رانت ٧٥,٠٠٠,٠٠٠,٠٠٠,٠٠٠ تومانی

«تاجران فاتحه دلار ٤٢٠٠ تومانی را بخوانند.» این شاید مهم‬‬‬‬‌ترین خبر ‏اقتصادی نخستین روزهای‌‬ سال ٩٨ است. محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه‌‬ و‬ بودجه گفته بود که ‏دلار ٤٢٠٠ رانت بزرگی ایجاد کرد و باید اعتراف کنیم که منابع دلار ٤٢٠٠ تومانی به مردم نرسید. به همین دلیل بنا شده ارز ٤٢٠٠ ‏تومانی واردکنندگان حذف شود و به جای آن به مردم کوپن بدهند. گرچه در ظاهر ماجرا پرونده این ‏رانت بزرگ بسته شده اما بانک مرکزی تازه دیروز فهرست کسانی را که دلار ‏‏٤٢٠٠ تومانی گرفته‌اند، منتشر کرده است که البته هنوز معلوم نیست این لیست به صورت کامل و شفاف منتشر شده یا همچون فهرست قبلی، اسامی برخی واردکنندگان فاکتور گرفته شده است.

به گزارش «تابناک» به نقل از روزنامه شهروند، خوب است که بدانید این افراد ظرف یک‌‬ سال چیزی حدود ٥٧ هزارمیلیارد تومان سود به جیب زده‌اند. آخرین گزارش‌های منتشر شده از خسارت اقتصادی سیل ‏به ٥ استان ایران نشان می‌دهد که سیل حدود ٣٠ هزار میلیارد تومان هزینه به بار آورده است. اگر بخواهیم این رقم را با سود پرونده واردات با دلار ٤٢٠٠ تومانی مقایسه کنیم متوجه می‌شویم که رانت خواران ظرف یک‌سال، چیزی حدود ٥ / ٢ برابر خسارت سیل، سود برده‌اند. سود کلان آنها تقریباً ١٠٧ برابر بودجه امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر ایران است.

اما شاید برایتان جالب باشد که بدانید گزارش‌های گمرک فاش می‌کند که با دلار ٤٢٠٠ تومانی کالاهای ‏اساسی، سنگ پا، گل مصنوعی، کیسه ادرار و سیفون توالت، ابزار بازی بولینگ و اسکی روی آب، ‏عینک آفتابی و شاخ وارد شده است ‏ و جالب‌تر این‌‬ که گزارش جامعه حسابداران رسمی ایران نشان می‌دهد که ظرف مدت کوتاهی یعنی حدود ٧٠ روز نسخه این همه دلار ارزان پیچیده شده و ٦٣٧ شرکت صوری برای ‏دریافت این دلارها ثبت شده است. شرکت‌هایی که زمینه کاری‌شان پخت غذا و نظافت منزل و ‏درختکاری و … اعلام شده و البته محمدرضا امیر حسنخانی، عضو کمیسیون اصل نود مجلس به «شهروند» می‌گوید در بررسی پرونده مواردی را متوجه شده‌اند که فردی‌‬ سال ٩٢ مرده، اما در ‏سال ٩٧ دلار ٤٢٠٠ تومانی گرفته است! ‏ البته علی اکبر کریمی، عضو کمیسیون اقتصاد مجلس دهم به «شهروند» می‌گوید بانک مرکزی و ‏قوه قضائیه باید هرچه زودتر به صورت شفاف و کاملاً بدون ابهام مشخص کنند که چه کسانی دلار ٤٢٠٠ تومانی گرفته‌اند و گرانی به بار آورده‌اند؟

تاجران ویژه خوار چقدر به جیب زدند؟

بانک مرکزی اعلام کرده است که در سال گذشته ١٤ میلیارد دلار ارز ٤٢٠٠ تومانی برای واردات کالاهای اساسی اختصاص داده است. این موضوع درواقع به این معنی است که قیمت کالاهای اساسی باید با نرخ‌های سال ٩٦ تفاوت بسیار جزئی داشته باشد. زیرا در این‌سال واردات کالا با دلار ٣ هزار ‏و ٨٠٠ تا ٤ هزار و ٢٠٠ تومان انجام شده است. با این حال ناگفته پیداست که قیمت انواع کالا در ‏بازار‬ سال گذشته افزایش چند برابری داشته و تقریباً در ذهن افراد کالایی وجود ندارد که قیمت آن ‏مشابه‌سال ٩٦ باشد.

حالا بیایید ببینیم واردکنندگان با دلار ٤٢٠٠ تومانی در این یک سال چه سودی به جیب زده‌اند. محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه هفته گذشته اعلام کرد که باید اعتراف کنیم که منابع دلار ٤٢٠٠ تومانی به دست مردم نرسیده است و البته نمایندگان مجلس هم می‌گویند که کمیسیون اقتصادی و اصل نود پرونده تحقیقی درباره واردکنندگان کالا با دلار ٤٢٠٠ تومان باز کرده‌اند. محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس دهم میزان رانت دلار ٤٢٠٠ تومانی را عدد بسیار بزرگی دانسته و به خانه ملت گفته است مابه ‬‌التفاوت قیمت کالاهایی که با دلار ٤٢٠٠ تومانی وارد شده‌اند، با قیمت مصرف کننده حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است که از این میزان حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد به دست مردم رسیده و بقیه رانت است. اگر این گفته پورابراهیمی را مبنا قرار دهیم و تصور کنیم که ٥٢ درصد این منابع به دست مردم رسیده، رانتی حدود ٥٧ هزار میلیارد تومان رخ داده است.

رانت دلار ٤٢٠٠ معادل ٦ برابر خسارت سیل ‏

آخرین گزارش‌ها و بنا به گفته علی رحمانی‌فضلی، وزیر کشور، از برآورد خسارت سیل به استان‌های مازندران، گلستان، لرستان، فارس و خوزستان نشان می‌دهد که میهمان ناخوانده بهاری چیزی حدود ٣٠هزار میلیارد تومان خسارت اقتصادی ‏وارد کرده است. با احتساب رانت ٥٧ هزار میلیارد تومانی واردکنندگان با دلار ٤٢٠٠ تومانی می‌توان ‏گفت سود رانت خواران، چیزی حدود ٥ / ٢ برابر خسارت اقتصادی سیل به ٥ استان ایران است. ‏ همچنین این رقم حدود ٥ / ٢ برابر میانگین بودجه عمرانی است که سالانه به تمام پروژه‌های توسعه‌ای پرداخت می‌شود.

رانت دلار ٤٢٠٠ تومانی ١٠٧ برابر بودجه امداد

هلال‌احمر در قانون بودجه ٩٨ چیزی معادل ٧٠٠‌میلیارد تومان بودجه گرفته است که رقمی حدود ‏نیمی از آن را باید برای خرید بالگرد و تجهیزات امداد هوایی هزینه کند. اگر بخواهیم سود ٧٥ هزار ‏میلیارد تومانی واردکنندگان با دلار ٤٢٠٠تومانی را در نظر بگیریم، این تاجران خاص چیزی حدود ‏‏١٠٧برابر بودجه هلال‌احمر برای امداد و نجات است.

این موضوع در حالی رخ می‌دهد که حداقل تعداد بالگردهای امدادی مورد نیاز برای ایران ١٠٠ بالگرد است اما هلال‌‬ احمر در کل کشور تنها ٢٤ فروند بالگرد دارد. به این ترتیب تعداد بالگردهای ‏امدادی موجود تقریباً یک‌چهارم نیاز کشور است و بنا به اعلام جمعیت هلال‌‬ احمر در حال حاضر ایران ‏چیزی حدود ١٢٠٠ پایگاه امداد جاده‌ای کم دارد.

مرده‌ای که دلار ٤٢٠٠ تومانی گرفت! ‏

حالا پرسش اساسی اینجاست که این تاجران خاص چه کسانی هستند و چرا نهادهای نظارتی هرچه زودتر تکلیف این رانت ویژه را مشخص نمی‌کنند؟ ‏ محمدرضا امیر حسنخانی، عضو کمیسیون اصل نود مجلس اعتقاد دارد که حجم دلارهای ٤٢٠٠تومانی بیشتر از ١٤‌میلیارد دلار بوده است. او به «شهروند» می‌گوید: «تخلف در پرونده واردات با ارز ٤٢٠٠ تومانی محرز و آشکار است و تعدادی از مدیران بانک مرکزی در این رابطه دستگیر شده‌اند اما هنوز ‏قوه‌قضائیه جزئیات این پرونده را منتشر نکرده است.»‏ او ادامه می‌دهد: «علاوه بر ثبت شرکت‌های صوری متعدد برای گرفتن دلار ٤٢٠٠تومانی، ما مواردی را داشتیم که مثلاً فردی در سال ٩٢ فوت کرده اما در سال ٩٧، دلار ٤٢٠٠تومانی گرفته است! این ‏مسأله نشان می‌دهد که بانک‌های اطلاعاتی نهادها و سازمان‌های ما تا چه اندازه به‌روز نمی‌شوند و دیتاهای مورد استفاده در ارگان‌های ما تا چه حد عقب‌ماندگی دارند.‏» امیرحسنخانی البته تأکید می‌کند که در بررسی‌های کمیسیون اصل نود مشخص شده است که تنها بانک ‏مرکزی در این پرونده دخیل نیست و تعدادی مقامات و نهادهای دیگر هم در این پرونده شریک هستند.

٦٣٧ شرکت صوری برای واردات ویژه!

جالب است بدانید که رانت‌خواران برای گرفتن دلار ٤٢٠٠تومانی کورس گذاشتند و تنها در سه‌ماهه ‏ابتدایی سال ٩٧ رقم ثبت‌سفارش برای واردات به ٢٠‌میلیارد دلار رسید که در تاریخ تجارت ایران کم‌‏سابقه است و در واقع نسخه دلار ٤٢٠٠تومانی در همان سه‌ماهه اول سال ٩٧ پیچیده شد. به گزارش تسنیم و بنا به اعلام جامعه حسابداران رسمی ایران، تعداد ٦٣٧ شرکت ارز ٤٢٠٠تومانی ‏دریافت کرده‌اند که طی سال‌های اخیر هیچ‌گونه نظارت مالی و اطلاع دقیقی از نحوه فعالیت آنها وجود ‏ندارد. این در حالی است که یکی از شرایط دریافت یا تمدید کارت بازرگانی برای واردات، ارائه ‏اظهارنامه مالیاتی و دریافت کد رهگیری از سازمان امور مالیاتی است، حال این‌که این ٦٣٧ شرکت یا ‏شخص حقیقی چگونه توانسته‌اند در این مدت کوتاه بدون داشتن مشخصات دقیق مالی ارز دولتی دریافت ‏کنند، که به همان موضوع ثبت شرکت‌های صوری مرتبط است. جالب است بدانید که در فهرست شرکت‌‏هایی که ارز ٤٢٠٠تومانی دریافت کرده‌اند، به وفور شرکت‌هایی با زمینه کاری طبخ غذا، ‏درختکاری، نظافت منزل، گاوداری و… دیده می‌شد. ‏

حتی یک دلار ٤٢٠٠تومانی به مردم نرسید

علی‌اکبر کریمی، عضو کمیسیون اقتصاد مجلس دهم هم تأکید می‌کند که پرونده واردات با دلار ٤٢٠٠ تومانی سراسر تخلف و رانت بوده و می‌تواند بگوید که حتی یک دلار ٤٢٠٠تومانی به دست مصرف‌کننده نرسیده است. ‏ او به «شهروند» توضیح می‌دهد: «مجلس با اشراف به این تخلف بزرگ، پرداخت دلار ٤٢٠٠تومانی به واردکنندگان را ممنوع کرد و قرار شده است از سال ٩٨، دلار ٤٢٠٠تومانی با کوپن الکترونیک کالاهای اساسی مستقیم به دست مردم برسد.» کریمی درباره دادگاهی‌شدن متهمان پرونده واردات با دلار ٤٢٠٠تومانی به «شهروند» توضیح می‌‏دهد: «بانک مرکزی بنا بود فهرست دقیق واردکنندگان با دلار ٤٢٠٠تومانی را منتشر کند اما به انتشار ‏یک فهرست نصفه و نیمه و مبهم در همان ماه‌های ابتدایی سال ٩٧ بسنده کرد. این موضوع باید توسط نهادهای ‏نظارتی به صورت دقیق بررسی و به مردم پاسخگویی شود که چه کسی مقصر این گرانی‌ها بوده است؟» عضو کمیسیون اقتصادی مجلس دهم البته می‌گوید: «با توجه به ماه‌های پایانی کار مجلس دهم بعید می‌داند که نمایندگان به صورت جدی به این موضوع وارد شوند و به نظر می‌رسد در حال حاضر قوه‌‏قضائیه مهمترین نهادی است که می‌تواند سرانجام این پرونده را روشن کند.» ‏ و البته فهرستی که بانک مرکزی به تازگی منتشر کرده است، باید مورد بررسی قرار گرفته و میزان شفافیت آن مشخص شود.

بخشی از هزینه‌کرد دلار ٤٢٠٠ تومانی

گزارش‌های ٩ ماهه گمرک ایران از واردات سال ٩٧ نشان می‌دهد که کالاهای عجیب و غریبی به جای کالای اساسی با دلار ٤٢٠٠ تومانی به ایران وارد شده است.

سنگ پا

ایران در ٩ ماهه اول سال ٩٧ بیشتر از ١٣ تن سنگ پا از کشورهای هند، چین و ترکیه وارد کرده است. بر اساس گزارشی که گمرک از آمار واردات ٩ ماهه منتشر کرده است، در این مدت ١٣‌هزار و ٧٣٣ کیلوگرم سنگ پا به ارزش ٧٠٠‌میلیون و ٣٣٤‌هزار و ٦١٩ ریال به ایران وارد شده است. ارزش دلاری این میزان واردات ١٨‌هزار و ٤٢٨ دلار تخمین زده شده است که اگر بخواهیم ارزش ریالی را بر ارزش دلاری تقسیم کنیم، متوجه می‌شویم که واردات سنگ پا به‌طور متوسط با دلار ٣ هزار و ٨٠٠ تومانی انجام شده است.

ابزار بازی بولینگ

دلار ٤٢٠٠ تومانی برای واردات ابزار بازی بولینگ یکی دیگر از پدیده‌های فهرست واردات گمرک در سال ٩٧ است. بر اساس گزارش گمرک، نزدیک به ٤٠ تن ابزار بولینگ به ایران وارد شده است. ارزش ریالی این ابزار معادل ٦ میلیارد و ٦٩٦‌میلیون و ٩٣‌هزار و ١٩ ریال بوده است. معادل دلاری این میزان واردات ١٥٩‌هزار و ٤٣٠ دلار برآورد شده که با این حساب تمام ابزار بولینگ با دلار ٤٢٠٠ تومانی وارد شده است. گفتنی است، ادوات بازی بولینگ از چین و ترکیه خریداری شده است.

کیسه ادرار و سیفون توالت

کیسه ادرار که به نظر نمی‌رسد فناوری تولید پیچیده‌ای داشته باشد و سیفون موارد جالب دیگری است که در فهرست واردات سال ٩٧ دیده می‌شود. بر اساس گزارش گمرک، در ٩ ماه ابتدای سال ٩٧ چیزی حدود ٩ تن کیسه ادرار به ارزش یک‌میلیارد و ٣١٩‌میلیون و ٥٨٠‌هزار ریال به ایران وارد شده است. کیسه‌های ادرار از چین خریداری شده و اگر بخواهیم ٣٥‌هزار و ٢٦٩ دلار را بر معادل ریالی آن تقسیم کنیم، متوجه می‌شویم که کیسه‌های ادرار با دلار ٣ هزار و ٧٤٠ تومانی وارد شده است. همچنین بر اساس گزارش گمرک، ١٢٩ کیلوگرم سیفون توالت از پرتغال به ایران وارد شده است که ارزش ریالی آن ٢٢‌میلیون و ٦٠٨‌هزار ریال تخمین زده شده است. ارزش دلاری سیفون‌ها در گزارش گمرک ٦٠٤ دلار است که اگر بخواهیم آن را بر معادل ریالی تقسیم کنیم، متوجه می‌شویم که سیفون‌های توالت هم با دلار ٣ هزار و ٧٤٠ تومانی به ایران آمده است.

چوب اسکی روی آب

واردات عجیب چوب اسکی روی آب و وسایل ورزش‌های آبی از دیگر پدیده‌های فهرست واردات سال ٩٧ با دلار ٤٢٠٠ تومانی است. بر اساس گزارش گمرک، واردات ٩ ماهه بالغ بر ٤٦٥ تن چوب اسکی و وسایل ورزش‌های آبی به ارزش ٦٥‌میلیارد و ٨٦٢ میلیون و ٢٠٤‌هزار ریال بوده است که معادل دلاری آن یک‌میلیون و ٥٦٨‌هزار و ٧٤٠ دلار تخمین زده شده است. حاصل تقسیم ارزش ریالی و دلاری نشان می‌دهد که این ادوات هم با دلار ٤٢٠٠ تومانی وارد شده است. کشورهایی که ایران از آن چوب اسکی آبی و وسایل ورزش‌های آبی وارد کرده است شامل سوئد، امارات، چین، هنگ‌کنگ، لهستان، اتریش، امارات، ترکیه و تایوان است.

گل و میوه مصنوعی

آمار واردات گل و میوه مصنوعی با دلار ٤٢٠٠ تومانی حیرت‌آور است. بر اساس گزارش مقدماتی واردات ٩ ماهه سال ٩٧ چیزی حدود ٤٠٠‌هزار کیلوگرم گل و میوه مصنوعی از کشورهای چین، امارات، ترکیه و فرانسه و همین‌طور از منطقه آزاد اروند وارد شده است. ارزش این میزان واردات گل و میوه مصنوعی ٤٤‌میلیارد و ٣٥٩‌میلیون و ٢٥٠‌هزار و ٤٠ ریال تخمین زده شده است و معادل دلاری آن یک‌میلیون و ١٠٩‌هزار و ٩٠٤ دلار است. حاصل تقسیم معادل ریالی و دلاری واردات گل و میوه مصنوعی به تفکیک نشان می‌دهد که غالب این محموله‌ها با دلار ٤٢٠٠ تومان وارد شده است و در مجموع نیز بهای دلاری که برای واردات این نوع کالا در نظر گرفته شده است به‌طور میانگین ٣ هزار و ٩٩٦ تومان است.

سنجاق قفلی

سنجاق قفلی یکی دیگر از کالاهای به ظاهر اساسی است! که مشمول دلار ٤٢٠٠ تومانی شده است. بر اساس آمار ٩ ماهه گمرک در سال ٩٧ چیزی حدود ١٥٠‌هزار و ٦٤٠ کیلوگرم سنجاق قفلی به ارزش ٧ میلیارد و ٩٧٥‌میلیون و ٩٥‌هزار و ٦٠٠ ریال به کشور وارد شده است که بابت آن ٢٠٢‌هزار و ٢٨٢ دلار هزینه شده است. به‌طور میانگین بهای دلاری که به واردات این حجم از سنجاق قفلی اختصاص داده شده است، ٣ هزار و ٩٤٢ تومان بوده است.

شاخ، استخوان و صدف مورد جالب توجه دیگر، واردات شاخ و استخوان و صدف با دلار ٤٢٠٠ تومانی است. بر اساس گزارش منتشرشده گمرک، در ٩ ماه ابتدای امسال رقمی معادل ٢٩‌میلیارد و ٣٤١‌میلیون و ٥٣٠‌هزار ریال صرف واردات این نوع کالای عجیب شده که معادل دلاری آن ٨٦١ هزار دلار اظهار شده است. تقسیم معادل ریالی به دلاری نشان می‌دهد که این کالا به صورت میانگین با دلار ٣ هزار و ٤٠٠ تومان به کشور وارد شده است.

عینک آفتابی

١٠ تن عینک آفتابی در ٩ ماهه اول سال ٩٧ به کشور وارد شده است. بر اساس گزارشی که گمرک منتشر کرده، برای واردات عینک آفتابی رقمی بالغ بر ٥٤‌میلیارد و ٩٩٨‌میلیون و ٦١٧‌هزار و ٣٥٠ ریال هزینه شده است که معادل ریالی آن در حساب و کتاب‌های گمرکی یک‌میلیون و ٣٠٣ هزار دلار بوده است. اگر این رقم را بر معادل ریالی تقسیم کنیم، متوجه می‌شویم که عینک‌های آفتابی وارداتی با دلار ٤٢٠٠ تومان وارد شده و دلارهای ارزان به کشورهای آلمان، اتریش، اسپانیا، ایتالیا، فرانسه، پرتغال، بلژیک، ترکیه، انگلیس، مالزی و چین رفته است.