شورای همکاری خلیج فارس دیروز رسماً کار خود را در منامه بحرین آغاز کرد؛ نشستی که هرچند ایجاد اتحادیه‌ای از کشورهای عربی حوزه خلیج همیشه فارس به ویژه در موضوعات اقتصادی دستور کار ظاهری آن بوده، ایران و ترس از ایران رسماً بر این نشست و حاشیه‌های آن سیطره انداخته است.

شاید شما نیز از آن دسته افرادی هستید که برای حفظ سلامت خود به انواع محصولات گیاهی و کشاورزی سر می‌زنید و تلاش می‌کنید، سبد غذایی خود را با این محصولات تکمیل و پر بار کنید؛ اما اگر گفته شود، خود این محصولات اکنون از عوامل کارآمد در بروز بیماری‌های سرطانی هستند، چه خواهید کرد؟

امروز شاخص کل بازار سرمایه، توانست از مرز ۳۷ هزار واحد نیز بگذرد؛ رشدی که در چند ماه گذشته تقریباً باورناپذیر بوده و توانسته بیش از دوازده هزار واحد افزایش را به ثبت برساند. در حالی که این روز‌ها بسیار از رشد واقعی بازار سرمایه سخن گفته می‌شود و اینکه این رشد ناشی از وضعیت مثبت اقتصادی کشور است، ولی بسیاری بر این باورند که این رشدی ناشی از عوامل دیگر از جمله نرخ ارز است.

اکتشاف بزرگ و مهم اخیر نفتی ایران در دریای خزر، که به اذعان مؤسسات خارجی توانسته، رقم چشمگیری به حجم ذخایر نفتی کشور بیفزاید، مورد ادعای کشور آذربایجان قرار گرفته است.

سخنان دیشب رئیس‌جمهور کشورمان مانند همیشه، صادقانه و بی‌پیرایه بود. اشاره به موضوعاتی همچون اثرگذاری تحریم‌ها و سهم سودجویان در اختلال در نظام اقتصادی و این که اکنون اقتصاد از چند ناحیه مدیریت می‌شود؛ همگی سخنانی است که منطقی به نظر می‌آیند، ولی در پشت منطق شفاف رئیس‌جمهور، نکاتی پنهان است که سهم دولت در بروز شرایط را به شدت نادیده می‌انگارد.