چرا کشورمان چنين جرم خيز شده است؟ (بخش سوم)
محمد مطهري

ورود ميليونها پرونده در سال به دستگاه قضايي و سير صعودي آن، بالاترين مقام قضايي را واداشته است که به صراحت و درستي اظهارکنند که جامعه ما دچار بيماري مزمن كثرت جرايم و تخلفات شده است ( همشهري، 20 بهمن 1386). يکي از قضات در جلسهاي نقل ميکرد که در سفر عمره، سري هم به دادگستري مدينه زده و با کمال ناباوري ديده است که به تعبير خودش در آنجا پشه هم پر نميزده است. در کشوري ريشه دار چون ايران که از مکتب بي بديل تشيع و ملتي مقاوم و فداکار بهرهمند است اين خيل عظيم پرونده و جرم و شکايت از چه عواملي نشأت ميگيرد؟
دغدغه مقاله گذشته اين بود که چرا مجرمان و مخصوصا متعرضان به نواميس روز به روز گستاختر ميشوند. گفتيم که دو امر، يکي در خفا ماندن سرنوشت پروندهها ـ که متأسفانه اکثر خبرنگاران در مواجهه با مقامات قضايي از آن سراغي نميگيرند ـ و ديگر تضمين آبروي مجرمان، نقشي اساسي در گستاخ شدن برخي مجرمان داشته است.
نکته اساسي اين بخش از مقالات اين است که به گمان من، ريشه اصلي کثرت جرائم و پروندهها و در نتيجه کمبود امنيت رواني مردم به خصوص بانوان در اين نکته نهفته است که آستانه ارتکاب جرم در ايران اشتباه تعريف شده است و برخلاف آنچه برخي ميگويند تعدد عناوين مجرمانه و نقص قوانين علت اصلي کثرت جرائم در ايران نيست. بنابراين دو مطلب بايد از يکديگر تفکيک شود. يکي اينکه در مبارزه با جرائم سنگين بايد به نحو عبرت آموزي عمل شود که در قسمت قبل مورد نظر بود و ديگر اينکه يک فرد از چه مرحلهاي بايد متخلف و يا مجرم به حساب آيد که در اين بخش مورد نظر است. بگذاريد با دو مثال آغاز کنم.
فرض کنيد امروز در خبرها اعلام شود که فردا يک مفسد اقتصادي به محاکمه کشيده ميشود. اگرميزان سوء استفاده وي مثلا يک ميليون تومان اعلام شود اکثريت ما يا آن را يک شوخي تلقي ميکنيم و يا يقين پيدا ميکنيم که ميزان اختلاس به جاي چند ميليارد تومان، به اشتباه يک ميليون تومان اعلام شده است. اما راستي ما را چه شده است که چنين مسلم گرفتهايم که تا صحبت از چند ميليارد تومان چپاول در ميان نباشد عنوان فساد اقتصادي محقق نميشود؟!
همچنين اگر ناظم يک مدرسه در روز اول ورود دانش آموزان، قوانين مدرسه را چنين اعلام کند که به شما هشدار ميدهم که اگر کسي گوش ديگري را با دندان بکند، انگشتش را در چشم ديگري فرو کند، دست و پاي ديگري را بشکند و يا کلاس را به آتش بکشد به شدت تنبيه خواهد شد، وضعيت به کدام سو خواهد رفت؟ طبعا وقتي از ابتدا تنها اين امور جرم تلقي شود و آستانه اعمال مجازات اين باشد، ديگر در اين کلاس، ناسزاگويي و مشت و سيلي و لگدپراني و پرتاب آب دهان عملا مجاز اعلام شده و امري عادي تلقي ميشود. اگر در همين مدرسه از ابتدا فقط زشتي اموري مانند نگاه تمسخرآميز و نيز هل دادن ديگري به دانشآموزان تفهيم شده و بر عواقب انجام آنها تأکيد شده بود اساسا ارتکاب جرمهاي شديدتر به ذهن اکثريت قريب به اتفاق دانش آموزان خطور نميکرد، چه رسد به آنکه مکررا رخ دهد.
مروري بر صفحات حوادث نشان ميدهد که تا پاي قتل و غارت و تجاوز و سرقت مسلحانه و اسيدپاشي و کلاهبرداريهاي ميلياردي در ميان نباشد اساسا در عرف ما حادثه اي رخ نداده وعنوان جرم صدق نميکند. بنابراين در برخورد با يک راننده يا موتورسوار هتاک که مثل نقل و نبات بر اثر اشتباه يک عابر يا راننده، در حضور ديگران رکيک ترين کلمات را نثار او ميکند و يا به بانويي حتي در حضور شوهر وي متلک گفته و يا تنه ميزند، دو راه بيشتر وجود ندارد: يا بايد سکوت کرد تا وقتي آن فرد هتاک دهانش را ببندد و يا شخصا بايد عکس العمل نشان داد و البته در اين صورت بايد تمام تبعات غيرقابل پيش بيني از جمله زخم چاقو – که متأسفانه حمل آن براي جوانان در ايران بر خلاف بسياري کشورها ممنوع نيست ـ و يا حتي مرگ احتمالي را به جان خريد. (نمونههايي از قتلهايي که با يک متلک يا مزاحمت تلفني آغاز شده و يا بر سر رعايت نکردن نوبت در نانوايي يا بنزين رخ داده ميتوان سراغ داد (قدس، 18 ارديبهشت 84 ؛ اعتماد، 2 اسفند 86). بديهي است موتورسوار يا راننده هتاک از يادداشت شدن شماره موتور يا اتومبيلش هيچ باکي ندارد زيرا قانوني وجود ندارد تا کسي به خاطر شنيدن ناسزا يا متلک بدان متوسل شود.
خواهند گفت مشکل امروز، تعدد عناوين جرم است و با اضافه کردن عناوين جرمها بايد چند برابر تعداد موجود، زندان ساخته شود، دهها هزار مأمور دائما در خيابان گشت زده و متخلفان را دستگير کنند و شهرها چهره پليسي به خود بگيرد. اين توهم از آنجا ناشي ميشود که به اين نکته مهم توجه نشده است که مشکل جامعه ما بيش از انکه وقوع جرم باشد جرأت بر انجام جرماست؛ بيش از آنکه فساد اقتصادي يک معضل باشد جرأت بر انجام فساد اقتصادي يک معضل است. مهمتر از تجاوز مسافرکش به مسافر بي پناه – که اخيرا از راننده شخصي به راننده تاکسي تلفني هم سرايت کرده است ـ اين مسأله است که اساسا چگونه تصور جرمي به اين شناعت به اين سادگي به ذهن يک راننده ميآيد؟
البته همين راننده اگر به عربستان برود اساسا فکر تعرض هم به ذهنش خطور نميکند. آيا در عربستان قدم به قدم مأمور ايستاده است؟ هر ساله دهها زندان ساخته ميشود؟ هر روز صدها دست قطع ميشود و صدها نفر اعدام ميشوند؟ البته چنين نيست. رمز موفقيت آنها با همه اشکالاتي که ممکن است داشته باشند اين است كه به گونهاي عمل كردهاند كه هر متخلفي، هم در تخلفات کوچک و هم در تخلفات بزرگ، قبل از انجام جرم يا تخلف چندين بار به عاقبت امر ميانديشد. يک مثال تصويري به توضيح مطلب کمک ميکند.
بزرگراهها در همه دنيا خط كشي دارند. تصوير سمت چپ را ـ که در وسط آن ميتوان تابلوي بين خطوط حرکت کنيد را خواند ـ با تصوير سمت راست که فاقد چنين تابلويي است مقايسه کنيد. (اين فقط يک مثال است. به معضلات و کاستيها و نيز پيشفرضهاي نادرست رانندگي در کشورمان و نيز راهحلها در مجالي ديگر خواهم پرداخت).
اسلام براي ضربه كوچكي كه منجر به سرخ شدن بدن كسي شود ـ حتي اگر اين کار به شوخي و يا به صورت غيرعمد انجام شود ـ ديه تعيين کرده است. اين باعث ميشود مسلمانان هيچ ظلمي در حق ديگران را کوچک نشمارند و از همان ابتدا شديدا مراقب اعمال خويش باشند. بانوان صدر اسلام هم گاهي به خاطر يک مزاحمت کوچک مثل لمس عمدي توسط نامحرم، به رسول خدا(ص) شکايت ميبردند که جريان ايجاد مزاحمت توسط جد خالد قسري نمونهاي از آن است که مجال توضيح آن نيست.
اساسا نگاه اسلام به گناه، الهام بخش نحوه صحيح مقابله با تخلفات است. خداوند در قرآن در مورد برخي گناهان مانند خوردن مال يتيم، به جاي فرمان به انجام ندادن به نزديک نشدن (لا تقربوا مال اليتيم الا بالتي هي احسن ـ انعام/ 152) فرمان ميدهد. اسلام نميخواهد کسي حتي به خوردن مال يتيم فکر کند، چه رسد به اينکه چنين عملي را مرتکب شود. اتفاقا هشدارهاي قرآن در مورد مال يتيم از جمله آيه دهم سوره مبارکه نساء، مسلمانان را چنان محتاط کرد که به افراط افتاده و از ترس خوردن مال يتيم براي آنان سفره جداگانه ميگستردند که بعدآ از اين افراط منع شدند. نيز آنچه در اسلام شديدترين گناه معرفي شده است کاملا قابل توجه است. شديدترين گناه نه قتل است و نه غيبت و نه زنا، بلکه به فرموده امير المؤمنين (ع) گناهي است که صاحب آن، آن را کوچک بشمارد (کلمات قصار/477).
کاش مشکل درباره آستانه تخلف، تنها اين بود که ازتعليمات اسلامي دور افتادهايم. متأسفانه دراين مورد هم، فرمايش ديگر اميرالمؤمنين(ع) در لحظات آخر عمر محقق شده است آنگاه كه فرمود: مبادا غيرمسلمانان در عمل به قرآن از شما پيش بيفتند (نهج البلاغه، نامه 47). چندي پيش يک مآمور پليس در يک کشور غربي معرفي و محاکمه شد. پس از مراقبتهاي نامحسوس معلوم شده بود که اين شخص در ساعات غير کاري که لباس فرم به تن نداشته، چند بار بي جهت از دختران نوجوان ادرس پرسيده و صورت خود را بيش از اندازهاي که در هنگام پرسيدن آدرس معمول است به صورت آنان نزديک کرده است، بدون آنکه تماسي حاصل شود. (تورنتو استار، 2 نوامبر 2006).
حال راه حل چيست؟ شايد برخي در اينجا هم همان راه آچار فرانسهاي را كه در مورد همه معضلات ميتوان از آن استمداد جست توصيه کرده و بگويند بايد به ريشهها اعم از ريشههاي تاريخي، اقتصادي و فرهنگي پرداخت و به تعبير ديگر علتها بايد مورد توجه قرارگيرند نه معلولها. اين سخن در جاي خود صحيح است و راه اساسي هم همين است اما چون وزارت علتها و ريشه ها هنوز تأسيس نشده است با اين نوع راه حل معلوم نميشود که بالأخره مسئوليت حل اين معضل بر دوش چه کساني است و بر فرض تقسيم مسئوليتها، به بار نشستن آن ممکن است دهها سال طول بکشد و عمر راقم اين سطور و بسياري از خوانندگان به آن كفاف نخواهد داد.
به گمان من، لااقل دو راه حل فوري و بسيار مؤثر براي پايين آوردن آستانه جرم بدون توسل به زندان وجود دارد و اين تدابير تأثيرمهمي در کاهش جرائم، کاهش زندانيان، جلوگيري از ساخته شدن بسياري از مجرمان بعدي و افزايش آرامش رواني مردم خواهد داشت که به فضل الهي در بخش بعد به آن خواهم پرداخت. نااميد نبوده و نيستيم؛ ما ايرانيان ملتي بزرگ و برخوردار از مکتبي بزرگترهستيم و ميتوانيم در همه زمينهها بهترين و بلکه الگو بشويم، اگر بخواهيم.
دغدغه مقاله گذشته اين بود که چرا مجرمان و مخصوصا متعرضان به نواميس روز به روز گستاختر ميشوند. گفتيم که دو امر، يکي در خفا ماندن سرنوشت پروندهها ـ که متأسفانه اکثر خبرنگاران در مواجهه با مقامات قضايي از آن سراغي نميگيرند ـ و ديگر تضمين آبروي مجرمان، نقشي اساسي در گستاخ شدن برخي مجرمان داشته است.
نکته اساسي اين بخش از مقالات اين است که به گمان من، ريشه اصلي کثرت جرائم و پروندهها و در نتيجه کمبود امنيت رواني مردم به خصوص بانوان در اين نکته نهفته است که آستانه ارتکاب جرم در ايران اشتباه تعريف شده است و برخلاف آنچه برخي ميگويند تعدد عناوين مجرمانه و نقص قوانين علت اصلي کثرت جرائم در ايران نيست. بنابراين دو مطلب بايد از يکديگر تفکيک شود. يکي اينکه در مبارزه با جرائم سنگين بايد به نحو عبرت آموزي عمل شود که در قسمت قبل مورد نظر بود و ديگر اينکه يک فرد از چه مرحلهاي بايد متخلف و يا مجرم به حساب آيد که در اين بخش مورد نظر است. بگذاريد با دو مثال آغاز کنم.
فرض کنيد امروز در خبرها اعلام شود که فردا يک مفسد اقتصادي به محاکمه کشيده ميشود. اگرميزان سوء استفاده وي مثلا يک ميليون تومان اعلام شود اکثريت ما يا آن را يک شوخي تلقي ميکنيم و يا يقين پيدا ميکنيم که ميزان اختلاس به جاي چند ميليارد تومان، به اشتباه يک ميليون تومان اعلام شده است. اما راستي ما را چه شده است که چنين مسلم گرفتهايم که تا صحبت از چند ميليارد تومان چپاول در ميان نباشد عنوان فساد اقتصادي محقق نميشود؟!
همچنين اگر ناظم يک مدرسه در روز اول ورود دانش آموزان، قوانين مدرسه را چنين اعلام کند که به شما هشدار ميدهم که اگر کسي گوش ديگري را با دندان بکند، انگشتش را در چشم ديگري فرو کند، دست و پاي ديگري را بشکند و يا کلاس را به آتش بکشد به شدت تنبيه خواهد شد، وضعيت به کدام سو خواهد رفت؟ طبعا وقتي از ابتدا تنها اين امور جرم تلقي شود و آستانه اعمال مجازات اين باشد، ديگر در اين کلاس، ناسزاگويي و مشت و سيلي و لگدپراني و پرتاب آب دهان عملا مجاز اعلام شده و امري عادي تلقي ميشود. اگر در همين مدرسه از ابتدا فقط زشتي اموري مانند نگاه تمسخرآميز و نيز هل دادن ديگري به دانشآموزان تفهيم شده و بر عواقب انجام آنها تأکيد شده بود اساسا ارتکاب جرمهاي شديدتر به ذهن اکثريت قريب به اتفاق دانش آموزان خطور نميکرد، چه رسد به آنکه مکررا رخ دهد.
مروري بر صفحات حوادث نشان ميدهد که تا پاي قتل و غارت و تجاوز و سرقت مسلحانه و اسيدپاشي و کلاهبرداريهاي ميلياردي در ميان نباشد اساسا در عرف ما حادثه اي رخ نداده وعنوان جرم صدق نميکند. بنابراين در برخورد با يک راننده يا موتورسوار هتاک که مثل نقل و نبات بر اثر اشتباه يک عابر يا راننده، در حضور ديگران رکيک ترين کلمات را نثار او ميکند و يا به بانويي حتي در حضور شوهر وي متلک گفته و يا تنه ميزند، دو راه بيشتر وجود ندارد: يا بايد سکوت کرد تا وقتي آن فرد هتاک دهانش را ببندد و يا شخصا بايد عکس العمل نشان داد و البته در اين صورت بايد تمام تبعات غيرقابل پيش بيني از جمله زخم چاقو – که متأسفانه حمل آن براي جوانان در ايران بر خلاف بسياري کشورها ممنوع نيست ـ و يا حتي مرگ احتمالي را به جان خريد. (نمونههايي از قتلهايي که با يک متلک يا مزاحمت تلفني آغاز شده و يا بر سر رعايت نکردن نوبت در نانوايي يا بنزين رخ داده ميتوان سراغ داد (قدس، 18 ارديبهشت 84 ؛ اعتماد، 2 اسفند 86). بديهي است موتورسوار يا راننده هتاک از يادداشت شدن شماره موتور يا اتومبيلش هيچ باکي ندارد زيرا قانوني وجود ندارد تا کسي به خاطر شنيدن ناسزا يا متلک بدان متوسل شود.
خواهند گفت مشکل امروز، تعدد عناوين جرم است و با اضافه کردن عناوين جرمها بايد چند برابر تعداد موجود، زندان ساخته شود، دهها هزار مأمور دائما در خيابان گشت زده و متخلفان را دستگير کنند و شهرها چهره پليسي به خود بگيرد. اين توهم از آنجا ناشي ميشود که به اين نکته مهم توجه نشده است که مشکل جامعه ما بيش از انکه وقوع جرم باشد جرأت بر انجام جرماست؛ بيش از آنکه فساد اقتصادي يک معضل باشد جرأت بر انجام فساد اقتصادي يک معضل است. مهمتر از تجاوز مسافرکش به مسافر بي پناه – که اخيرا از راننده شخصي به راننده تاکسي تلفني هم سرايت کرده است ـ اين مسأله است که اساسا چگونه تصور جرمي به اين شناعت به اين سادگي به ذهن يک راننده ميآيد؟
البته همين راننده اگر به عربستان برود اساسا فکر تعرض هم به ذهنش خطور نميکند. آيا در عربستان قدم به قدم مأمور ايستاده است؟ هر ساله دهها زندان ساخته ميشود؟ هر روز صدها دست قطع ميشود و صدها نفر اعدام ميشوند؟ البته چنين نيست. رمز موفقيت آنها با همه اشکالاتي که ممکن است داشته باشند اين است كه به گونهاي عمل كردهاند كه هر متخلفي، هم در تخلفات کوچک و هم در تخلفات بزرگ، قبل از انجام جرم يا تخلف چندين بار به عاقبت امر ميانديشد. يک مثال تصويري به توضيح مطلب کمک ميکند.
بزرگراهها در همه دنيا خط كشي دارند. تصوير سمت چپ را ـ که در وسط آن ميتوان تابلوي بين خطوط حرکت کنيد را خواند ـ با تصوير سمت راست که فاقد چنين تابلويي است مقايسه کنيد. (اين فقط يک مثال است. به معضلات و کاستيها و نيز پيشفرضهاي نادرست رانندگي در کشورمان و نيز راهحلها در مجالي ديگر خواهم پرداخت).

افرادي که در تصوير سمت راست ـ که مربوط به يک کشور غيراسلامي است ـ در مسير خود چنين منظم ميرانند از روي تفنن بيرون نيامدهاند. هر کس پشت خودرو مينشيند به سوي مقصدي در حرکت است و طبعا مايل است زودتر به مقصد برسد. همچنانکه در تصوير پيداست فضاي كافي براي لايي كشيدن وجود دارد و جالبتر اينکه باند سمت چپ که مخصوص تردد آمبولانس و پليس است کاملا خالي است. اين رانندگان هم مثل ما لايي کشيدن را بلدند ولي همه ترجيح ميدهند در صف چند کيلومتري خودروها منتظر بمانند.
واقعا چرا چنين است؟ آيا ظرفيت فرهنگي آنها از ظرفيت فرهنگي ما ايرانيان بالاتر است؟ (اتفاقا اين تصوير مربوط به شهري است که ايرانيان بسياري در آن زندگي ميکنند). آيا از باب «و من يعمل مثقال ذرة شرا يره» از لايي كشيدن خودداري ميكنند؟ آيا هزاران مأمور در دو طرف بزرگراه ايستادهاند؟ آيا دهها گشت مخفي پليس در بين اين خودروها حضور دارند؟ آيا تعداد زيادي از همين رانندگان قبلا به خاطر لايي کشيدن زندان کشيدهاند؟ آيا روي خطوط، موانع آهني يا سربي کاشتهاند؟
هيچكدام از اين فرضيات درست نيست. علت اصلي اين نظم و انضباط اين است که متوليان برقراري نظم در آن کشورقبلاً به رانندگان فهماندهاند كه در عين احترام كامل به آنها، آنجا كه سخن از جان و آسايش مردم است هيچ تخلف کوچکي وجود ندارد و هيچ اغماضي هم در کار نيست. اين رانندگان لايي نميکشند زيرا ميدانند در اين صورت سرنوشتي بهتر از سرنوشت دو خودرو بسيار گران قيمت بدون سقفي که در بزرگراه لايي کشيده و با يکديگر کورس گذاشته بودند در انتظارشان نيست. آن دو خودرو (يکي آبي و ديگري سفيد) بدون آنکه با خودرو ديگر يا عابري برخورد کرده باشند صرفا به خاطر کورس گذاشتن در زير يک لودر قرار داده شده و له شدند.
واقعا چرا چنين است؟ آيا ظرفيت فرهنگي آنها از ظرفيت فرهنگي ما ايرانيان بالاتر است؟ (اتفاقا اين تصوير مربوط به شهري است که ايرانيان بسياري در آن زندگي ميکنند). آيا از باب «و من يعمل مثقال ذرة شرا يره» از لايي كشيدن خودداري ميكنند؟ آيا هزاران مأمور در دو طرف بزرگراه ايستادهاند؟ آيا دهها گشت مخفي پليس در بين اين خودروها حضور دارند؟ آيا تعداد زيادي از همين رانندگان قبلا به خاطر لايي کشيدن زندان کشيدهاند؟ آيا روي خطوط، موانع آهني يا سربي کاشتهاند؟
هيچكدام از اين فرضيات درست نيست. علت اصلي اين نظم و انضباط اين است که متوليان برقراري نظم در آن کشورقبلاً به رانندگان فهماندهاند كه در عين احترام كامل به آنها، آنجا كه سخن از جان و آسايش مردم است هيچ تخلف کوچکي وجود ندارد و هيچ اغماضي هم در کار نيست. اين رانندگان لايي نميکشند زيرا ميدانند در اين صورت سرنوشتي بهتر از سرنوشت دو خودرو بسيار گران قيمت بدون سقفي که در بزرگراه لايي کشيده و با يکديگر کورس گذاشته بودند در انتظارشان نيست. آن دو خودرو (يکي آبي و ديگري سفيد) بدون آنکه با خودرو ديگر يا عابري برخورد کرده باشند صرفا به خاطر کورس گذاشتن در زير يک لودر قرار داده شده و له شدند.
کساني که چنين برخوردي را تدبير کردند ميتوانستند به جاي آن، مجازاتي مانند حبس يک هفتهاي يا توقيف خودرو را در نظربگيرند. چرا چنين نکردند؟ زيرا در اين صورت بايد هر ماه هزاران نفر بازداشت ميشدند، هزاران پرونده تشکيل ميشد، وقت دهها هزار قاضي و پليس و زندانبان به رسيدگي به اين امور ميگذشت و مهمتر از همه اينکه بازدارندگي بسيار کمي هم داشت. روشي که آنها اتخاذ کردهاند براي نشان دادن عمق زشتي اين کار نزد متوليان و به هراس افكندن لايي كشان محتمل بعدي براي سالها كافي است. لازم نيست اين کار را هر هفته و هر ماه انجام دهند.
در كشور ما مسئولان راهنمايي و رانندگي پس از دوندگيها و التماسهاي بسيار اخيراً موفق شدهاند مجوز توقيف موقت خودروهاي لاييكش را از قانونگذاران بگيرند. آيا يک لايي کش حتما بايد چند نفر را به کام مرگ بفرستد تا اين تصور پيدا شود که جرمي صورت گرفته است؟! بنابراين روشن ميشود که لازمه پايين آوردن آستانه جرم، افزايش حبس و دستگيري نيست.
در كشور ما مسئولان راهنمايي و رانندگي پس از دوندگيها و التماسهاي بسيار اخيراً موفق شدهاند مجوز توقيف موقت خودروهاي لاييكش را از قانونگذاران بگيرند. آيا يک لايي کش حتما بايد چند نفر را به کام مرگ بفرستد تا اين تصور پيدا شود که جرمي صورت گرفته است؟! بنابراين روشن ميشود که لازمه پايين آوردن آستانه جرم، افزايش حبس و دستگيري نيست.
بالا بودن آستانه جرم در کشورما نه تنها باعث شده است عدهاي شخصا به تنبيه متخلف دست بزنند و در نتيجه کار به ضرب و جرح و احيانا قتل برسد و هزاران پرونده جديد وارد دستگاه قضايي شود، بلکه پيامد بس مهمتري داشته و آن اين است که محيط جامعه ما به طور غيرمستقيم و ناخواسته مجرم پرور شده است. به راستي جامعه امروز ما به نوجواني كه به تازگي در جامعه ما پا ميگذارد در مورد عواقب جرم و خطا چه ميآموزد؟
نوجوان امروز ميبيند اداره راهنمايي و رانندگي، داشتن كلاه ايمني براي موتورسواران و يا حركت بين خطوط را الزامي اعلام ميكند ولي اكثريت آن را رعايت نميكنند؛ كساني ساعتها در اطراف مدارس دخترانه مزاحمت ايجاد ميكنند و اين يک تفريح تلقي ميشود؛ برخي تماشاگران چه هنگام شادي پيروزي و چه هنگام غم شکست، پس از خروج از ورزشگاه شيشه دهها اتوبوس را خرد ميكنند و رسانه ملي تنها جارو كردن شيشهها توسط كارگران زحمتکش شهرداري را نشان ميدهد و نيز تماشاگر متخلفي را که وارد زمين بازي شده فرز ميخواند؛ راننده اتوبوسي كه در هر سفر مسئول جان دهها انسان است 12 ميليون تومان تخلف مرتكب ميشود ولي او بيشتر يک رکوردار تلقي ميشود تا متخلف؛ يک موتور سوار، آنهم با چراغ خاموش در شب، جلوي هر خودرو که خواست ميپيچد و متلکي هم تقديم ميکند؛ يک انسان بيمار به بانويي تنه ميزند و ظاهرا راهي جز تحمل تدبير نشده است؛ ديگري در نيمه شب صداي گوشخراش ضبط خود را تا آخر بلند ميکند و گويي همه اين رفتارها از سوي متوليان و جامعه پذيرفته شده است و قابل پيگيري نيست. حال که اين اموردر جامعه عادي تلقي شده وبايد تحمل شود چرا اين نوجوان چنين راهي را در پيش نگيرد؟
جالب اينکه تجربه نشان داده است که بسياري ازهمين افراد متخلف وقتي به خارج ميروند به خوبي به قوانين گردن مينهند. در کشور ما همچنانکه فساد اقتصادي يک ميليوني جرم نيست و بايد ميلياردي باشد تا جرم به حساب آيد تنه زدن به بانوان، حرفهاي رکيک و متلک پراني هم جرم به حساب نميآيد. حتما بايد کار به دعوا و چاقوکشي برسد و کف خيابان به خون کسي رنگين شود نا وقوع جرم احراز شود.
امروزه افرادي هستند که بدون هيچ دغدغهاي مزاحمت تلفني ايجاد کرده و نوار ضبط شده را که در آن صداي خودشان کاملا واضح است، روي سايت گذشته و هر از چندي آن را به روز هم ميکنند! يا بسياري از متخلفان، تهديد را به عنوان مؤثرترين روش تشخيص داده و با خيال راحت قدم به قدم آن را عملي ميکنند. متأسفانه به دنبال اولين و کوچکترين تهديد از سوي مثلا يک خواستگار سمج، کسي مراجعه به پليس را راه خوبي نميداند؛ زيرا مجازات بازدارندهاي وجود ندارد و نتيجه شکايت اين است که او بر مزاحمتها بيفزايد. آيا بايد کار به اسيدپاشي و امثال آن برسد تا قابل پيگيري باشد؟ همه اينها بدين سبب است که آستانه جرم در کشور به درستي تعريف نشده است.
متأسفانه نحوه رسيدگي به شکايات در برخي مراجع انتظامي و قضايي هم تأييد كننده اين نگاه به جرم است. اگر كسي به كلانتري برود و بگويد كسي به او متلك گفته است خندهدار به حساب ميآيد. حتي اگر بگويد قصد ربودن او را داشتهاند گاهي در جواب گفته ميشود: حالا که جرمي واقع نشده، برو خدا شكر كن كه الآن در دست آنان گرفتارنيستى! به تعبير ديگرصرف اقدام به انجام جرم اگر به وقوع خود جرم منتهي نشود امري جدي تلقي نميشود. ماجراي بسيارتکان دهنده زير نمونهاي از اين دست است:
جرم اين دختر دانش آموز مظلوم 17 ساله (عکس زير، ايران، 4 اسفند 84) اين بوده است که در شب جمعه 28 بهمن
84 براي خريدن ساندويچ براي خواهر کوچکش بيرون رفته است. پس از ربوده شدن توسط چهار پسر جوان با تهديد قمه، به طبقه سوم يك مجتمع مسكونى انتقال داده ميشود. طبق معمول، التماسها و ضجهها اثري نميبخشد. پيش از وقوع هر اقدامي از سوي اين شروران، از يک لحظه غفلت آنان استفاده کرده و خود را از طبقه سوم به خيابان پرت ميکند. او پس از 5 روز جدال با مرگ سرانجام در خاک آرام ميگيرد. (باز تکرار ميکنم، خوب است نتيجه اين پرونده (و امثال آن) که هرگز اعلام نميشود در برنامههايي چون برنامه خبري 20:30 که ظاهرا دستش بازتر است پيگيري شود. من متوجه نميشوم که چرا اين اخبار هيچگاه اخبار ويژه تلقي نميشوند؟ به هر حال اگر عملي کردن اين پيشنهاد را به مصلحت نميدانند لااقل ترتيبي دهند که با پدر و مادر داغدار اين دختر معصوم گفتگو شود و اگر اين هم صلاح دانسته نميشود مزار خاموشش براي چند ثانيه به نمايش درآيد. اگر مشکل، کمبود وقت است، شهيد مطهري آن طور که من ميشناسم و خاطراتي هم در اين زمينه دارم ـ قطعا راضي خواهد بود که از حجم برنامههايي در مورد خودش مثل ضمير منير يا هر برنامه ديگر کاسته شده و به اين امور که همسو با منوياتش نيز بود پرداخته شود. با پوزش از گرفتن وقت خوانندگان، متأسفانه قلمم بدون درخواست فاتحه براي اين معصوم در خاک آرميده و امثال او پيش نميرود).
نوجوان امروز ميبيند اداره راهنمايي و رانندگي، داشتن كلاه ايمني براي موتورسواران و يا حركت بين خطوط را الزامي اعلام ميكند ولي اكثريت آن را رعايت نميكنند؛ كساني ساعتها در اطراف مدارس دخترانه مزاحمت ايجاد ميكنند و اين يک تفريح تلقي ميشود؛ برخي تماشاگران چه هنگام شادي پيروزي و چه هنگام غم شکست، پس از خروج از ورزشگاه شيشه دهها اتوبوس را خرد ميكنند و رسانه ملي تنها جارو كردن شيشهها توسط كارگران زحمتکش شهرداري را نشان ميدهد و نيز تماشاگر متخلفي را که وارد زمين بازي شده فرز ميخواند؛ راننده اتوبوسي كه در هر سفر مسئول جان دهها انسان است 12 ميليون تومان تخلف مرتكب ميشود ولي او بيشتر يک رکوردار تلقي ميشود تا متخلف؛ يک موتور سوار، آنهم با چراغ خاموش در شب، جلوي هر خودرو که خواست ميپيچد و متلکي هم تقديم ميکند؛ يک انسان بيمار به بانويي تنه ميزند و ظاهرا راهي جز تحمل تدبير نشده است؛ ديگري در نيمه شب صداي گوشخراش ضبط خود را تا آخر بلند ميکند و گويي همه اين رفتارها از سوي متوليان و جامعه پذيرفته شده است و قابل پيگيري نيست. حال که اين اموردر جامعه عادي تلقي شده وبايد تحمل شود چرا اين نوجوان چنين راهي را در پيش نگيرد؟
جالب اينکه تجربه نشان داده است که بسياري ازهمين افراد متخلف وقتي به خارج ميروند به خوبي به قوانين گردن مينهند. در کشور ما همچنانکه فساد اقتصادي يک ميليوني جرم نيست و بايد ميلياردي باشد تا جرم به حساب آيد تنه زدن به بانوان، حرفهاي رکيک و متلک پراني هم جرم به حساب نميآيد. حتما بايد کار به دعوا و چاقوکشي برسد و کف خيابان به خون کسي رنگين شود نا وقوع جرم احراز شود.
امروزه افرادي هستند که بدون هيچ دغدغهاي مزاحمت تلفني ايجاد کرده و نوار ضبط شده را که در آن صداي خودشان کاملا واضح است، روي سايت گذشته و هر از چندي آن را به روز هم ميکنند! يا بسياري از متخلفان، تهديد را به عنوان مؤثرترين روش تشخيص داده و با خيال راحت قدم به قدم آن را عملي ميکنند. متأسفانه به دنبال اولين و کوچکترين تهديد از سوي مثلا يک خواستگار سمج، کسي مراجعه به پليس را راه خوبي نميداند؛ زيرا مجازات بازدارندهاي وجود ندارد و نتيجه شکايت اين است که او بر مزاحمتها بيفزايد. آيا بايد کار به اسيدپاشي و امثال آن برسد تا قابل پيگيري باشد؟ همه اينها بدين سبب است که آستانه جرم در کشور به درستي تعريف نشده است.
متأسفانه نحوه رسيدگي به شکايات در برخي مراجع انتظامي و قضايي هم تأييد كننده اين نگاه به جرم است. اگر كسي به كلانتري برود و بگويد كسي به او متلك گفته است خندهدار به حساب ميآيد. حتي اگر بگويد قصد ربودن او را داشتهاند گاهي در جواب گفته ميشود: حالا که جرمي واقع نشده، برو خدا شكر كن كه الآن در دست آنان گرفتارنيستى! به تعبير ديگرصرف اقدام به انجام جرم اگر به وقوع خود جرم منتهي نشود امري جدي تلقي نميشود. ماجراي بسيارتکان دهنده زير نمونهاي از اين دست است:
جرم اين دختر دانش آموز مظلوم 17 ساله (عکس زير، ايران، 4 اسفند 84) اين بوده است که در شب جمعه 28 بهمن
84 براي خريدن ساندويچ براي خواهر کوچکش بيرون رفته است. پس از ربوده شدن توسط چهار پسر جوان با تهديد قمه، به طبقه سوم يك مجتمع مسكونى انتقال داده ميشود. طبق معمول، التماسها و ضجهها اثري نميبخشد. پيش از وقوع هر اقدامي از سوي اين شروران، از يک لحظه غفلت آنان استفاده کرده و خود را از طبقه سوم به خيابان پرت ميکند. او پس از 5 روز جدال با مرگ سرانجام در خاک آرام ميگيرد. (باز تکرار ميکنم، خوب است نتيجه اين پرونده (و امثال آن) که هرگز اعلام نميشود در برنامههايي چون برنامه خبري 20:30 که ظاهرا دستش بازتر است پيگيري شود. من متوجه نميشوم که چرا اين اخبار هيچگاه اخبار ويژه تلقي نميشوند؟ به هر حال اگر عملي کردن اين پيشنهاد را به مصلحت نميدانند لااقل ترتيبي دهند که با پدر و مادر داغدار اين دختر معصوم گفتگو شود و اگر اين هم صلاح دانسته نميشود مزار خاموشش براي چند ثانيه به نمايش درآيد. اگر مشکل، کمبود وقت است، شهيد مطهري آن طور که من ميشناسم و خاطراتي هم در اين زمينه دارم ـ قطعا راضي خواهد بود که از حجم برنامههايي در مورد خودش مثل ضمير منير يا هر برنامه ديگر کاسته شده و به اين امور که همسو با منوياتش نيز بود پرداخته شود. با پوزش از گرفتن وقت خوانندگان، متأسفانه قلمم بدون درخواست فاتحه براي اين معصوم در خاک آرميده و امثال او پيش نميرود).

اگر همين دختر در همان ابتدا از دست ربايندگايش فرار کرده بود و از چنين حادثهاي به مراجع رسيدگي خبر ميداد، به جاي چهره نگاري از متهمان و پخش آن در رسانهها، احتمالا به او هم گفته ميشد حالا که جرمي واقع نشده است، از چه شکايت ميکني؟ اگر هم احيانا به شکايت او رسيدگي ميشد، مجازات بازدارندهاي براي اقدام به ربودن او وجود نداشت و به جرم طرح شکايت، نوبت بعد ده نفره به سراغش ميرفتند همچنانکه امثال آن اتفاق افتاده و ميافتد.
با كمال تأسف بايد گفت در مورد آستانه جرم هم از تعليمات اسلامي فرسنگها دور افتادهايم. چرا دين اسلام لزوم پرداخت ديه را تنها به جرائمي مانند كشتن ونقص عضو محدود نكرده است؟ دليل ان روشن است: براي اينكه جلوي خطا را بايد از سرچشمه گرفت. به قول سعدي:
با كمال تأسف بايد گفت در مورد آستانه جرم هم از تعليمات اسلامي فرسنگها دور افتادهايم. چرا دين اسلام لزوم پرداخت ديه را تنها به جرائمي مانند كشتن ونقص عضو محدود نكرده است؟ دليل ان روشن است: براي اينكه جلوي خطا را بايد از سرچشمه گرفت. به قول سعدي:
سر چشمه شايد گرفتن به بيل چو پر شد نشايد گذشتن به پيل
اسلام براي ضربه كوچكي كه منجر به سرخ شدن بدن كسي شود ـ حتي اگر اين کار به شوخي و يا به صورت غيرعمد انجام شود ـ ديه تعيين کرده است. اين باعث ميشود مسلمانان هيچ ظلمي در حق ديگران را کوچک نشمارند و از همان ابتدا شديدا مراقب اعمال خويش باشند. بانوان صدر اسلام هم گاهي به خاطر يک مزاحمت کوچک مثل لمس عمدي توسط نامحرم، به رسول خدا(ص) شکايت ميبردند که جريان ايجاد مزاحمت توسط جد خالد قسري نمونهاي از آن است که مجال توضيح آن نيست.
اساسا نگاه اسلام به گناه، الهام بخش نحوه صحيح مقابله با تخلفات است. خداوند در قرآن در مورد برخي گناهان مانند خوردن مال يتيم، به جاي فرمان به انجام ندادن به نزديک نشدن (لا تقربوا مال اليتيم الا بالتي هي احسن ـ انعام/ 152) فرمان ميدهد. اسلام نميخواهد کسي حتي به خوردن مال يتيم فکر کند، چه رسد به اينکه چنين عملي را مرتکب شود. اتفاقا هشدارهاي قرآن در مورد مال يتيم از جمله آيه دهم سوره مبارکه نساء، مسلمانان را چنان محتاط کرد که به افراط افتاده و از ترس خوردن مال يتيم براي آنان سفره جداگانه ميگستردند که بعدآ از اين افراط منع شدند. نيز آنچه در اسلام شديدترين گناه معرفي شده است کاملا قابل توجه است. شديدترين گناه نه قتل است و نه غيبت و نه زنا، بلکه به فرموده امير المؤمنين (ع) گناهي است که صاحب آن، آن را کوچک بشمارد (کلمات قصار/477).
کاش مشکل درباره آستانه تخلف، تنها اين بود که ازتعليمات اسلامي دور افتادهايم. متأسفانه دراين مورد هم، فرمايش ديگر اميرالمؤمنين(ع) در لحظات آخر عمر محقق شده است آنگاه كه فرمود: مبادا غيرمسلمانان در عمل به قرآن از شما پيش بيفتند (نهج البلاغه، نامه 47). چندي پيش يک مآمور پليس در يک کشور غربي معرفي و محاکمه شد. پس از مراقبتهاي نامحسوس معلوم شده بود که اين شخص در ساعات غير کاري که لباس فرم به تن نداشته، چند بار بي جهت از دختران نوجوان ادرس پرسيده و صورت خود را بيش از اندازهاي که در هنگام پرسيدن آدرس معمول است به صورت آنان نزديک کرده است، بدون آنکه تماسي حاصل شود. (تورنتو استار، 2 نوامبر 2006).
حال راه حل چيست؟ شايد برخي در اينجا هم همان راه آچار فرانسهاي را كه در مورد همه معضلات ميتوان از آن استمداد جست توصيه کرده و بگويند بايد به ريشهها اعم از ريشههاي تاريخي، اقتصادي و فرهنگي پرداخت و به تعبير ديگر علتها بايد مورد توجه قرارگيرند نه معلولها. اين سخن در جاي خود صحيح است و راه اساسي هم همين است اما چون وزارت علتها و ريشه ها هنوز تأسيس نشده است با اين نوع راه حل معلوم نميشود که بالأخره مسئوليت حل اين معضل بر دوش چه کساني است و بر فرض تقسيم مسئوليتها، به بار نشستن آن ممکن است دهها سال طول بکشد و عمر راقم اين سطور و بسياري از خوانندگان به آن كفاف نخواهد داد.
به گمان من، لااقل دو راه حل فوري و بسيار مؤثر براي پايين آوردن آستانه جرم بدون توسل به زندان وجود دارد و اين تدابير تأثيرمهمي در کاهش جرائم، کاهش زندانيان، جلوگيري از ساخته شدن بسياري از مجرمان بعدي و افزايش آرامش رواني مردم خواهد داشت که به فضل الهي در بخش بعد به آن خواهم پرداخت. نااميد نبوده و نيستيم؛ ما ايرانيان ملتي بزرگ و برخوردار از مکتبي بزرگترهستيم و ميتوانيم در همه زمينهها بهترين و بلکه الگو بشويم، اگر بخواهيم.
----------------------------------------
سخني با خوانندگان اين مقالات:
1. گر چه برخي نظراتي که به بخش نظرات بينندگان ارسال ميشود، به علل مختلف ـ از جمله تعداد انبوه آنها ـ با صلاحديد مسئولان محترم سايت تابناک در پايين صفحه درج نميشود، اما همه اين نظرات با ايميل براي نويسنده ارسال ميگردد. من تمام نظرات بينندگان در مورد مقاله گذشته را که متجاوز از صد و بيست صفحه بود به دقت ملاحظه کردم ونکات مفيد را در ادامه مد نظر خواهم داشت. در صورت تمايل، ايميل خود را در کادر مربوطه وارد نماييد تا در صورت نياز، امکان تماس متقابل وجود داشته باشد.
2. چون اين مقالات دريک سايت خبري منتشر ميشود طبعا هر قسمت نبايد از چند صفحه فراتر رود. از اين رو چارهاي نيست جز اينکه از ذکر برخي دلايل، مثالها و رد پارهاي ايرادات احتمالي و مخصوصا استناد بيشتر به منابع اسلامي صرف نظر کنم. اگر توفيق بيابم بعدها بحث تفصيلي را به صورت مکتوب در اختيار علاقمندان قرار خواهم داد.
از فرصت استفاده کرده از همه کساني که زحمت تأمل در محتواي مقاله و بيان نظرات را بر خود هموار ميسازند سپاسگزاري ميکنم.
muhammadmotahari@gmail.com
سخني با خوانندگان اين مقالات:
1. گر چه برخي نظراتي که به بخش نظرات بينندگان ارسال ميشود، به علل مختلف ـ از جمله تعداد انبوه آنها ـ با صلاحديد مسئولان محترم سايت تابناک در پايين صفحه درج نميشود، اما همه اين نظرات با ايميل براي نويسنده ارسال ميگردد. من تمام نظرات بينندگان در مورد مقاله گذشته را که متجاوز از صد و بيست صفحه بود به دقت ملاحظه کردم ونکات مفيد را در ادامه مد نظر خواهم داشت. در صورت تمايل، ايميل خود را در کادر مربوطه وارد نماييد تا در صورت نياز، امکان تماس متقابل وجود داشته باشد.
2. چون اين مقالات دريک سايت خبري منتشر ميشود طبعا هر قسمت نبايد از چند صفحه فراتر رود. از اين رو چارهاي نيست جز اينکه از ذکر برخي دلايل، مثالها و رد پارهاي ايرادات احتمالي و مخصوصا استناد بيشتر به منابع اسلامي صرف نظر کنم. اگر توفيق بيابم بعدها بحث تفصيلي را به صورت مکتوب در اختيار علاقمندان قرار خواهم داد.
از فرصت استفاده کرده از همه کساني که زحمت تأمل در محتواي مقاله و بيان نظرات را بر خود هموار ميسازند سپاسگزاري ميکنم.
muhammadmotahari@gmail.com
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
مدینه فاضله فقط یک شعار بود باید مراقب بود در ورطه فساد و کفر گرفتار نشویم. تمام مشکلات کنونی حاصل سوء عملکرد مسئولینی است هرگز از اقتصاد و جامعه شناسی درک درستی نداشتند و شعار گرایی شیوه انها بوده
اگر در اینجا تفاق بیفتد میگن اگر مراقب پوشش و حرکاتت می بودی این اتفاق نمی افتاد! عملکد پلیس در غرب براساس اعتماد و صداقت است اما در ایران ممکن است زندی به دروغ بگوید که خود موجب بروز مشکل برای افراد باصداقت میشود. ایرانی قوانین خاص خود میخواهد.
تمدن ما با انهمه ادعا اغلب قوانینش را از غرب گرفته حتی قوانین اقتصادی و مدیریتی
خارجیها در برهنگی عفاف دارن اما ما در پوشش مشکل داریم. حدود 35 سال قبل دختر و پسر انگلیسی دانشجو بعنوان توریست به شهر ما امدن یک همشهری فاسد انها را بعنوان میهمان دعوت کرد و از همان ابتدا از دختره درخواست کرد اما وی گفت من با این پسر 6 سال است دوستیم و تاکنون چنین خواهشی نکرده و اکنون اختیار من دردست وی است و سرانجام به هرطریق بود چندین روز از دختره سوء استفاده کرد.
کسانیکه در غرب تخلف میکنند اغلب مهاجرند و اگر غربیها به شیوه ایرانیها زندگی میکرند اینهمه پیشرفت علمی نداشتن. جامعه پرمدعای ما پس از هزاران سال قدمت فقط معدودی مثلا دانشمند دارد.
از انجا که شاهد جرم وجود ندارد و حتی اگر باشد خود را به دردسر نمی اندازد لازم است هر فرد مسلح باشد تا از خود مراقبت کند.
با درود
متاسفانه حق با جناب آقای مطهری است ما بد شده ایم و از قول یک دوست. فرهنگ چند هزار ساله ما در حال احتضار است. و ار مهربانی و معرفت کمتر میشنویم. امیدوارم حداقل یک گروهی یا یک ngoتشکیل شود تا بصورت رسمی پیگیر کاهش جرایم راههای نظری و عملی بشود با تشکر.
با سلام
درد را همه ميدانند و هر كسي به نوبه خود به نحوي با آن مواجه شده است اما درمان كدام است و راه حل چيست ؟ چه كسي مسول است ؟ اين مشكلات از بيرون نيامده بلكه هر جا افراد مسول ضعيف باشند جرم و جنايت خودش را نشان مي دهد.
با سلام خدمت آقای مطهری و با تشکر از اینکه بالاخره یکی به این توجه کرد که بابا بعضی وقتها اشکال از ماست. در مورد اون آقایی که ادعا کرده عکس سمت راست از لندن است باید بگویم عکس از لوس آنجلس است که در آن ایرانی هم زیاد است و اگر عکس از لندن بود، آقای مطهری حتما اسمش رو می بردند. اما در مورد دوربینهای مورد اشاره این آقا، در آمریکا بجز چهارراههای خطرناک بقیه دوربین ندارند چرا که همانطور که آقای مطهری گفتند نیازی به دوربین نیست. جدیدا من شنیدم که در لندن برای کنترل حرکات تروریستی در سطح شهر دوربین نصب کردند که طبیعتآ کاری به ترافیک ندارد. در لس آنجلس هم جدیدا پلیس طرحی را اجرا کرده که در بعضی محله ها که گنگها فعال هستند برای کنترل حرکات گنگها دوربین بگذارند ونه ترافیک. بنابراین مشکل ترافیک یا بطور کلی نظم اجتماعی مسئله ایی است که سالها در غرب بدون دوربین و این چیزها حل شده است.
با تشکر، ساکن منطقه اورنج کانتی، جنوب کالیفرنیا.
من که تجربه زندگی در ایران و کاناد را دارم، به خوبی منظور نویسنده را درک کردم و با آن موافقم.
با تشکر از سلسله مقالات مفيد و محققانه جناب مطهري.
چند سال پيش مجلهاي از ژاپن بنام Look Japanبرايم ارسال مي شد که در يکي از شمارههاي آن مقاله اي در مورد جرائم ايرانيان مقيم ژاپن نوشته بود و آن را ريشه يابي کرده بود. مطلب جالبي که به آن اشاره شده بود اين بود که ايرانيان وقتي براي جرمي جريمه شدند فکر ميکنند ديگر مصون شده اند. اين مورد را دقيقا در جرائم رانندگي ميبينيم. مثلا اگر کسي بخاطر ورود به حريم طرح ترافيک يا پارک ممنوع جريمه شود با افتخار برگ جريمه را پشت شيشه مي گذارد و با خيال راحت تا آخر آن روز در محدوده ممنوع مي چرخد و يا پارک ميکند و اگر دوباره پليسي به او معترض شود با نشان دادن برگ جريمه خود را از جريمه مجدد مي رهاند. در صورتي که نوع جريمه و روش اجراي آن بايد به گونه اي باشد که جلوي خلاف را بگيرد نه اينکه مجوزي براي ادامه کار خلاف باشد.
همچنين بارها در خبرها مي بينيم مجرماني که به دلايلي مانند دزدي يا مزاحمت براي مردم دستگير شده اند با وثيقه آزاد مي شوند و در زمان آزادي باز هم جرائم زيادي مرتکب شده و به شرارت خود ادامه مي دهند (نمونه بارزش خبري بود که ديروز 25 ارديبهشت در جرائم خوانديم که مجرمي بنام حسين از اشرار معروف محله ستارخان در زمان آزادي با قرار وثيقه مرتکب چندين فقزه مزاحمت براي نواميس، دزديدن دختران و زورگيري شده بود). من نمي دانم براي چنين مجرماني اصلا قرار وثيقه و آزادي چه معني دارد؟ مگر کسي يک حيوان خطرناک را با قرار وثيقه در ميان اجتماع آزاد مي کند که يک مجرم خطرناک را آزاد مي کنند.
در جزائم مالي هم خيلي راحت مجرمان با زدن سند اموال خود از پس دادن حق مردم فرار مي کنند و بر فرض زنداني بودن مادام العمر مجرم، چه دردي را از کسي که تمام دارايي زندگي اش را يک کلاه بردار چپاول کرده است دوا مي کند؟ قوانين بايد به گونه اي تصحيح شود که در چنين مواردي با بررسي سوابق مالکيت و زمان مالکيت اموال براي بستگان مجرمين زمينه بازپس گيري حق و حقوق مردم و بيت المال را فراهم آورند.
در زمينه حقوق عمومي مردم هم که وضعيت آنقدر اسفناک است که بيانش دردناک است. مهمترين مشکل اين است که کسي مسئوليت اعمالش را بر عهده نمي گيرد. اگر کسي بر مسندي نشست يا مدير کاري شد، اگر با عملکرد ناصحيحش ميلياردها تومان هم به مردم و بيت المال ضربه بزند و خسارات مالي و رواني هنگفتي بر مردم وارد کند، حداکثر اگر کسي به داد مردم برسد از کار برکنار مي شود و اگر بر مسندي مهمتر و بالاتر ننشيندة هيچگاه تصور اينکه براي اعمالش پاسخگو باشد و مجازات شود و حقوق مردم به نوعي پرداخته شود وجود ندارد. مشکلات از اين دست در اين کشور بسيار فراتر از مجالي است که اينگونه بيان شود و جاي تقدير و تشکر فراوان از نگارنده اين سلسله مقالات و سايت محترم تابناک است که بهاين مهم همت گمارده است. پيشنهاد مي کنم بعد از پايان کار مقالات و نظرات خوبي که ارسال شده بود بصورت يک سند يکپارچه به نحو مناسبي براي مسئولين زيربط ارسال شود. شايد زحمت خواندنش را به خودشان بدهند.
***برادر ارجمند جناب آقای مطهری سلام
مطالب بسیار مفیدتان را خواندم ان شا الله که مسوولین مربوطه هم بخوانند و چاره ای بیندیشند.
از شما بزرگوار تقاضا دارم به وضعیت دانشگاهها نیز پرداخته و مقاله ای در این زمینه نیز به رشته تحریر در آورید. متاسفانه بسیاری از بی عفتی ها هم اکنون در بین دانشجویان اتفاق می افتد و اکثر آنها پنهان می ماند.
در عجبم چطور بعضی خانواده ها راضی می شوند که دخترشان در دانشگاه فلان شهر که کیلومترها از محل زندگیشان فاصله دارد درس بخواند. ارزشمندترین سرمایه زن حیاست که اگر این حیا بریزد به زعم من دیگر از زن چیزی نمی ماند. متاسفانه وضعیت دانشگاهها بسیار تاسف برانگیز است و کسی نیست که چاره ای بیندیشد. شاید شما با مطالبتان مسئولان را به خود آورید.
با تشکر
برادر کوچکتان از اردکان یزد***
با سلام . خانم بنده يك پزشك است كه در يكي از درمانگاههاي شبانه روزي استان بوشهر ،در شهرسعداباد مشغول كار ميباشد. متاسفانه چندين بار مشاهده كرده ام كه با حالتي وحشت زده و نگران به منزل مراجعه نموده است . وقتي علت را جويا شدم، گفت وقتي براي معاينه بيماران به مطب رفته بوده،همراه بيمار و در يك مورد خود بيمار ، به او بي احترامي كرده و حتي او را تهديد به مرگ كرده اند فقط به اين دليل كه او به دليل نداشتن امكانات كافي در در مانگاه ، بيمار را به بيمارستان برازجان ارجا داده است و يا يكي از بيمارانش وقتي آمپول زده است دردش آمده ( كه علت هم نوع آمپول كه اصطلاحا به آن روغني ميگويند بوده)و اين در حالي است كه نه تنها نگهبان اداره به او كمك نكرده (و يا حداقل به پليس خبر نداده )است،مشغول تماشاشده و تنها نظاره گر اين مشاجره بوده است.متاسفانه در دو مورد بيماران ايجاد كننده درگيري ،در پاسگاه اقوامي داشته .حال وقتي يك پزشك در هنگام معاينه بيمارانش احساس امنيت ندارد ، چگونه ميتواند كار خود را به خوبي انجام دهد در حالي كه بايد نگران حمله از طرف بيمار و يا همراه او باشد و هيچ نگهباني هم ( خصوصا در كشيك شب ) ندارد و مركز بهداشت هم نسبت به گماشتن يك نفر از نيروي انتظامي ( به دليل بار مالي ) اقدام نميكند. به نظر شما چه ميتوان كرد؟ اين موضوع خيلي مرا نگران كرده و اين مورد نه تنها نگراني من بلكه مشكل بسياري از خانواد هاي ديگر هم هست. لطفا در اين موارد هم مقالاتي تهيه كنيد تا شايد مسئولان فكري كنند . ( البته اميدي ندارم )
امنیت به مهمترین دغدغه افراد سالم و نیک اندیش تبدیل شده و هیچ مرجعی برای حل مشکل وجود ندارد و مردم هم در نهی از منکر کاملا بیخیالند. باید پلیس و دادگاهها منحل و نیروی جدید با ساختار جدید جایگزین شود
مقالات جالب وقابل توجهي است پيشنهاد ميشود از طريق رسانه هاي ديگر نيز پخش شود معمولاسايتهاورسانه هايي كه بسياري از تحليلهاي آنها معمولا تشخيص داده ميشود ازروي قرض ورزي است كمتر به آن مراجعه مي شود ويا اگر مراجعه نيز شد ترتيب اثري داده نميشود.
با سلام
جناب آقای مطهری
درود بر شما که این چنین با صداقت و شجاعت مطالب خود را بیان کردید. امید است در مجلس شورای اسلامی و قوه قضاییه این حرفها مطرح شود و از ابزارهای قانونی برای اقدامات عملی بهره جویید.
امید است به جای نوازش مجرمان، با مجرمان برخورد قاطع و عبرت آموز صورت گیرد.
و السلام
آقا جان! اون دو تا عكسي را كه از وضعيت ترافيك در تهران و خارج چاپ كرديد را من قبلا در كلاس هاي آموزش استفاده كرده ام. هدف من اين بود كه به اين ملت حالي كنم فرق است بين فرهنگ ايراني و فرهنگ كشور هاي ديگر. و همواره از شاگردان اين سوال را ميكنم در كدام يك از اين دو تصوير مردم به جان ديگران بيشتر اهميت ميدهند؟ در كدام خيابان آمبولانس حامل مريض بد حال ميتواند زودتر به بيمارستان برسد؟ به اعتقاد من همه آنهايي كه در بين خطوط رانندگي نميكنند قاتليني هستند كه خود نميدانند چگونه آدم ميكشند.
جامع ما در تخریب و اشوب و فساد استعداد و علاقه وافر دارد اما در نظم و تلاش و هدفمندی بی علاقگی شدید دارن. جوانان ما بجای اینکه بدنبال علم و دانش باشند با انواع وسایل نقلیه به مزاحمت و فساد می پردازند. خانواده ها هیچ کنترلی روی فرزندان ندارند و تنها دغدغه انها تامین نیازهای جسمی و رفاهی است. تربیت مقوله نامفهوم حتی در میان مدرک داران بیسواد است. شام سیاه در انتظار اینده ایرانی
چندوقت پيش دريك برنامه خبري سيما پليس افغان رانشان داد كه اتومبيل متخلف را كه درمحل ممنوع پارك كرده بود پنچركرد به نظر مي رسدآنها زودترازما بتوانند براينگونه مشكلات فايق آين چون راه درستش را پيداكرده اند
سلام بر تمامي انسانهائي كه بدون ريا به فكر اعتالائ اين فرهنگ اصيل ايراني هستند
بنظر من از نظر آماري اين مقاله بيشترين بازتاب از طرف خوانندگان را به خود احتصاص داده آيا وقت آن نيست كه مسئولين به فكر بيفتند و با فرهيختگان و خرد مندان يك بررسي همه جانبه انجالم و راه چاره پيدا كنند زير اگر دير شود و جمعيت رو به فزوني رود آنوقت بسيار دير است آيا تمام دنيا با خاطيان با رافت رفتار ميكنند ؟ بنظر من كسي كه اعتقادي به قانون ندارد بزرگترين جرم را مرتكب شده است و الا از چراغ قرمز عبور كردن و آزار زن و بچه مردم در خيابان و حتي تخلفات جزئي نبايد بدون پاسخ بماند شما ببينيد با فرهنگ سازي قوي و پشتيباني مردم فرهنك عدم استعمال دخانيات در مكانهاي سر بسته به خوبي جاافتاده و كسي كه در مكان هاي سربسته سيگار بكشد مورد اعتراض مردم واقع ميشود زيرا هم قانون آن به وجود آمد و هم مسئولين خواستند و مردم ديدند كه حمايت ميشوند آنها هم كمك كردند در حال حاضر يكي از حادترين معضلات اجتماعي ما رانندگي بد مااست كه به آن توجهي نميشود بنظر بنده متاسفانه افراد خلافكار در آمد هم دارند كه اين جريمه ها آنها را آدم نمي كنه بايد براي برحي تخلفات رانندگي كه به قتل انسانه منتهي ميشود مثا عبور از چراغ قرمز كه متاسفانه اثبات آن هم مشكل است از همين موارد است جادارد همانظور كه امام راحل فرمودند تلويزيون يك دانشگاه است با روش جذابي بجاي اين سريال هاي بد آمور و بي محتوا سريالهاي آموزنده اي كه در اين موارد با جذابيت براي مردم تهيه شود و در مدارس هم درسي تحت عنوان جرا بايد قانون را رعايت كنيم وبا همكاري مسئوليني مثل افسران راهنمائي ورانندگي حضور يابند و به معلمين آموزش بدهند و آنها به بچه ها و امتخان بگيرند و حتي اگر كسي نمره حد نصاب را نياورد مردود شود را قرار بدهند
با تشكر از همه كسانيكه در عمل نه در شعار به فكر ايران عزيز هستند -يك ايراني
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.