آخرین بهار عمر استاد باستانی پاریزی
راوی شیرین سخن تاریخ، به تاریخ پیوست + ویدئو
شاید یکی از علل اقبال مردم به آثار دکتر باستانی، علاوه بر صداقتش در نقل تاریخ و مبارزه با استبداد، جهل و استحمار، این است که ایشان راه نفوذ بین مردم را بدرستی پیدا کرده است. هیچ خوانندهای هنگام مطالعه آثار ایشان احساس خستگی نمیکند و خواسته و ناخواسته مسحور قلم ایشان میشود که تاریخ را در قالب ادبیات و رمان تاریخی ارائه میکند.

به گزارش «تابناک»، دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، پس از یک ماه تحمل رنج بیماری کبد، صبح امروز 5 فرورد، دار فانی را وداع گفت تا یکی از اندیشمندان معاصر ایران زمین از میان خوبان پر کشد و به دیار ابدی و یاران سفر کرده اش بپیوندد.
استاد باستانی پاریزی در سوم دی ماه ۱۳۰۴ ه.ش در پاریز، از توابع شهرستان سیرجان در استان کرمان متولد شد. وی تا پایان تحصیلات ششم ابتدایی در پاریز تحصیل کرد و در عین حال از محضر پدر خود مرحوم حاج آخوند پاریزی هم بهره میبرد.
پس از پایان تحصیلات ابتدایی و دو سال ترک تحصیل اجباری در سال ۱۳۲۰ تحصیلات خود را در دانشسرای مقدماتی کرمان ادامه داد و پس از گرفتن دیپلم در سال ۱۳۲۵ برای ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و در سال ۱۳۲۶ در دانشگاه تهران در رشتهٔ تاریخ تحصیلات خود را پی گرفت. باستانی پاریزی به گواه خاطراتش از نخستین ساکنان کوی دانشگاه تهران (واقع در امیر آباد شمالی) است.
در ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد و برای انجام تعهد دبیری به کرمان بازگشت و تا سال ۱۳۳۷ خورشیدی که در آزمون دکترای تاریخ پذیرفته شد، در کرمان ماند. او دوره دکترای تاریخ را هم در دانشگاه تهران گذراند و با ارایه پایاننامه ای درباره «ابن اثیر» دانشنامه دکترای خود را دریافت کرد. وی کار خود را در دانشگاه تهران از سال ۱۳۳۸ با مدیریت مجله داخلی دانشکده ادبیات شروع کرد و تا سال ۱۳۸۷ استاد تمام وقت آن دانشگاه بود و رابطه تنگاتنگی با این دانشگاه داشت.
{$sepehr_album_9215}
شوق نویسندگی وی در دوران کودکی و نوجوانی در پاریز و با خواندن نشریاتی مانند حبلالمتین، آینده و مهر برانگیخته شد. باستانی، اولین نوشتههای خود را در سالهای ترک تحصیل اجباری (۱۳۱۸ و ۱۳۱۹) در قالب روزنامه ای به نام باستان و مجلهای به نام ندای پاریز نوشت، که خود در پاریز منتشر میکرد و دو یا سه مشترک داشت.
نخستین نوشته او در روزنامه های آن زمان، مقالهای بود با نام «تقصیر با مردان است نه زنان» که در سال ۱۳۲۱ در مجله بیداری کرمان چاپ شد. پس از آن به عنوان نویسنده یا مترجم از زبانهای عربی و فرانسه، مقالات بیشماری در روزنامهها و مجلاتی مانند کیهان، اطلاعات، خواندنیها، یغما، راهنمایکتاب، آینده، کلک و بخارا چاپ کرده است.
اولین کتاب باستانی پاریزی، پیغمبر دزدان نام دارد که شرح نامههای طنزگونه شیخ محمدحسن زیدآبادی است و برای نخستین بار در سال ۱۳۲۴ در کرمان چاپ شده است. این کتاب تاکنون به چاپ شانزدهم رسیده است. وی بیش از شصت عنوان کتاب تألیف و یا ترجمه کرده است. کتابهای باستانی پاریزی برخی شامل مجموعه برگزیدهای از مقالات وی هستند که به صورت کتاب جمعآوری شدهاند و برخی از ابتدا به عنوان کتاب نوشته شدهاند.
از میان نوشتههای او، هفت کتاب با نام «سبعه ثمانیه» متمایز است که همگی در نام خود عدد هفت را دارند، مانند خاتون هفت قلعه و آسیای هفت سنگ. بعدا کتاب هشتمی با عنوان هشتالهفت به این مجموعه هفتتایی اضافه شده است. به جز کتب و مقالات، باستانی پاریزی شعر هم می سرود و اولین شعر خود را در کودکی در روستای پاریز و در آرزوی باران سروده بود. منتخبی از شعرهای خود را در سال ۱۳۲۷ در کتابی به نام «یادبود من» به چاپ رسانده است.
بر خلاف عمده کتابهای تاریخی که نثری سرد و سنگین دارند، بیشتر نوشتههای تاریخی باستانی پاریزی پر از داستانها و ضربالمثلها و حکایات و اشعاری است که خواندن متن را برای خواننده آسانتر و لذتبخشتر میکند. در کشورهای اروپایی تاکنون رسالههایی درباره ایشان و شیوه نوین تاریخنگاری وی عرضه شده است.
{$sepehr_album_9216}
شاید یکی از علل اقبال مردم به آثار دکتر باستانی، علاوه بر صداقتش در نقل
تاریخ و مبارزه با استبداد، جهل و استحمار، این است که ایشان راه نفوذ بین
مردم را به درستی پیدا کرده است. هیچ خوانندهای هنگام خواندن آثار ایشان
احساس خستگی نمیکند و خواسته و ناخواسته مسحور قلم ایشان میشود که تاریخ
را در قالب ادبیات و رمان تاریخی ارائه میکند.
خواننده هنوز از لذت خواندن نثر تاریخی دکتر، فراغت نیافته، اشعار نغز و دلنشین و بایستهای را جلوی خود میبیند و بلافاصله خاطرات تاریخی، او را مبهوت میسازد، تا جایی که ناخودآگاه زمان را فراموش کرده و هنگامی به خود میآید که کتاب یا حداقل آن فصل از کتاب را مطالعه کرده است. به نظر میرسد این اول ماجراست، زیرا خواننده علاوه بر احساس رضایت، به فکر فرو میرود و این تفکر و تعقل، باعث شکلگیری اندیشه جدیدی در ذهن او میشود.
در کویر مطالعاتی ایران زمین در دوران معاصر که بسیاری به دلایل مختلف با کتاب قهر کردهاند، هنر دکتر باستانی عرصه را برای آشتی دوبه ارمردم با کتاب فراهم میکند، تنها کافی است خواننده به یکی از این آثار دست یابد و بسمالله را بگوید، آنگاه باید تا تای تمت، کتاب را همراهی کند و این را میتوان معجزه دکتر باستانی لقب داد. در گذشته نه چندان دور، آثار بزرگان دیگری این گونه بوده و هر کدام از آنها ـ صرف نظر از اندیشههای متفاوتی که داشتهاند ـ سهم بزرگی در همگام شدن مردم با کتاب ایفا کردهاند.
مراسم تشییع پیکر دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، پنجشنبه از جلو دانشکده ادبیات دانشگاه تهران آغاز خواهد شد. «تابناک» به سهم خود ضمن تسلیت این ضایعه بزرگ به اهالی فرهنگ ایران زمین و مردم فرهنگ دوست کشورمان، ویدیویی از معدود فیلمها و تصاویر به جای مانده از ایشان تهیه کرده که اینک آن را می بینید.خواننده هنوز از لذت خواندن نثر تاریخی دکتر، فراغت نیافته، اشعار نغز و دلنشین و بایستهای را جلوی خود میبیند و بلافاصله خاطرات تاریخی، او را مبهوت میسازد، تا جایی که ناخودآگاه زمان را فراموش کرده و هنگامی به خود میآید که کتاب یا حداقل آن فصل از کتاب را مطالعه کرده است. به نظر میرسد این اول ماجراست، زیرا خواننده علاوه بر احساس رضایت، به فکر فرو میرود و این تفکر و تعقل، باعث شکلگیری اندیشه جدیدی در ذهن او میشود.
در کویر مطالعاتی ایران زمین در دوران معاصر که بسیاری به دلایل مختلف با کتاب قهر کردهاند، هنر دکتر باستانی عرصه را برای آشتی دوبه ارمردم با کتاب فراهم میکند، تنها کافی است خواننده به یکی از این آثار دست یابد و بسمالله را بگوید، آنگاه باید تا تای تمت، کتاب را همراهی کند و این را میتوان معجزه دکتر باستانی لقب داد. در گذشته نه چندان دور، آثار بزرگان دیگری این گونه بوده و هر کدام از آنها ـ صرف نظر از اندیشههای متفاوتی که داشتهاند ـ سهم بزرگی در همگام شدن مردم با کتاب ایفا کردهاند.
به نظر میرسد، اکنون وقت
آن فرا رسیده تا بار دیگر آثار گران سنگ دکتر باستانی را بازخوانی کنیم و
اگر برخی هم از خواندن این آثار تاکنون غفلت کردهاند، فرصت را غنیمت شمرده
و برای بار نخست به مطالعه یکی از آثار دکتر بپردازند و دریابند چه گوهر نابی از کف تاریخ و ادبیات ایران زمین رخت بربست.
1





2





تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
بنام خداوند جان وخرد
بازگشت همه بسوي اوست
درگذشت استاد ارجمند وگرانمايه شادروان دكترمحمدابراهيم باستاني پاريزي را به خانواده داغدار ايشان و همه دانشگاهيان و فرهنگدوستان ايران بزرگ تسليت مي گويم و ازخداوند بزرگ براي ايشان آمرزش مي خواهم.
براستي كه در سنگر تاريخ و فرهنگ ايران زمين ، اين استاد بزرگ نه تنها خود پرچمدار زنده گردانيدن تاريخ و فرهنگ ايرانزمين بوده اند كه يار و ياور و پشتيبان نويسندگان نوپا و تازه كاري هم كه در اين راه گام برميداشتند بشمار مي آمدند . چراكه نويسندگان نوپايي چون بنده كه دركار نگارش تاريخهاي بومي كشور كارهايي انجام داده اند پيوسته از راهنماييهاي بي دريغ و دلسوزانه و سودمند اين استاد بزرگ بهره مند گرديده و به آفرينش كارهايي ماندگار روي آورده اند و ازاينرو بسيار مديون راهنماييهاي ايشان هستند.افزون براينكه ازاينكه با نوشتن پيشگفتار ارزشمند پيكان برسر پيكان ، بركتاب گركويه سرزميني ناشناخته بركران كوير، بنده را سرافراز فرموده اند هيچگاه اين بزرگواري ايشان را فراموش نخواهم كرد.
روانش شاد وراهش پررهروباد
اصفهان - هشتم فروردينماه 93
علي شفيعي نيك آبادي
او از کوچه پس کوچه های تاریخ حقایق را بیرون میکشید وبا قلمی شیرین به خوانندگان عرضه میداشت .روحش شاد.
روحت شاد استاد بزرگوار
این افرادی که منفی می زنند چه جور موجوداتی هستند؟
ازاين پاشيده خرمن دانه اى كم ازاين درياى خون پيمانه اى كم
طبيعت را چه باك ازرفتن ماست زدرياى جنون ديوانه اى كم
درود بر استاد باستانی پاریزی . فرهنگ ایران را در تلریخ نویسی اعتلا بخشید .حالا همه از او میگویند اما چرا تا زنده بود رسانه ملی از اویادی نمیکرد و برنامه ای. و مصاحبه ای با نداشت، واقعا چرا ?
روانش شاد. استاد در کتاب بیغمبر دزدان که اولین اثر آنمرحوم است اشاره به قصیدهء هشتاد بیتی دارند که فقط هشت سطر آن را در باورقی کتاب فوق الذکر آورده اند.
هر چه کوشش کردم که به تمام قصیده دست یابم میسر نشد.
خدا رحمتش کند.
روانش شاد و راهش پر رهرو باد. امیدوارم شاگردانش راهش را ادامه دهند. با همدردی با خانواده ی او و دوستداران تاریخ ایران.
برای خوشنودی باستانی پاریزی شایسته ترین این است که اثارش را بخوانیم و به دیگران بشناسانیم .
نقل است مرحوم مهندس افضلی پور بنیانگزار دانشگاه کرمان دراثرمطالعه کتب استاد به کرمان علاقمند وتمام سرمایه خود وهمسرشان خانم صبا را وقف تاسیس این دانشگاه کردند یاد همه رفتگان نیک گرامی
چرا سیستم آموزشی کشور ما به گونه ای است که فقط به حفظ کردن نام آثار چنین بزرگانی اکتفا می شود و این کتابها در کتابخانه ها خاک می خوردند!!!
روحش شاد و یادش گرامی.
خدا رحمتش کند این استاد بزرگ را من کتاب آسیای هفت سنگ تریخ استاد را چندین سال قبل خوانده ام خاطره ای از اولین بار همرا با شعر نوشتن که در یک مراسم ادبیاتی در دانشگاه کرمان دعوت بوده اند و چون لباس ساده و بدون کروات داشته پاسبان درب ورودی محل برگزاری مراسم وی راه نمی دهد و باور نمی کند که استاد دراین مراسم از مدعوینی که باید سخن بگوید هم باشد. ویا خاطره ای از این که هنگامی که به پاریزی رفته بود و یک روستای شندیده بود دکتر پاریزی آمده اند و وی را با چشم پزشک با همین فامیل اشتباه گرفته و با دخترش که چشمش دچار مشکل بوده به محل اسکان دکتر آمده بود و از اقضا دکتر در منزل نبوده و همسر ایشان بدون این که بفرمایند دکتر ما دکتر تاریخ است نه چشم پزشک، چشم دختر روستایی را معاینه و دارویی محلی برای وی تجویز و از اقبال خوب خانواده دکتر و تشخیص خوب همسر استاد چشم دختر روستایی خوب می شود و روستایی برای تشکر با یک گوسند خدمت خانواده دکتر می رسند. واستاد در کتابشان می فرمایند همسرم دکتر واقعی بوده اند و خداوند به ما لطف داشته که ایشان درست تشخیص دهند و ضمن این که روستایی که ما را دکتر خطاب کرده بود همسرم از دکتری ما کم نکرده بودند، عنایت خداوند بوده است. و...هرکس که در این دنیا شغل و پست مهمی دارد در آسیای هفت سنگ تاریخ استاد خرد خواهد شد و خود استاد هم در آسیای هفت سنگ خود... ولی امید است که آرد آن تبدیل به دانشجویان ورهروان راه استاد باشد.
سالها رنج و اندوه افسردگی رو با خوندن کتابهای ایشان تحمل میکردم و لحظاتی که آثار این بزرگمرد دانشمند رو مطالعه می کردم از هر دردی فارغ بودم و مدتها در پی فرصتی برای اینکه به او بگویم چه لطفی در حق من کرده و شاید در حق هر ایرانی و هر خواننده آثارش دریغ دریغ دریغ مجالی محیا نشد. یادش هماره جاویدان.
زمانیکه ایشان را با بی حرمتی محض و در زمان وزارت زاهدی در دولت احمدی نژاد از خانه و عشقش اش ( دانشگاه تهران ) بیرون کردند استاد دلش شکست .کجای دنیا با مفاخرشان چنین میکنند ؟؟؟؟
برای شناخت استاد کافی است کتاب «از پاریز تا پاریس» ایشان را بخوانید.
ضمنا تو ایران رسم بر این است که همهی مفاخر رو بعد از مرگشان ارج مینهیم
تا هستم با خسی یادم بکن
ورنه چه سود بعد مرگم گل بر مزارم میکنی
جناب آقای مدنی با سلام
در پی دوستانی هستیم که با استاد در ارتباط بوده اند. ممنون می شوم که بتوانیم ارتباط برقرار کنیم
از طرف: دکتر باستانی راد استادیار گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی
خداوند بیامرزد
آمورزش براي استاد بيطرف وبا صداقت تاريخ ميكنم
هزار بار افسوس
یک ماه پیش توسط دوستم دکتر میرزازاده مطلع شدم استاد به دلیل بیماری گوارشی در بیمارستان فیروزگر بستری شده اند. من توانستم با استاد تلفنی صحبت کنم.
گفتم :"استاد ایشالا دانشگاه ببینمتون"، ایشان گفتند:"...بگذار جونی بگیرم،تا بتونم بیام دانشگاه..." .اما نشد.
حرفهای ما هنوز ناتمام
تا نگاه می کنی
وقت رفتن است
باز هم همان حکایت همیشگی
پیش از انکه باخبر شوی
لحظه عزیمت تو ناگزیر میشود
ای دریغ و حسرت همیشگی
ناگهان چقدر زود دیر میشود
از صمیم قلبم ناراحتم از این خسارت فرهنگی
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.