فیلم: به تماشای یک «حضور» غیرمترقبه بنشینید

کمتر مخاطب سینماست که هال اشبی و آثارش را بشناسد و معمولاً تنها تماشاگران حرفه‌ای و منتقدان در کشورمان به دیدن آثار این سینماگر آمریکایی نشسته‌اند؛ فرصتی که اینک به دست آمده تا یکی از آثار مهمش یعنی «حضور» را تماشا کنیم و با سبک فیلم سازی او که متأثر از دوران حیاتش به ویژه پیش از ورود به فیلم سازی بوده، مواجهه‌ای نزدیک داشت.

به گزارش «تابناک»، هال اشبی‏ کارگردان و تدوینگر آمریکایی تا چهل سالگی فیلم نساخته بود. او در یوتا بزرگ شد و شاهد عینی خودکشی پدرش بود و همین اتفاق زندگی او را تلخ کرد، کما اینکه حتی کمدی‌هایش تلخ است.

او در دهه شصت میلادی به لس آنجلس آمد و به دفتر کاریابی مراجعه کرد و در پی شغلی در یک فیلم بود و بالاخره در استودیو نیورسال آغاز به کار کرد. بعد‌ها دستیار تدوین فیلم‌های نورمن جیسون شد و سرانجام فیلمی پیش آمد که جیسون در اواسط کار از ساخت آن انصراف داد و اشبی جایش را گرفت.


اشبی در زندگی ۵۹ ساله‌اش حدود ۱۵ فیلم را کارگردانی کرد که از مطرح‌ترین آن‌ها می‌توان به آثاری چون «آخرین جزئیات»، «بازگشت به خانه»، «هارولد و ماد»، «آخرین گروه»، «شامبو و قلب‌های دست دوم» و البته «حضور» اشاره کرد.

«حضور / Being There» محصول ۱۹۷۹، درباره «شانس» مردی باغبان با روحیه کودکانه است. او که فاقد هویت و شناسایی است، هرگز پایش را از خانه‌ای که در آن باغبانی می‌کرده است، بیرون نگذاشته و مهمان خارج برای او تنها از دریچه تلویزیون معنا دارد. پس از مرگ صاحبخانه، کمپ به اجبار از خانه بیرون می‌رود و طی دورانی تا حوادث ریاست جمهوری آمریکا پیش می‌رود.


هال اشبی، فیلم «حضور / Being There» را بر پایه رمانی به همین نام از جرزی کوزینسکی نویسنده لهستانی آمریکایی ساخته و هرچند شاید در قیاس با برخی کمدی‌های سیاه کلاسیک، اثری متوسط جلوه کند در نزد منتقدان سبک متفاوت و روزآمدی از کمدی سیاه را به تصویر کشیده که همین باعث شده منتقدان نمرات بالایی به این فیلم بدهند.

موفقیت «حضور» را البته باید مرهون بازی عمیق بازیگرانش و به ویژه پیتر سلرز دانست؛ وی که سابقه‌ای طولانی در ایفای نقش در فیلم‌های کمدی دارد، در سینمایی «حضور»، یکی از بهترین بازی‌های خود را به ثبت رساند. پیتر سلرز با بازی در «حضور»، کاندیدای جایزه اسکار شد؛ این در حالی است که بسیاری بر این باور بودند که وی باید جایزه اسکار را به خانه می‌برد.


سلرز با ایفای نقش در این فیلم کلاسیک، به کارنامه شغلی‌اش به عنوان بازیگر افسانه‌ای سینمای کمدی پایان داد؛ اما از آن زمان تا کنون به ندرت کمدینی توانسته نبوغی را که وی در حضور به نمایش گذاشت، تکرار کند. «کمدی خاموش» و «کمدی فیزیکی» که در «حضور» از سلرز دیدیم، وی را در زمره جذاب‌ترین کمدین‌های دنیا قرار می‌دهد.

افزون بر پیتر سلرز بازیگرانی چون شرلی مک لین، ملوین داگلاس، جک واردن و ریچارد سبهارت در سینمایی «حضور» به ایفای نقش پرداخته‌اند و از پس نقش‌هایی که به این ایشان سپرده شده، به خوبی برآمده‌اند.


این فیلم در سال ۱۹۸۰ کاندیدای دریافت بهترین بازیگر نقش اول مرد از مراسم آکادمی شد و اسکار بهترین بازیگر نقش دوم مرد را دریافت کرد و در همین سال در شش بخش کاندیدای دریافت جایزه گلدن گلاب شد و در ‌‌نهایت توانست جایزه ویژه این جشنواره را در بخش‌های بهترین بازیگر نقش اول و دوم مرد از آن خود کند. ساخته هال اشبی همچنین کاندیدای نخل طلای کن بود؛. این فیلم در سال ۱۹۸۱ در چهار بخش نامزد دریافت جایزه بفتا شد.

به تماشای خلاصه نسبتاً طولانی این فیلم در «تابناک» بنشینید