پاسخ امریکا به طرح توافق با ایران تاکنون قانع کننده نبوده است؛ ایران در شروط خود منعطف بوده است

به گزارش خبرنگار سرویس بین الملل «تابناک»؛ در روزهای اخیر، قطر با هدف نزدیک کردن دیدگاه‌های ایران و آمریکا، رایزنی‌های دیپلماتیکی را میان دو طرف دنبال کرده و پیشنهادهایی را برای دستیابی به توافق منتقل کرده است. در همین راستا، امروز العربیه الجدید از مثبت بودن پاسخ آمریکا به پیشنهادهای مطرح‌شده خبر داد؛ اما محسن رضایی، دبیر شعام در توییتی تأکید کرد پاسخ واشنگتن به مطالبات ایران تاکنون قانع‌کننده نبوده و شروط هفت‌گانه تهران همچنان پابرجاست.
از این‌رو گفتگویی را با «سیدرضا صدرالحسینی»، کارشناس مسائل بین‌الملل پیرامون پاسخ مثبت آمریکا به پیشنهادات قطر و واکنش دبیر شعام به پاسخ آمریکا انجام دادیم که در ادامه آمده است:

گفت‌وگوهای ایران و آمریکا با میانجیگری قطر همچنان ادامه دارد. در همین حال، برخی منابع خبری اعلام کرده‌اند که آخرین پیش‌نویس ارائه‌شده از سوی قطر به دو طرف، با موافقت واشنگتن همراه شده است. این در حالی است که قطر اعلام کرده بود انتظار دارد ظرف ۳۶ ساعت آینده پاسخ طرفین را دریافت کند ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

نکته حائز اهمیت این است که جمهوری اسلامی ایران در طول روزهای گذشته و پس از جنگ تحمیلی سوم، به‌هیچ‌وجه درب دیپلماسی را نبسته است. اقدام به امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز نشان‌دهنده این موضوع است که جمهوری اسلامی ایران به صلح، آرامش و تأمین منافع ملی خود در منطقه علاقه‌مند است.

تداوم مسیر دیپلماسی در کنار پیگیری مطالبات و منافع ملی ایران

البته جمهوری اسلامی ایران در قبال خساراتی که به کشور، مقامات و عموم مردم وارد شده است، حتماً مطالبات خود را پیگیری خواهد کرد.
در این میان، دو کشور پاکستان و قطر به‌عنوان میانجی، طی روزهای گذشته ده‌ها بار از طریق تماس تلفنی یا به‌صورت حضوری، پیام‌های جمهوری اسلامی ایران و آمریکا را منتقل کرده‌اند.
در طول این مدت، با توجه به بدعهدی آمریکا نسبت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و اقدامات خصمانه علیه سرزمین جمهوری اسلامی ایران، مجموعه‌ای از شروط هفت‌گانه از سوی ایران به میانجی‌ها اعلام شد. در این شروط، مسائل و موضوعات مختلفی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، امنیتی، نظامی و ژئوپلیتیکی مورد توجه قرار گرفته است.

تکاپوی دوحه برای عبور از بن‌بست شروط هفت‌گانه ایران

پس از اعلام شروط جمهوری اسلامی ایران، رفت‌وآمد میانجی‌ها افزایش قابل‌توجهی پیدا کرد؛ به‌ویژه قطر که به نظر می‌رسد مسئولیت پیگیری بخش اقتصادی شروط را بر عهده دارد و در ارتباط با آزادسازی دارایی‌های جمهوری اسلامی ایران در آن کشور، علاقه‌مند به انجام اقدامات مؤثر است؛ هرچند تاکنون این اقدام محقق نشده است.
بخش عمده فعالیت‌های قطر تاکنون معطوف به دریافت پاسخ آمریکایی‌ها به شروط هفت‌گانه ایران و همچنین انتقال پاسخ‌های جمهوری اسلامی ایران به درخواست‌های آمریکا در چارچوب همین شروط بوده است.

پاسخ آمریکا به شروط هفت‌گانه ایران همچنان قانع‌کننده نیست

آنچه در ساعات اخیر در برخی رسانه‌های منطقه درباره پذیرش بخشی از شروط ایران از سوی آمریکا مطرح شده، قطعاً به معنای تحقق مطالبات جمهوری اسلامی ایران نیست. آنچه برای رسیدن به نقطه مطلوب در راستای حفظ امنیت ملی و تأمین منافع کشور ضروری است، در شروط هفت‌گانه به‌طور کامل مورد توجه قرار گرفته و پاسخ آمریکایی‌ها تاکنون مورد قبول جمهوری اسلامی ایران نبوده است.

شروط هفت‌گانه ایران؛ بدون تغییر در اصول، با انعطاف در زمان‌بندی اجرا

ضمن اینکه لازم است تأکید شود جمهوری اسلامی ایران در تدوین شروط هفت‌گانه، انعطاف لازم را در نظر گرفته است. همچنین جابه‌جایی اولویت اجرای شروط و تعیین زمان مناسب برای تحقق آن‌ها نیز مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، هیچ‌گونه تغییری در اصل شروط از جانب جمهوری اسلامی ایران قابل پذیرش نخواهد بود.

برخی استدلال می‌کنند که این مذاکرات ممکن است صرفاً با هدف کاهش قیمت نفت و تأثیرگذاری بر انتخابات آمریکا دنبال شود. ارزیابی شما در این‌باره چیست؟ 

دیپلماسی میانجی‌ها؛ فراتر از تلاش برای کنترل قیمت انرژی

هر اقدامی که از سوی دو طرف جنگ صورت می‌گیرد، قابلیت تحلیل و بررسی دارد و تحلیلگران نیز برداشت‌های گوناگونی از این تحولات ارائه کرده‌اند.
واقعیت این است که رفت‌وآمد میانجی‌ها و تبادل پیام‌ها و پاسخ‌ها ممکن است از یک منظر با هدف کاهش قیمت نفت انجام شود؛ اما باید توجه داشته باشیم که جمهوری اسلامی ایران، ضمن استقبال و پذیرش محترمانه میانجی‌ها، هیچ‌گونه چشم‌پوشی از آنچه دزدی نفت از سوی ارتش آمریکا در تنگه هرمز می‌داند، نداشته است.
اگر نگاهی به اقدامات دو طرف و وضعیت شناورهای حامل نفت در طول یک هفته گذشته، یعنی هم‌زمان با فعالیت دیپلماتیک قطر، داشته باشیم، متوجه می‌شویم که هر یک از کشتی‌هایی که بدون مجوز جمهوری اسلامی ایران اقدام به خروج از تنگه هرمز کرده‌اند، با آسیب مواجه شده‌اند.
نکته دیگر این است که قیمت نفت کاهش نیافته و مشکلات موجود در آمریکا نیز روند کاهشی نداشته است. بنابراین، تحلیلی که رفت‌وآمد میانجی‌ها را صرفاً اقدامی با هدف کنترل قیمت انرژی می‌داند، قطعاً نمی‌تواند تحلیل دقیقی باشد.

آیا ممکن است پس از انتخابات، شاهد تغییر رویکرد دولت آمریکا باشیم؟
باید گفت این موضوع یکی از سناریوهای محتمل است. برای جمهوری اسلامی ایران مسجل شده است که آمریکایی‌ها به دلیل ناکامی در جنگ و نرسیدن به حداقل اهداف خود در جنگ تحمیلی علیه ملت ایران، بسیار عصبانی و ناراحت هستند و تلاش می‌کنند در مذاکرات، بخشی از اهداف خود را محقق کنند؛ موضوعی که در آنجا نیز با مخالفت جمهوری اسلامی ایران مواجه شده است.
بنابراین، جمهوری اسلامی ایران با توجه به این شرایط، آمادگی کامل برای مواجهه با هر سناریویی را که از سوی آمریکایی‌ها دنبال شود، خواهد داشت.

 بر این اساس، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با پشتوانه مردم، حتی پس از انتخابات آمریکا نیز آمادگی کامل خود را برای دفاع از امنیت ملی کشور حفظ خواهند کرد.

منابع خبری مدعی شده‌اند که واشنگتن و تهران در موضوع پرونده هسته‌ای ایران و همچنین دارایی‌های بلوکه‌شده، امتیازاتی به یکدیگر داده‌اند. به نظر شما امتیازات ادعایی در حوزه هسته‌ای می‌تواند ناظر بر چه موضوعاتی باشد؟ آیا بحث بازرسی‌ها، ذخایر اورانیوم یا سطح غنی‌سازی مطرح است؟

پرونده هسته‌ای جایی در مذاکرات و شروط هفت‌گانه ایران ندارد

نکته مهم و اساسی این است که جمهوری اسلامی ایران، نه در چارچوب شروط هفت‌گانه و نه در ارتباط با درخواست‌هایی که از سوی میانجی‌ها و به نمایندگی از آمریکایی‌ها مطرح شده، به‌هیچ‌وجه موضوعی به نام پرونده هسته‌ای را وارد نکرده است. حتی در این زمینه نیز هیچ صحبتی به میان نیامده است.
به نظر می‌رسد برخی منابع خبری، یا به دلیل بی‌اطلاعی، مطالب و موضوعاتی را از افراد ناآگاه نقل می‌کنند، یا اینکه این اخبار با هدف آزمودن و سنجش اراده جمهوری اسلامی ایران درخصوص عدم ورود به پرونده هسته‌ای منتشر می‌شوند.
بنابراین، باید با صراحت اعلام کرد که در جریان اقدامات میانجی‌ها، اجازه طرح هیچ‌یک از ابعاد و موضوعات مرتبط با پرونده هسته‌ای داده نشده است.

با توجه به توییت محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، مبنی بر اینکه پاسخ آمریکا به حقوق و مطالبات ایران قانع‌کننده نبوده و آمریکایی‌ها باید به‌صورت کامل و سریع به هفت شرط ایران پاسخ دهند و تنها در این صورت تنگه هرمز باز خواهد شد، آیا می‌توان این موضع را به معنای رد پیشنهاد آمریکا تلقی کرد؟

قطعیتی که از دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی در طول روزهای گذشته مشاهده شده، نشان‌دهنده اشراف کامل ایشان بر ابعاد مختلف جنگ تحمیلی، شروط جمهوری اسلامی ایران و مطالب و موضوعاتی است که از سوی میانجی‌ها به ایران منتقل شده است. 

موضع صریح دبیر شورای عالی امنیت ملی

ایشان در توییت خود، پاسخی بسیار صریح، کوتاه و گویا ارائه کردند. بر این اساس،  دبیر شورای عالی امنیت ملی نه درب دیپلماسی را بسته‌اند و نه مطالب منتقل‌شده از سوی آمریکا را کافی و در حد تأمین مطالبات جمهوری اسلامی ایران دانسته‌اند؛ بلکه این مطالب را ناقص و ناکافی تلقی کرده‌اند.
بنابراین، سیاست اعلامی دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی، با توجه به منافع و مصالح ملت ایران، کاملاً دقیق، روشن و گویاست.

گفتگو: زینب منوچهری